آموزش پایتون
اجرای پایتون آنلاین: کامپایلر آنلاین پایتون در مرورگر
۱۰ دقیقه مطالعه · ۳۰ مهر ۱۴۰۵
فهرست مطالب
اجرای پایتون آنلاین یعنی نوشتن و اجرای کد پایتون در مرورگر، بدون اینکه پایتون را روی کامپیوتر نصب کنید. کافی است یک ویرایشگر آنلاین پایتون، که خیلیها به آن «کامپایلر آنلاین پایتون» میگویند، را باز کنید، کد را بنویسید و دکمهی اجرا را بزنید تا خروجی را همانجا ببینید. در ویرایشگر پایتون بتل کد پایتون واقعی داخل خود مرورگر اجرا میشود؛ یعنی input()، نقاشی با لاکپشت، چند فایل در یک پروژه و کتابخانههایی مثل NumPy و matplotlib هم کار میکنند و روی گوشی هم میشود کد نوشت.
در این مقاله توضیح میدهیم ویرایشگر آنلاین پایتون چیست، پایتون چطور داخل مرورگر اجرا میشود، با ویرایشگر چطور کار کنید، چند فایل و کتابخانه را چطور به کار ببرید، روی گوشی چه امکاناتی دارید و چه کارهایی در مرورگر ممکن نیست. آخر مقاله هم چند برنامهی آماده گذاشتهایم که میتوانید کپی و اجرا کنید.
ویرایشگر آنلاین پایتون چیست؟
برای اجرای برنامهی پایتون معمولاً دو چیز لازم است: خود پایتون که کد را اجرا میکند و یک ویرایشگر برای نوشتن کد. ویرایشگر آنلاین هر دو را در یک صفحهی وب جمع میکند: یک طرف کد را مینویسید و طرف دیگر خروجی را میبینید.
کامپایلر یا مفسر؟
در جستوجوها عبارت «کامپایلر آنلاین پایتون» خیلی رایج است، اما از نظر فنی پایتون یک زبان تفسیری است. یعنی برنامهای به اسم مفسر (interpreter) کد را خط به خط میخواند و اجرا میکند و برخلاف زبانهایی مثل C، لازم نیست اول کل برنامه به یک فایل اجرایی تبدیل شود. البته پایتون پشت صحنه کد را به شکل میانی به اسم بایتکد هم تبدیل میکند، اما برای کاربر فرقی ندارد. پس وقتی کسی میگوید «کامپایلر آنلاین پایتون»، منظورش همان جایی است که بشود کد پایتون را آنلاین اجرا کرد.
دو نوع ویرایشگر آنلاین
ویرایشگرهای آنلاین پایتون به دو شکل کار میکنند:
- اجرا روی سرور: کد شما به یک کامپیوتر دیگر در اینترنت فرستاده میشود، آنجا اجرا میشود و نتیجه برمیگردد. هر بار اجرا به اینترنت و سرعت آن سرور وابسته است و گرفتن ورودی از کاربر در وسط اجرا در خیلی از این سرویسها سخت یا ناممکن است.
- اجرا در مرورگر: خود پایتون یک بار در مرورگر بارگذاری میشود و کد روی همان دستگاه شما اجرا میشود. هیچ کدی برای اجرا به جایی فرستاده نمیشود و جوابها فوریاند.
ویرایشگر پایتونی که در این مقاله معرفی میکنیم، از نوع دوم است.
پایتون چطور داخل مرورگر اجرا میشود؟
مرورگرهای امروزی میتوانند کدهایی با قالبی به اسم وباسمبلی (WebAssembly) را تقریباً با سرعت برنامههای معمولی اجرا کنند. پروژهی متنبازی به اسم Pyodide خود مفسر پایتون را به همین قالب درآورده است. نتیجه یک پایتون واقعی است که داخل صفحهی وب اجرا میشود، نه شبیهسازی یا نسخهی سادهشدهی آن. کتابخانهی استاندارد پایتون، مثل random، math، datetime، json و csv همراهش است.
این روش چند نتیجهی مهم دارد:
- اولین اجرا کمی طول میکشد. مرورگر باید اول خود پایتون را دریافت و آماده کند و در این مدت پیام «پایتون دارد آماده میشود» را با درصد پیشرفت نشان میدهد. بعد از آن، اجراها سریعاند.
- کد روی دستگاه خودتان اجرا میشود. سرعت اجرا به قدرت کامپیوتر یا گوشی شما بستگی دارد، نه به شلوغی یک سرور.
- مرورگر بهروز لازم است. نسخهی تازهی Chrome یا Edge بهترین انتخاب است. اگر مرورگرتان نتواند پایتون را اجرا کند، پیامی همین را به شما میگوید.
کار با ویرایشگر پایتون بتل کد
کار با ویرایشگر ساده است:
- صفحهی ویرایشگر آنلاین پایتون را باز کنید.
- کد را در قسمت ویرایشگر بنویسید یا کپی کنید.
- دکمهی سبز Run را بزنید.
- خروجی را در بخش خروجی ببینید. اگر برنامه طول کشید یا در حلقهی بیپایان گیر کرد، دکمهی Stop آن را متوقف میکند.
این کد را امتحان کنید:
for i in range(1, 4):
print("Hello from the browser!", i)
Hello from the browser! 1
Hello from the browser! 2
Hello from the browser! 3
امکاناتی فراتر از یک ویرایشگر ساده
- ورودی از کاربر:
input()واقعاً کار میکند. برنامه منتظر میماند تا جواب را تایپ کنید و بعد ادامه میدهد. - نقاشی با لاکپشت: برنامههای
turtleروی یک صفحهی نقاشی کنار کد اجرا میشوند. - اجرای قدمبهقدم: با دکمهی «قدمبهقدم» برنامه خط به خط اجرا میشود و مقدار متغیرها را در هر لحظه میبینید.
- توضیح خطا به فارسی: اگر برنامه خطا بدهد، پیام آن به زبان سادهی فارسی توضیح داده میشود: کدام خط، چه اشکالی و چه پیشنهادی برای درست کردنش.
- ذخیره و انتشار: کدتان ذخیره میشود و اگر با حساب کاربری وارد شده باشید، در حسابتان هم نگه داشته میشود. برنامههایی را که دوست دارید، میتوانید در گالری منتشر کنید تا دیگران ببینند و از رویش نسخهی خودشان را بسازند.
یک برنامه با input() که میتوانید امتحان کنید:
name = input("What is your name? ")
print("Salam,", name)
print("Let's write some code!")
این برنامه اول اسم شما را میپرسد و بعد با همان اسم سلام میکند. اگر با input() آشنا نیستید، مقالهی گرفتن ورودی در پایتون را بخوانید.
چند فایل در یک پروژه
برنامههای واقعی معمولاً بیش از یک فایل دارند. این ویرایشگر یک فهرست فایل مثل ویرایشگرهای حرفهای دارد: میتوانید فایل و پوشهی تازه بسازید، اسمشان را عوض کنید یا پاکشان کنید. پسوندهای مجاز .py، .txt، .csv، .json و .md هستند.
قانون کار ساده است: فایلی که در ویرایشگر باز است، اجرا میشود. بقیهی فایلها کنارش قرار میگیرند، پس میشود فایلهای پایتون دیگر را با import صدا زد و فایلهای متنی را با open() خواند.
مثلاً فرض کنید فایلی به اسم helpers.py با این محتوا دارید:
def greet(name):
print(f"Hello, {name}!")
حالا در main.py تابع آن را صدا میزنید:
from helpers import greet
greet("Battle Code")
Hello, Battle Code!
خواندن داده هم همینقدر ساده است. یک فایل به اسم scores.csv بسازید و این چند خط را در آن بنویسید:
name,score
Ali,18
Sara,20
Reza,17
و بعد در main.py:
import csv
with open("scores.csv") as f:
for row in csv.DictReader(f):
print(row["name"], "got", row["score"])
Ali got 18
Sara got 20
Reza got 17
اسم فایلها و پوشهها فقط حرف و رقم انگلیسی، زیرخط، خط تیره و نقطه میپذیرد و فاصله ندارد تا در کد بدون دردسر به کار برود. کار با فایل را در مقالهی کار با فایل در پایتون کاملتر توضیح دادهایم.
کتابخانهها: NumPy، pandas، matplotlib و بیشتر
بعضی ماژولها همیشه آمادهاند و لازم نیست کاری بکنید: random، math، turtle، time، datetime، statistics، json، csv، string و pgzrun برای بازیسازی با Pygame Zero.
کتابخانههای بزرگتر جدا نصب میشوند تا سایت برای همه سنگین نشود. در صفحهی کتابخانهها فهرست ۵۰ کتابخانهی قابل نصب را میبینید، از NumPy و pandas گرفته تا matplotlib، scikit-learn و Pillow. هر کتابخانه را با یک دکمه نصب میکنید و حجم دانلودش روی همان دکمه نوشته شده است. هر کتابخانه فقط یک بار دانلود میشود و بعد بدون اینترنت هم کار میکند. اگر هم در کدتان کتابخانهای را import کنید که هنوز نصب نشده، ویرایشگر همانجا دکمهی نصبش را نشان میدهد.
یک مثال با NumPy:
import numpy as np
scores = np.array([12, 18, 15, 20, 9])
print("Average:", scores.mean())
print("Best:", scores.max())
print("Doubled:", scores * 2)
Average: 14.8
Best: 20
Doubled: [24 36 30 40 18]
و نمودار با matplotlib. نمودار در همان بخش خروجی نشان داده میشود:
import matplotlib.pyplot as plt
days = ["Sat", "Sun", "Mon", "Tue", "Wed"]
minutes = [20, 35, 15, 40, 30]
plt.bar(days, minutes, color="orange")
plt.title("Minutes of coding")
plt.show()
این برنامه یک نمودار میلهای نارنجی از دقیقههای کدنویسی در پنج روز میکشد. برای آشنایی بیشتر، مقالههای کتابخانههای پایتون و رسم نمودار با matplotlib را ببینید.
در ویرایشگر آنلاین نمیشود هر بستهای را با
pip installنصب کرد؛ فقط کتابخانههای فهرست صفحهی کتابخانهها در دسترساند. برای یادگیری و بیشتر پروژههای مدرسهای همینها کافیاند.
کدنویسی روی گوشی و تبلت
صفحهکلید گوشی برای نوشتن کد ساخته نشده است. پرانتز، کروشه، آکولاد، گیومه و دونقطه پشت چند لمس پنهاناند و کلید Tab هم وجود ندارد. برای همین ویرایشگر روی صفحههای لمسی یک ردیف کلید اضافه زیر کد نشان میدهد: علامتهایی که در کد زیاد لازم میشوند، Tab برای تورفتگی، فلشهایی برای جابهجا کردن مکاننما به اندازهی یک حرف و دکمهی برگرداندن. وقتی از این ردیف پرانتز یا گیومه میزنید، جفت بستهاش هم خودکار اضافه میشود.
چند پیشنهاد برای کدنویسی راحتتر روی گوشی:
- گوشی را افقی بگیرید تا کد و خروجی جای بیشتری داشته باشند.
- اگر میتوانید، یک صفحهکلید بلوتوثی وصل کنید. تبلت با صفحهکلید تقریباً مثل لپتاپ کار میکند.
- برنامههای کوتاه و تمرینهای روزانه روی گوشی عالیاند، اما پروژههای بزرگ را روی کامپیوتر بنویسید.
محدودیتها: چه کارهایی در مرورگر ممکن نیست؟
پایتون مرورگری همان پایتون واقعی است، اما در محیط امن مرورگر اجرا میشود و چند محدودیت دارد که خوب است از اول بدانید:
- پنجرهی جداگانه باز نمیشود. کتابخانههایی مثل tkinter که برنامه را در پنجرهی مستقل ویندوز یا مک نشان میدهند، در مرورگر کار نمیکنند. بهجایشان لاکپشت، نمودارهای matplotlib و بازیهای Pygame Zero در خود صفحه نشان داده میشوند.
- فقط فایلهای پروژه در دسترساند. برنامه نمیتواند سراغ فایلهای دلخواه روی کامپیوتر شما برود. فایلهایی را که لازم دارید، داخل پروژه بسازید.
- نصب بستهی دلخواه ممکن نیست. همانطور که گفتیم، کتابخانهها از یک فهرست مشخص نصب میشوند.
- محاسبههای خیلی سنگین کند میشوند. چون همهچیز روی دستگاه خودتان اجرا میشود، گوشیهای ضعیف در محاسبههای طولانی کندترند.
- چاپ بیاندازه، برنامه را متوقف میکند. اگر برنامهای مثلاً در یک حلقهی بیپایان مدام چیزی چاپ کند، ویرایشگر خودش آن را متوقف میکند و میگوید احتمالاً حلقهی بیپایان دارید. حلقهای را که چیزی چاپ نمیکند، با Stop متوقف کنید.
| ویژگی | ویرایشگر آنلاین | پایتون نصبشده |
|---|---|---|
| نصب | لازم ندارد | لازم دارد |
| دستگاه | هر دستگاهی با مرورگر بهروز، حتی گوشی | کامپیوتر |
| کتابخانهها | کتابخانهی استاندارد و فهرست کتابخانههای سایت | هر کتابخانهای با pip |
| پنجرهی گرافیکی مستقل | ندارد | دارد |
| مناسب برای | یادگیری، تمرین، کلاس، پروژههای کوچک و متوسط | پروژههای بزرگ و کار حرفهای |
بتل کد یک نسخهی ویندوزی هم دارد که بدون اینترنت کار میکند و همهی کتابخانهها از قبل در آن نصب شدهاند. اگر هم به جایی رسیدید که پایتون کامل روی کامپیوتر لازم داشتید، راهنمای نصب پایتون قدمبهقدم کمکتان میکند.
چند برنامهی آماده برای کپی کردن
این برنامهها را در ویرایشگر کپی کنید، اجرا کنید و بعد عددها و متنها را عوض کنید تا ببینید چه اتفاقی میافتد.
مثلث ستارهای
for row in range(1, 6):
print("*" * row)
*
**
***
****
*****
جمع عددهای ۱ تا ۱۰۰
total = 0
for n in range(1, 101):
total += n
print("1 + 2 + ... + 100 =", total)
1 + 2 + ... + 100 = 5050
شمردن حرفهای صدادار
text = "Battle Code is fun"
vowels = 0
for ch in text.lower():
if ch in "aeiou":
vowels += 1
print("Vowels:", vowels)
Vowels: 6
آمار دمای یک هفته
import statistics
temps = [18, 21, 19, 25, 23, 20, 22]
print("Average:", round(statistics.mean(temps), 1))
print("Hottest:", max(temps))
print("Coldest:", min(temps))
Average: 21.1
Hottest: 25
Coldest: 18
تاس بریز
import random
dice = random.randint(1, 6)
print("You rolled:", dice)
این یکی هر بار یک عدد تصادفی بین ۱ تا ۶ چاپ میکند، پس خروجیاش هر بار فرق دارد.
ستاره با لاکپشت
import turtle
t = turtle.Turtle()
t.color("orange")
for i in range(5):
t.forward(150)
t.right(144)
turtle.done()
این برنامه روی صفحهی نقاشی یک ستارهی پنجپر نارنجی میکشد. ایدههای بیشتر را در مقالهی نقاشی با turtle در پایتون ببینید.
اگر میخواهید از نوشتن برنامههای کوتاه به یادگیری مرتب برسید، دورهی پایتون با درسها و چالشهایی که خودکار بررسی میشوند در همین مرورگر اجرا میشود و برای تمرین آزاد هم تمرینخانهی پایتون هست.
سؤالهای پرتکرار
آیا ویرایشگر آنلاین پایتون بتل کد رایگان است؟
بله. ویرایشگر آنلاین، کتابخانهها و همهی دورهها و چالشهای پایتون رایگاناند. کافی است صفحهی ویرایشگر را باز کنید و کد بنویسید.
آیا پایتون آنلاین همان پایتون واقعی است؟
بله. ویرایشگر با Pyodide کار میکند که خود مفسر پایتون است و برای اجرا در مرورگر آماده شده است. کد پایتون معمولی، کتابخانهی استاندارد و input() همانطور کار میکنند که روی کامپیوتر.
آیا میشود با گوشی پایتون نوشت و اجرا کرد؟
بله. ویرایشگر روی گوشی و تبلت هم کار میکند و یک ردیف کلید برای علامتهای پرکاربرد، Tab و جابهجا کردن مکاننما دارد. برای پروژههای بزرگ، کامپیوتر یا تبلت با صفحهکلید راحتتر است.
چرا اولین اجرا چند ثانیه طول میکشد؟
چون مرورگر باید اول خود پایتون را دریافت و آماده کند و درصد پیشرفت این کار را هم نشان میدهد. بعد از آن، برنامهها سریع اجرا میشوند.
آیا میتوانم کتابخانههایی مثل NumPy و pandas را آنلاین استفاده کنم؟
بله. از صفحهی کتابخانهها میتوانید NumPy، pandas، matplotlib و دهها کتابخانهی دیگر را نصب کنید. هر کتابخانه یک بار دانلود میشود و بعد آمادهی استفاده است، اما نصب بستههای خارج از این فهرست با pip ممکن نیست.
کامپایلر آنلاین پایتون با نصب پایتون چه فرقی دارد؟
ویرایشگر آنلاین نصب نمیخواهد و روی هر دستگاهی با مرورگر کار میکند، اما فقط کتابخانههای مشخصی دارد و پنجرهی گرافیکی مستقل باز نمیکند. پایتون نصبشده برای پروژههای بزرگ و نصب هر کتابخانهای مناسبتر است.