جلسهی 12: ساده کردن عبارتهای جبری Simplifying Algebraic Expressions
برای ساده کردن، هر جملهی یک پرانتز را در هر جملهی پرانتز دیگر ضرب میکنیم و بعد جملههای متشابه را با هم جمع میکنیم؛ مثل مستطیلی که به چند تکه بریده شود و مساحت کل، جمع تکهها باشد.
در این جلسه یاد میگیری
- تکجملهایها را در هم ضرب میکنی: ۳x × ۲x = ۶x².
- یک جمله را در پرانتز و یک پرانتز را در پرانتز دیگر ضرب میکنی و حاصل را ساده میکنی.
- اثر علامت منفی پشت پرانتز را درست مینویسی و اشتباه یک ساده کردن را پیدا میکنی.
درس
مستطیل جبری. ضلعهای این مستطیل x + ۳ و x + ۴ هستند. عددها را عوض کن و ببین مستطیل چطور به چهار تکه بریده میشود: یک مربع x²، دو نوار باریک که x دارند و یک مستطیل کوچک که فقط یک عدد است. مساحت کل همیشه جمع چهار تکه است.
ضرب تکجملهایها. عددها در هم و حرفها در هم ضرب میشوند و توانهای یک حرف با هم جمع میشوند: ۳x × ۲x = ۶x²، ۴a × ۵ab = ۲۰a²b و x² × x³ = x⁵. جملههای متشابه حرفهای یکسان با توانهای یکسان دارند: ۳x² و −x² متشابهاند، ولی ۳x² و ۳x نه.
یک جمله در پرانتز. جملهی بیرون پرانتز در همهی جملههای داخلش ضرب میشود: ۲x(۳x − ۵) = ۶x² − ۱۰x. علامت منفی پشت پرانتز یعنی ضرب در −۱، پس علامت همهی جملههای داخل عوض میشود: −(a − ۴b + ۱) = −a + ۴b − ۱.
پرانتز در پرانتز. هر جملهی پرانتز اول را در هر جملهی پرانتز دوم ضرب کن (چهار ضرب) و بعد جملههای متشابه را جمع کن: (x + ۲)(x − ۵) = x² − ۵x + ۲x − ۱۰ = x² − ۳x − ۱۰. شکل همین کار را برای (x + ۲)(x + ۵) نشان میدهد.
یک شکل، چند عبارت. دور یک مربع n × n کاشی چیدهایم (شکل: n = ۵). یکی میشمارد «۴ ضلع، هر کدام n کاشی، منهای ۴ گوشه که دو بار شمرده شدهاند»: ۴n − ۴. دیگری میشمارد «دو ردیف کامل و دو ستون بدون گوشهها»: ۲n + ۲(n − ۲). سادهاش کن: ۲n + ۲n − ۴ = ۴n − ۴. دو راه شمردن، یک جواب!
اشتباه رایج: (x + ۳)(x + ۴) = x² + ۱۲. دو تکهی وسط مستطیل، ۳x و ۴x، جا افتادهاند! درستش x² + ۷x + ۱۲ است. اشتباه دیگر: −(a − ۵) = −a − ۵. منفی پشت پرانتز علامت ۵ را هم عوض میکند: −a + ۵. برای اطمینان، یک عدد (مثلاً x = ۱) را در هر دو طرف بگذار و مقایسه کن.
با پایتون (اختیاری): کتابخانهی sympy پرانتزها را باز میکند (expand). اگر نصب نیست، اولین بار که اجرا کنی دکمهی نصبش را میبینی.
from sympy import symbols, expand
x = symbols("x")
print(expand((x + 2) * (x - 5)))
print(expand(2*x*(3*x - 5)))
print(expand(-(x - 5)))مثالهای این جلسه
چالشها
- a Times a (آسان)
- Like 5x² (آسان)
- Open and Tidy (متوسط)
- Four Pieces (متوسط)
- Equal or Not? (سخت)
- Two Products (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 11: زاویههای خارجی جلسهی 13: پیدا کردن مقدار یک عبارت جبری →