آموزش پایتون
دیکشنری در پایتون: آموزش کامل کلید و مقدار با مثال
۹ دقیقه مطالعه · ۳۰ مهر ۱۴۰۵
فهرست مطالب
دیکشنری (dictionary یا dict) در پایتون ساختاری است که دادهها را به شکل جفتهای «کلید: مقدار» نگه میدارد؛ درست مثل دفترچه تلفن که با اسم هر نفر به شمارهاش میرسید. دیکشنری را با آکولاد میسازند، مثل {"Sara": 12, "Reza": 10}، و با نوشتن کلید داخل کروشه، مثل ages["Sara"]، به مقدارش میرسند. کلیدها تکراری نمیشوند و میشود هر وقت جفت تازهای اضافه، مقداری را عوض یا کلیدی را حذف کرد.
در این مقاله قدمبهقدم یاد میگیرید دیکشنری را چطور بسازید، با get مقدارها را بیخطر بخوانید، جفتها را اضافه و عوض و حذف کنید، با items() روی دیکشنری حلقه بزنید، با in وجود یک کلید را بررسی کنید، دیکشنری تودرتو بسازید و با چند خط کد کلمههای یک متن را بشمارید. آخر هم خطاهای رایج، بهخصوص KeyError، و راه رفعشان را میبینیم.
دیکشنری چیست و چه فرقی با لیست دارد؟
در لیست هر مقدار یک شماره (اندیس) دارد: خانهی ۰، خانهی ۱، خانهی ۲ و همینطور تا آخر. این برای ردیفی از چیزهای همجنس، مثل نمرههای یک امتحان، عالی است. اما فرض کنید میخواهید سن هر کدام از دوستانتان را نگه دارید. به خاطر سپردن اینکه سن سارا در خانهی ۰ است و سن رضا در خانهی ۱، سخت و پر از اشتباه است. خیلی راحتتر است که بگویید «سنِ سارا» و جواب را بگیرید. دیکشنری دقیقاً همین کار را میکند: بهجای شماره، برای هر مقدار یک کلید (key) معنادار میگذارید.
| ویژگی | لیست | دیکشنری |
|---|---|---|
| شکل ساختن | [12, 10, 14] | {"Sara": 12, "Reza": 10} |
| رسیدن به مقدار | با شماره: ages[0] | با کلید: ages["Sara"] |
| تکرار | مقدار تکراری مجاز است | کلید تکراری نه، مقدار تکراری بله |
| ترتیب | به ترتیب خانهها | به ترتیب اضافه شدن (از پایتون ۳.۷ به بعد) |
| مناسب برای | ردیفی از چیزهای همجنس | ویژگیهای یک چیز یا پیدا کردن سریع با اسم |
کلید معمولاً یک متن یا عدد است و مقدار میتواند هر چیزی باشد: عدد، متن، لیست، True یا False و حتی یک دیکشنری دیگر.
ساختن دیکشنری و خواندن مقدارها
دیکشنری را با آکولاد {} میسازیم. بین هر کلید و مقدارش دونقطه میآید و جفتها با ویرگول از هم جدا میشوند:
ages = {"Sara": 12, "Reza": 10, "Nika": 14}
print(ages)
print(ages["Sara"])
print(len(ages))
{'Sara': 12, 'Reza': 10, 'Nika': 14}
12
3
ages["Sara"] مقدار کلید "Sara" را برمیگرداند و len تعداد جفتها را میشمارد. وقتی دیکشنری بزرگتر میشود، بهتر است هر جفت را در یک خط بنویسید تا خواندنش راحت باشد. این دیکشنری اطلاعات یک بازیکن را نگه میدارد و مقدارهایش از نوعهای مختلف است:
player = {
"name": "Ali",
"level": 3,
"items": ["sword", "map"],
"online": True,
}
print(player["name"], "is on level", player["level"])
print(player["items"])
Ali is on level 3
['sword', 'map']
یک دیکشنری خالی را هم با {} یا dict() میسازند و بعد کمکم پرش میکنند. یک نکتهی مهم: کلیدها یکتا هستند. اگر یک کلید را دو بار بنویسید، مقدار دوم جای اولی را میگیرد:
colors = {"sky": "blue", "grass": "green", "sky": "gray"}
print(colors)
{'sky': 'gray', 'grass': 'green'}
خواندن بیخطر با get
اگر کلیدی را بخواهید که در دیکشنری نیست، ages["Omid"] برنامه را با خطای KeyError متوقف میکند. متد get راه امنتری است: اگر کلید نباشد، بهجای خطا None برمیگرداند، یا هر مقدار پیشفرضی که خودتان بدهید:
ages = {"Sara": 12, "Reza": 10}
print(ages.get("Sara"))
print(ages.get("Omid"))
print(ages.get("Omid", 0))
12
None
0
قانون ساده: اگر مطمئنید کلید هست، از کروشه استفاده کنید؛ اگر ممکن است نباشد، از
getبا یک مقدار پیشفرض.
اضافه کردن، تغییر دادن و حذف کردن
برای اضافه کردن یک جفت تازه، کافی است به کلید جدید مقدار بدهید. اگر کلید از قبل وجود داشته باشد، همین دستور مقدارش را عوض میکند:
scores = {"Sara": 16}
scores["Reza"] = 18 # a new key: added
scores["Sara"] = 15 # an existing key: changed
scores["Sara"] += 2 # add two points
print(scores)
{'Sara': 17, 'Reza': 18}
برای اضافه کردن یا عوض کردن چند جفت با هم، متد update به کار میآید:
scores = {"Sara": 17, "Reza": 18}
scores.update({"Nika": 19, "Reza": 20})
print(scores)
{'Sara': 17, 'Reza': 20, 'Nika': 19}
برای حذف، دو راه اصلی دارید. del جفت را پاک میکند و pop جفت را برمیدارد و مقدارش را هم به شما برمیگرداند. pop میتواند مقدار پیشفرض هم بگیرد تا اگر کلید نبود، خطا ندهد:
fruits = {"apple": 5, "banana": 2, "cherry": 9}
del fruits["banana"]
print(fruits)
count = fruits.pop("cherry")
print(count)
print(fruits)
print(fruits.pop("kiwi", 0))
{'apple': 5, 'cherry': 9}
9
{'apple': 5}
0
اگر هم بخواهید همهی جفتها را یکجا پاک کنید، fruits.clear() دیکشنری را خالی میکند. این جدول کارهای اصلی را خلاصه میکند:
| کار | کد | نکته |
|---|---|---|
| خواندن | d[key] | اگر کلید نباشد، KeyError |
| خواندن امن | d.get(key, default) | اگر کلید نباشد، default |
| اضافه یا تغییر | d[key] = value | کلید تازه اضافه میشود، کلید قدیمی عوض میشود |
| چند جفت با هم | d.update(other) | جفتهای other اضافه یا جایگزین میشوند |
| حذف | del d[key] | اگر کلید نباشد، KeyError |
| حذف و برداشتن مقدار | d.pop(key, default) | مقدار حذفشده را برمیگرداند |
| تعداد جفتها | len(d) | |
| خالی کردن | d.clear() |
حلقه و جستوجو در دیکشنری
حلقه با keys، values و items
وقتی با for روی یک دیکشنری حلقه میزنید، پایتون کلیدها را یکییکی به شما میدهد:
capitals = {"Iran": "Tehran", "Japan": "Tokyo", "France": "Paris"}
for country in capitals:
print(country)
Iran
Japan
France
اما بیشتر وقتها هم کلید را لازم دارید و هم مقدار را. متد items() هر بار یک جفت میدهد و میشود آن را همانجا در دو متغیر باز کرد:
capitals = {"Iran": "Tehran", "Japan": "Tokyo", "France": "Paris"}
for country, city in capitals.items():
print(f"The capital of {country} is {city}")
The capital of Iran is Tehran
The capital of Japan is Tokyo
The capital of France is Paris
keys() فقط کلیدها و values() فقط مقدارها را میدهد. مثلاً برای جمع زدن قیمتها، فقط مقدارها لازم است:
prices = {"pen": 20, "book": 150, "bag": 400}
print(list(prices.keys()))
print(list(prices.values()))
print(sum(prices.values()))
['pen', 'book', 'bag']
[20, 150, 400]
570
اگر با حلقهها هنوز راحت نیستید، اول مقالهی حلقه for در پایتون را بخوانید.
بررسی وجود کلید با in
قبل از خواندن یک کلید، میشود با in پرسید که آیا در دیکشنری هست یا نه. جواب True یا False است. دقت کنید که in فقط بین کلیدها میگردد، نه مقدارها:
stock = {"pen": 12, "eraser": 0}
item = "pen"
if item in stock:
print(item, "is in stock:", stock[item])
print("ruler" in stock)
print(12 in stock)
print(12 in stock.values())
pen is in stock: 12
False
False
True
عدد ۱۲ یکی از مقدارهاست، نه کلیدها؛ برای همین 12 in stock جواب False میدهد و برای گشتن بین مقدارها باید stock.values() را بنویسید. یک خبر خوب هم اینکه پیدا کردن کلید در دیکشنری، حتی وقتی هزاران جفت دارد، تقریباً فوری انجام میشود؛ در حالی که in روی یک لیست بلند باید خانهبهخانه جلو برود.
دیکشنری تودرتو
مقدار یک کلید میتواند خودش یک دیکشنری باشد. اینطوری میشود اطلاعات چند نفر را، که هر کدام چند ویژگی دارند، در یک جا نگه داشت. برای رسیدن به لایهی داخلی، کروشهها را پشت سر هم مینویسیم:
students = {
"Sara": {"age": 12, "grades": [18, 20, 17]},
"Reza": {"age": 11, "grades": [15, 19]},
}
print(students["Sara"]["age"])
print(students["Reza"]["grades"][1])
students["Reza"]["grades"].append(20)
for name, info in students.items():
average = sum(info["grades"]) / len(info["grades"])
print(f"{name}: {average:.1f}")
12
19
Sara: 18.3
Reza: 18.0
students["Reza"]["grades"][1] را از چپ به راست بخوانید: دیکشنری رضا، بعد لیست نمرههایش، بعد خانهی ۱ آن لیست. همین الگو، یعنی دیکشنریای که داخلش لیست و دیکشنری دیگر هست، همان شکلی است که دادهها در قالب JSON روی اینترنت جابهجا میشوند. پس یاد گرفتنش بعدها در کار با سایتها و فایلها هم به دردتان میخورد.
پروژهی کوچک: شمردن کلمهها
یکی از کاربردهای معروف دیکشنری، شمردن است. میخواهیم بدانیم هر کلمه در یک جمله چند بار آمده است. کلید، خود کلمه است و مقدار، تعداد دفعهها:
text = "the cat and the dog and the bird"
counts = {}
for word in text.split():
counts[word] = counts.get(word, 0) + 1
print(counts)
{'the': 3, 'cat': 1, 'and': 2, 'dog': 1, 'bird': 1}
راز این کد در counts.get(word, 0) است. وقتی کلمهای اولین بار دیده میشود، هنوز در دیکشنری نیست و get بهجای خطا صفر برمیگرداند؛ بعد یکی به آن اضافه میشود. دفعههای بعد، get تعداد قبلی را میدهد. حالا پیدا کردن پرتکرارترین کلمه و چاپ کلمهها از زیاد به کم ساده است:
counts = {"the": 3, "cat": 1, "and": 2, "dog": 1, "bird": 1}
best = max(counts, key=counts.get)
print("Most common:", best, counts[best])
for word, n in sorted(counts.items(), key=lambda pair: pair[1], reverse=True):
print(word, n)
Most common: the 3
the 3
and 2
cat 1
dog 1
bird 1
max با key=counts.get کلیدی را پیدا میکند که بیشترین مقدار را دارد. sorted هم جفتها را بر اساس عضو دوم هر جفت، یعنی تعداد، مرتب میکند. lambda یک تابع یکخطی است که در مقالهی تابع در پایتون بیشتر دربارهاش میخوانید. همین ایده را میشود برای شمردن حرفهای یک اسم، رأیهای یک نظرسنجی یا تعداد هر رنگ در یک لیست به کار برد.
پایتون برای شمردن یک ابزار آماده هم دارد:
Counterاز ماژولcollections. اما اول همین روش باgetرا خودتان بنویسید تا بفهمید پشت پرده چه میگذرد.
خطاهای رایج دیکشنری و راه رفعشان
KeyError: کلید پیدا نشد
پرتکرارترین خطای دیکشنری این است که کلیدی را بخواهید که وجود ندارد. اغلب علتش یک اشتباه تایپی یا تفاوت حرف بزرگ و کوچک است:
ages = {"Sara": 12}
print(ages["sara"])
Traceback (most recent call last):
File "main.py", line 2, in <module>
print(ages["sara"])
~~~~^^^^^^^^
KeyError: 'sara'
برای پایتون "Sara" و "sara" دو کلید متفاوتاند. اسم کلید را دقیق بنویسید، یا اگر ممکن است کلید نباشد، از in یا get استفاده کنید. (بهجای main.py، پایتون مسیر کامل فایل شما را مینویسد.)
TypeError: لیست نمیتواند کلید باشد
کلید باید چیزی باشد که عوض نمیشود، مثل متن، عدد یا تاپل. لیست چون قابل تغییر است، نمیتواند کلید شود:
seats = {}
seats[["row", 1]] = "Sara"
Traceback (most recent call last):
File "main.py", line 2, in <module>
seats[["row", 1]] = "Sara"
~~~~~^^^^^^^^^^^^
TypeError: unhashable type: 'list'
راه رفع: بهجای لیست از تاپل استفاده کنید: seats[("row", 1)] = "Sara". دربارهی تاپل در مقالهی تاپل و مجموعه در پایتون بیشتر بخوانید.
RuntimeError: تغییر دیکشنری وسط حلقه
اگر وسط حلقه روی یک دیکشنری، جفتی از همان دیکشنری حذف کنید، پایتون اعتراض میکند:
stock = {"pen": 3, "eraser": 0, "ruler": 0}
for item in stock:
if stock[item] == 0:
del stock[item]
Traceback (most recent call last):
File "main.py", line 2, in <module>
for item in stock:
^^^^^
RuntimeError: dictionary changed size during iteration
راه رفع این است که روی یک کپی از کلیدها حلقه بزنید:
stock = {"pen": 3, "eraser": 0, "ruler": 0}
for item in list(stock):
if stock[item] == 0:
del stock[item]
print(stock)
{'pen': 3}
| خطا | علت رایج | راه رفع |
|---|---|---|
KeyError | کلید نیست یا اشتباه تایپ شده | اسم دقیق کلید، یا in و get |
TypeError: unhashable type | لیست یا دیکشنری بهعنوان کلید | تاپل یا متن بهجای لیست |
RuntimeError | حذف یا اضافه وسط حلقه روی همان دیکشنری | حلقه روی list(d) |
جواب غلط با in | گشتن بین مقدارها با in d | in d.values() |
اگر خواستید خطاهای دیگر پایتون را هم بشناسید، مقالهی خطاهای رایج پایتون و راه رفع آنها همه را با مثال توضیح داده است.
دیکشنری را کجا تمرین کنیم؟
دیکشنری را با خواندن یاد نمیگیرید؛ باید چند برنامهی کوچک با آن بنویسید. چند پیشنهاد برای تمرین:
- یک دفترچه تلفن بسازید که اسم را بگیرد و شماره را نشان دهد، و اگر اسم نبود پیام مناسب بدهد.
- رأیهای یک نظرسنجی را با دیکشنری بشمارید و برنده را اعلام کنید.
- یک فروشگاه کوچک با قیمت کالاها بسازید که جمع سبد خرید را حساب کند.
- یک بازی آزمون بنویسید که سؤالها کلید و جوابها مقدار باشند.
در بتل کد، جلسهی دیکشنریها در دورهی پایتون همین مفاهیم را با چالشهایی که خودکار بررسی میشوند تمرین میدهد و بلافاصله بعدش پروژهی بازی آزمون میآید. نوجوانهای بزرگتر میتوانند جلسهی دیکشنریهای پایتون حرفهای را ببینند. برای تمرین بیشتر، بخش دیکشنری و معما در تمرینخانه را باز کنید، یا همین مثالها را در ویرایشگر آنلاین پایتون اجرا کنید و تغییرشان بدهید.
سؤالهای پرتکرار
دیکشنری در پایتون چیست؟
دیکشنری مجموعهای از جفتهای «کلید: مقدار» است که با آکولاد ساخته میشود. بهجای شماره، با کلید به هر مقدار میرسید؛ مثلاً ages["Sara"] سن سارا را میدهد. برای نگه داشتن ویژگیهای یک چیز یا پیدا کردن سریع اطلاعات با اسم، بهترین انتخاب است.
فرق دیکشنری و لیست چیست؟
در لیست به هر مقدار با شمارهی خانهاش، مثل nums[0]، میرسید و در دیکشنری با کلیدی که خودتان انتخاب کردهاید. لیست برای ردیفی از چیزهای همجنس مناسب است و دیکشنری برای وقتی که هر مقدار یک اسم یا برچسب دارد.
چطور بدون خطا بفهمم یک کلید در دیکشنری هست؟
با in بپرسید: if "Sara" in ages:. یا مستقیم از ages.get("Sara", 0) استفاده کنید که اگر کلید نبود، بهجای خطا مقدار پیشفرض را برمیگرداند.
آیا دیکشنری ترتیب دارد؟
از پایتون ۳.۷ به بعد، دیکشنری جفتها را به همان ترتیبی که اضافه شدهاند نگه میدارد و حلقه هم به همین ترتیب روی آنها میچرخد. اما به مقدارها با کلید میرسید، نه با شماره، پس ages[0] معنی «اولین جفت» را نمیدهد.
چه چیزهایی میتوانند کلید دیکشنری باشند؟
هر مقداری که تغییرناپذیر باشد: متن، عدد، True و False و تاپل. لیست، دیکشنری و مجموعه نمیتوانند کلید باشند و پایتون خطای unhashable type میدهد. مقدارها اما میتوانند هر چیزی باشند.
خطای KeyError یعنی چه؟
یعنی کلیدی را خواستهاید که در دیکشنری نیست. اسم کلید را با دقت، از جمله حرف بزرگ و کوچک، بررسی کنید و اگر ممکن است کلید وجود نداشته باشد، از get یا in کمک بگیرید.