جلسهی 77: تمرینِ پازل ۱: قالبهای داده Puzzle Practice 1: Data Formats
مسابقههای آموزشیِ امنیت (مثلِ picoCTF) را بهعنوانِ زمینِ تمرینِ قانونی میشناسی و پازلهای مقدماتیِ آن را حل میکنی: خواندنِ base64 و هگز، و تشخیصِ قالبِ یک رشته؛ همه با پایتون روی رشتههای داخلِ کد.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میدانم مسابقهی آموزشیِ امنیت چیست، چرا قانونی است و کجا میتوان قانونی تمرین کرد.
- در پایان این جلسه میتوانم base64 و هگز را با
base64وbytes.fromhexبخوانم و بنویسم. - در پایان این جلسه میتوانم قالبِ یک رشته را از ظاهرش حدس بزنم.
درس
⚠️ هشدار قانونی و اخلاقی: همهی تمرینهای این جلسه فقط روی دستگاهها، حسابها و دادههای خودت انجام میشود، یا روی دادهی ساختگیِ داخل کد. دست زدن به دستگاه، حساب یا شبکهی دیگران بدون اجازهی کتبی، حتی «برای امتحان»، در قانون جرایم رایانهای ایران (دسترسی غیرمجاز، مادهی ۱ به بعد) جرم است و مجازات دارد. اگر جایی ضعفی دیدی، آن را فقط به صاحبش یا به مسئولِ مربوط گزارش میکنی، نه به دیگران. تیم آبی یعنی دفاع از داراییِ خودت و کمک به دیگران برای دفاع از داراییِ خودشان.
مسابقهی آموزشیِ امنیت (CTF) مسابقهای است که برگزارکنندهاش عمداً پازل میسازد و از تو میخواهد جوابِ هر پازل را پیدا کنی. این زمینِ بازی قانونی است چون صاحبِ سیستم خودش اجازهی کتبی داده و قواعد را نوشته. picoCTF (برای دبیرستانیها) با همین منطق کار میکند. بیرونِ این زمین، همان کارها روی سیستمِ دیگران جرم است.
پازلهای مقدماتی معمولاً «کدگذاری» (encoding) هستند، نه رمزنگاری: تبدیلی که کلید ندارد و هر کسی میتواند برگرداند. Base64 داده را با ۶۴ حرفِ A-Z a-z 0-9 + / مینویسد و اغلب با = تمام میشود. در پایتون: base64.b64decode(text).decode().
import base64
note = "c2FsYW0gZG9uaWE="
print(base64.b64decode(note).decode())
print(base64.b64encode("hi".encode()).decode())هگز (hexadecimal) هر بایت را با دو رقمِ 0-9 a-f مینویسد؛ پس طولِ آن همیشه زوج است و فقط این ۱۶ حرف را دارد. bytes.fromhex(text).decode() آن را برمیگرداند. برای مسیرِ برعکس: "hi".encode().hex().
text = "73616c616d"
print(bytes.fromhex(text).decode())
print("hi".encode().hex())تشخیصِ قالب از ظاهر: فقط 0-9a-f و طولِ زوج → هگز؛ حروفِ بزرگ و کوچک و رقم و شاید = در انتها → base64؛ وگرنه متنِ معمولی. در مسابقه «رایتآپ» (write-up) مینویسی: چه دیدی، چه حدس زدی، چه کدی زدی، جواب چه بود. رایتآپ یعنی یادگیریِ تو برای دیگران هم مفید میشود.
اشتباه رایج: فکر کردن به اینکه base64 «رمز» است. هر کسی میتواند آن را برگرداند؛ هیچوقت رمزِ عبور یا کلید را با base64 «مخفی» نکن. اشتباهِ دوم: فراموش کردنِ .decode() و چاپِ b'...' به جای متن.
مثالهای این جلسه
- مثال متغیر (امنیت سایبری با پایتون): note = "c2FsYW0gZG9uaWE="
- مثال متغیر (امنیت سایبری با پایتون): text = "73616c616d"
چالشها
- Where Is It Legal? (آسان)
- Read Base64 (آسان)
- Read Hex (متوسط)
- Encode a Report (متوسط)
- Guess the Format (سخت)
- Two Layers (سخت)
- Which Format? (متوسط)
- Hex Notes (متوسط)
- Layered Decode (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 76: پروژه: بازبینِ مجوزها جلسهی 78: تمرینِ پازل ۲: منطق و رایتآپ →