آمادگی المپیاد کامپیوتر: مرحلهی اول و دوم
آمادگی المپیاد کامپیوتر برای ۱۲ تا ۱۷ سال: آشنایی با مرحلهها و نمرهی منفی، شمارش (اصل جمع و ضرب، جایگشت، ترکیب، مسیرها، توپ و جعبه)، استدلال، بازی و الگوریتم، گراف، آزمون آزمایشی زماندار و نوشتن اثبات برای مرحلهی دوم؛ با بازی و انیمیشن و سؤالهایی الهامگرفته از سالهای گذشته، با لینک به سؤال اصلی.
قدم صفر: المپیاد کامپیوتر چیست؟
- جلسهی 1: المپیاد کامپیوتر چیست؟ (What Is the Computer Olympiad?) — المپیاد کامپیوتر یک مسابقهی فکری است، نه مسابقهی تایپ و برنامهنویسی: شمردن، منطق، بازی و الگوریتم. مرحلهها، چه کسی…
- جلسهی 2: اولین مزه: معماهای بازیدار (A First Taste: Playful Puzzles) — چهار بازی که هر کدام یکی از ایدههای بزرگ المپیاد را نشان میدهد: کبوترها و لانهها، شمردن مسیرها، قلعهی راستگوها و…
- جلسهی 3: نمرهی منفی و سؤالهای پیوسته (Negative Marking and Linked Questions) — کِی حدس بزنی و کِی خالی بگذاری؟ حساب میانگینِ یک حدس با نمرهی منفی، سؤالهای پیوسته، مدیریت زمان، و اولین آزمون…
مرحلهی اول · شمارش
- جلسهی 4: اصل جمع و اصل ضرب (Add or Multiply?) — وقتی چند انتخاب پشت سر هم داریم، تعدادها را ضرب میکنیم؛ وقتی «یا این یا آن»، جمع. با لباس پوشاندن شروع میکنیم و به…
- جلسهی 5: جایگشت: همهی ترتیبها (Permutations: Every Order) — چند جور میشود چند چیز را در یک ردیف چید؟ فاکتوریل، چیدن فقط چند تا، کلمههایی با حرف تکراری، میز گرد، و ترفند…
- جلسهی 6: ترکیب: انتخاب گروه (Combinations: Choosing a Group) — وقتی ترتیب مهم نیست، فقط «چه کسانی» مهم است. انتخاب k نفر از n نفر، دست دادنها و قطرهای چندضلعی، مثلث خیامپاسکال، و…
- جلسهی 7: مسیرها روی جدول (Paths on a Grid) — از گوشه به گوشه با قدمهای راست و بالا: شمردن با جمع کردنِ عددها روی نقطهها، فرمول با ترکیب، گذشتن از یک نقطهی خاص،…
- جلسهی 8: توپها و جعبهها (Balls and Boxes) — تقسیم چیزهای یکسان بین جعبههای متفاوت با «توپ و دیوار»، شرط «دستکم یکی در هر جعبه»، معادلهی x + y + z = n، و فرقش…
- جلسهی 9: آزمونک شمارش (Counting Mock Exam) — جمعبندی فاز ۱ در یک آزمون زماندار با نمرهی منفی: رمزها، لیگ، حرفهای تکراری، تقسیم تیلهها و دو سؤال پیوسته…
مرحلهی اول · استدلال
- جلسهی 10: اصل لانهی کبوتری (The Pigeonhole Principle) — اگر کبوترها از لانهها بیشتر باشند، یک لانه دستکم دو کبوتر دارد. نسخهی قویترش، ساختن لانههای زیرکانه (جفتها)، و…
- جلسهی 11: ناوردایی: چیزی که عوض نمیشود (Invariants) — وقتی کاری را بارها تکرار میکنیم، چیزی پیدا کن که هیچوقت عوض نمیشود: جمع، زوج و فرد بودن، باقیمانده. با همین، ثابت…
- جلسهی 12: رنگآمیزی: یک استدلالِ رنگی (Colouring Arguments) — رنگ کردنِ زیرکانهی خانهها نشان میدهد چرا بعضی کاشیکاریها و حرکتها غیرممکناند: صفحهی شطرنجِ بیگوشه، حرکت…
- جلسهی 13: استقرا: از کوچک به بزرگ (Induction and Step-by-Step Counting) — اگر مسئلهی کوچک را بلدی و میدانی چطور از هر اندازه به اندازهی بعدی بروی، همهی اندازهها را بلدی. برج هانوی،…
- جلسهی 14: راستگوها و دروغگوها (Truth-Tellers and Liars) — در قلعهای که هر کس یا همیشه راست میگوید یا همیشه دروغ: فرض کن، دنبال تناقض بگرد، حالتها را بشمار. معماهای کوچک،…
- جلسهی 15: بدترین حالت (The Worst Case) — «مطمئن باش» یعنی حتی اگر بدشانسترین اتفاق بیفتد. حدس زدن عدد با نصف کردن، کلید و قفل، شلیک به کشتیِ پنهان، و…
مرحلهی اول · بازی و الگوریتم
- جلسهی 16: استراتژی برد: از آخر به اول (Winning Strategies: Work Backwards) — در بازیهای دونفرهی بدون شانس، یکی از دو نفر همیشه میتواند ببرد. خانههای «برد» و «باخت» را از آخرِ بازی به اول پیدا…
- جلسهی 17: تقارن و جفتسازی (Symmetry and Pairing) — گاهی برای بردن کافی است کارِ حریف را «آینهوار» تکرار کنی. نیمِ دو ستونی، نیمِ چند ستونی با قانون XOR، و بازیِ برداشتن…
- جلسهی 18: فرایندها و الگوریتمها (Procedures and Algorithms) — در المپیاد بدون کد، الگوریتم را با کلمهها مینویسند: قدمبهقدم اجرا کن، جدولِ مقدارها را نگه دار، و دنبال میانبُر و…
- جلسهی 19: ترازو و وزن کردن (Weighing with a Balance) — یک ترازوی دوکفهای سه جواب دارد، پس هر بار وزن کردن مشکوکها را تا یکسوم کم میکند. ۲۷ سکه با ۳ بار، سکهی سبکتر،…
- جلسهی 20: مرتبسازی و مقایسه (Sorting and Comparing) — مرتب کردن با جابهجاییِ همسایهها و «جفتهای نامرتب»، پیدا کردنِ بزرگترین با کمترین مقایسه، جدولِ حذفی، و برگرداندنِ…
- جلسهی 21: آزمونک بازی و الگوریتم (Games and Algorithms Mock Exam) — جمعبندی فاز ۳ در یک آزمونِ زماندار با نمرهی منفی: بازیها، وزن کردن، مقایسه و مرتبسازی، و دو سؤال پیوسته دربارهی…
مرحلهی اول · گراف و آزمون آزمایشی
- جلسهی 22: گراف: نقطهها و خطها (Graphs: Points and Lines) — گراف یعنی چند نقطه (رأس) و خطهایی بینشان (یال): دوستیها، جادهها، مسابقهها. درجهی رأس، قانون دست دادن (جمع درجهها…
- جلسهی 23: مسیر، دور و کشیدن با یک خط (Paths, Cycles and One Stroke) — مسیر و دور در گراف، و معمای معروفِ «بدون برداشتنِ قلم بکش»: کی ممکن است و از کجا باید شروع کرد؟ بعد شمردنِ مسیرها در…
- جلسهی 24: درخت (Trees) — درخت یعنی گرافِ همبندِ بدونِ دور: n رأس و n − ۱ یال، بین هر دو رأس دقیقاً یک مسیر، و دستکم دو برگ. درختِ پوشا و…
- جلسهی 25: رنگآمیزی گراف (Colouring Graphs) — رأسها را طوری رنگ کن که دو رأسِ وصلشده همرنگ نباشند. دورِ فرد ۳ رنگ میخواهد، گرافِ بدونِ دورِ فرد ۲ رنگ؛ برنامهی…
- جلسهی 26: آزمون آزمایشیِ کامل ۱ (Full Mock Exam 1) — یک آزمونِ کامل به اندازهی مرحلهی اولِ واقعی: ۲۰ سؤال در ۱۵۰ دقیقه با نمرهی منفی، از همهی فازهای مرحلهی اول، با دو…
- جلسهی 27: آزمون آزمایشیِ کامل ۲ (Full Mock Exam 2) — آزمونِ کاملِ دوم: ۲۰ سؤالِ تازه در ۱۵۰ دقیقه با نمرهی منفی؛ شمارش، استدلال، بازی، الگوریتم و گراف، و یک لیگِ فوتبال…
مرحلهی دوم · نوشتن اثبات
- جلسهی 28: اثبات یعنی چه؟ (What Is a Proof?) — در مرحلهی دوم باید دلیلِ کامل بنویسی، نه فقط جواب. فرقِ «چند مثال» با «اثبات»، مثالِ نقض، شکلِ نوشتنِ یک اثباتِ مرتب،…
- جلسهی 29: برهانِ خلف (Proof by Contradiction) — فرض کن ادعا غلط است و ببین به چیزِ غیرممکنی میرسی. اگر رسیدی، ادعا درست است. عددهای اولِ بیشمار، زوج بودنِ n از زوج…
- جلسهی 30: نوشتنِ اثباتِ استقرایی (Writing an Induction Proof) — استقرا مثل یک ردیفِ دومینوست: پایه و قدم. نوشتنِ کاملِ هر دو بخش، جمعِ عددهای فرد، کاشیکاریِ صفحهی بیخانه با…
- جلسهی 31: ساختن و مثالِ نقض (Constructions and Counterexamples) — «آیا ممکن است؟» دو جواب دارد: اگر بله، یک نمونه بساز و نشان بده درست است؛ اگر نه، ثابت کن نمیشود. چیدن عددها با جمعِ…
- جلسهی 32: ثابت کن و بساز (Prove and Build) — سؤالهای «حداکثر چند؟» دو نیمه دارند: یک نمونه که به آن عدد برسد، و اثباتی که بیشتر از آن نمیشود. شاهها روی صفحهی…
- جلسهی 33: به بزرگترین نگاه کن (Look at the Extreme) — اصلِ اکسترمم: وقتی نمیدانی از کجا شروع کنی، به بزرگترین، کوچکترین یا طولانیترین نگاه کن. پادشاهِ مسابقه، دور در…
مرحلهی دوم · مسئلههای بلند
- جلسهی 34: یک مسئلهی بلند: بازیِ گلدانها (A Long Problem: The Pot Game) — سؤالهای تشریحیِ مرحلهی دوم بلندند و چند قدم دارند. با یک بازیِ دونفره روی یک ردیف گلدان یاد میگیری از کجا شروع کنی:…
- جلسهی 35: روباهِ نامرئی (The Invisible Fox) — یک روباهِ نامرئی در یک ردیف خانه است و تو با فلاشِ دوربین دنبالش هستی. ترفندِ «در هر خانه یک روباه»، یک نقشهی کمقدم،…
- جلسهی 36: شهرهای بههمپیوسته (Connected Towns) — کشوری با n شهر و n − ۱ جاده که از هر شهر به هر شهر میشود رفت: یک درخت. گروههایی از شهرها را میشماریم که بدونِ…
- جلسهی 37: هتلِ حیوانات (The Animal Hotel) — در هر اتاقِ یک هتل یک حیوان هست. دو حیوان را جابهجا میکنیم، ولی هیچکس نباید به اتاقی برود که قبلاً در آن بوده.…
- جلسهی 38: آزمونِ تشریحیِ آزمایشی (A Written Practice Exam) — یک آزمونِ تشریحیِ کوتاه مثلِ روزِ دومِ مرحلهی دوم: ساعت را روشن کن، چهار مسئله را روی کاغذ حل کن (ناوردا، لانهی…
- جلسهی 39: ادامهی راه (The Way On) — بعد از مرحلهی دوم چه میشود؟ مرحلهی سوم با برنامهنویسی، دورهی تابستان و تیمِ ملی. چطور با سؤالهای سالهای قبل…
بیشتر بخوان
- چطور برنامهنویس شویم؟ نقشهی راه از نوجوانی: نقشهی راه برنامهنویس شدن برای نوجوانان و والدین: زبان اول، پروژه، نمونهکار و گیتهاب، انگلیسی و ریاضی، انتخاب تخصص، دانشگاه و زمانبندی واقعی.
- برنامهنویسی چیست؟ راهنمای ساده برای شروع: برنامهنویسی چیست و چطور کار میکند؟ برنامه، الگوریتم، زبانهای برنامهنویسی و راه شروع برای کودکان و نوجوانان، به زبان ساده و با مثال پایتون.