شبکه و سختافزار: کامپیوتر از درون
داخل کیس کامپیوتر چه خبر است، یک پیام چطور از گوشی به آن سر دنیا میرسد، وایفای خانه را چطور امن کنیم و وقتی اینترنت قطع است از کجا شروع کنیم. کنار هر جلسه یک آزمایشگاه هست: قطعهها را سر جایشان بگذار، کابلها را وصل کن، به دستگاهها آدرس بده و خرابی را پیدا کن. بدون کدنویسی، برای ۱۰ سال به بالا.
فاز 0: کامپیوتر چطور فکر میکند؟
ورودی و خروجی، بیت، عدد دودویی، بایت و حرف و رنگ
- ورودی، پردازش، خروجی: هر کامپیوتری سه کار میکند: میگیرد، فکر میکند، نشان میدهد
- بیت: روشن و خاموش: کوچکترین تکهی داده، یک لامپ روشن یا خاموش
- عدد دودویی: با چند لامپ هر عددی را بساز: ۱، ۲، ۴، ۸…
- بایت: حرف و رنگ: هشت بیت یک بایت است؛ هر حرف و هر رنگ هم عدد است
- پروژه: پیام مخفی دودویی: یک پیام را با لامپها رمز کن و بخوان
فاز 1: قطعههای داخل کیس
مادربرد، CPU، RAM، SSD، کارت گرافیک، منبع تغذیه و خنککننده
- مادربرد: شهر قطعهها: جای هر قطعه کجاست و چرا همه به مادربرد وصلاند
- CPU: مغز و هستهها: هسته، فرکانس و چرا CPU باید خنک بماند
- RAM و حافظهی ذخیره: میز کار و کمد: RAM، هارد و SSD
- گرافیک، منبع تغذیه و خنککننده: کارت گرافیک، وات منبع تغذیه و فن
- پروژه: کامپیوترت را بساز: با بودجهی مشخص یک کامپیوتر کامل بساز و روشنش کن
فاز 2: روشن شدن و سیستمعامل
بایوس، سیستمعامل، برنامههای در حال اجرا، درایور و فایل
- از دکمهی پاور تا صفحهی اول: بایوس، خودآزمایی و ترتیب راهاندازی
- سیستمعامل و برنامههای در حال اجرا: هسته، برنامه و مدیر وظایف
- درایور: مترجم دستگاهها: چرا دستگاه تازه بدون درایور کار نمیکند
- فایل، پسوند و حجم: بایت، کیلوبایت، مگابایت، گیگابایت و پسوند فایل
- پروژه: کامپیوتر کُند را تند کن: برنامههای اضافه، شروع خودکار و دیسک پر
فاز 3: دستگاهها، پورتها و کابلها
دستگاههای ورودی و خروجی، USB و HDMI، باتری و شارژر، صفحهنمایش
- ورودی و خروجی: کیبورد، ماوس، میکروفون، بلندگو و چاپگر
- پورتها: USB، HDMI و بقیه: هر کابل کجا میرود و از روی شکلش بشناس
- باتری و شارژر: ولت، آمپر، وات و شارژ امن
- صفحهنمایش: پیکسل و رزولوشن: پیکسل، رزولوشن و نرخ تازهسازی
- پروژه: میز کار را راه بینداز: همهی دستگاهها را درست وصل کن
فاز 4: شبکه از صفر
کابل، سوئیچ، شبکهی محلی، آدرس IP و MAC، روتر و دروازه
- شبکه چیست؟: دو کامپیوتر را به هم وصل کن و پیام بفرست
- سوئیچ و شبکهی محلی: چند دستگاه، یک سوئیچ: LAN
- آدرس IP و MAC: هر دستگاه دو جور نشانی دارد
- روتر و دروازه: پیام چطور از یک شبکه به شبکهی دیگر میرود
- پروژه: شبکهی کلاس: شبکهی یک کلاس را از صفر بچین
فاز 5: اینترنت چطور کار میکند؟
بسته، مسیر، DNS، پورت، TCP و UDP، HTTP و HTTPS
- بستهها و مسیر: پیام تکهتکه میشود و از چند روتر میگذرد
- DNS: دفترچهی تلفن اینترنت: اسم سایت چطور به IP تبدیل میشود
- پورتها، TCP و UDP: شمارهی اتاق هر برنامه و دو جور فرستادن
- HTTP و HTTPS: درخواست و پاسخ، کد ۲۰۰ و ۴۰۴ و قفل سبز
- پروژه: سفر یک صفحهی وب: از نوشتن آدرس تا دیدن صفحه، قدم به قدم
فاز 6: وایفای و شبکهی خانه
موج و کانال، مودم و روتر، DHCP، وایفای امن و شبکهی مهمان
- وایفای: موجها و کانالها: ۲.۴ و ۵ گیگاهرتز، دیوار و کانال شلوغ
- مودم، روتر و DHCP: چه کسی به هر دستگاه خانه IP میدهد
- وایفای امن: WPA3، رمز خوب و رمز صفحهی مدیریت
- شبکهی مهمان و دستگاههای ناشناس: مهمان جدا، دستگاه ناشناس بیرون
- پروژه: روتر خانه را امن و تند کن: یک روتر شلوغ و ناامن را درست کن
فاز 7: عیبیاب
از ساده به سخت: اینترنت قطع، کامپیوتر کند و داغ، دستگاهی که کار نمیکند
- روش عیبیابی: نشانه را ببین، حدس بزن، امتحان کن، یکییکی
- اینترنت قطع است!: چراغ مودم، وایفای، دروازه و DNS
- کامپیوتر کُند و داغ: فن، گرد و خاک، RAM پر و دیسک پر
- دستگاه کار نمیکند: صدا، تصویر، چاپگر و فلش
- پروژه: یک روز تعمیرکار: سه مشتری، سه مشکل
فاز 8: مدار و اینترنت اشیا
باتری و LED، حسگر و عملگر، میکروکنترلر و دستگاههای هوشمند
- مدار: باتری، کلید و LED: مدار بسته، مقاومت و جهت LED
- حسگر و عملگر: چشم و گوش دستگاه، دست و پای دستگاه
- میکروکنترلر: مغز کوچک: اگر حسگر این را دید، آن کار را بکن
- اینترنت اشیا: دستگاههایی که به شبکه وصلاند و امنیتشان
- پروژه: خانهی هوشمند کوچک: چراغ خودکار، هشدار دما و گلدان تشنه