جلسهی 16: جمع و تفریق رادیکالها Adding and Subtracting Radicals
√(k² × m) = k√m: عامل مربع کامل از زیر رادیکال بیرون میآید (√۵۰ = ۵√۲). رادیکالهایی که زیر رادیکالشان یکی است متشابهاند و مثل جملههای متشابه جمع و تفریق میشوند: ۲√۳ + ۵√۳ = ۷√۳. ولی √a + √b با √(a + b) برابر نیست. برای گویا کردن مخرج، صورت و مخرج را در همان رادیکال ضرب میکنیم.
در این جلسه یاد میگیری
- رادیکالها را با بیرون آوردن عامل مربع کامل ساده میکنی.
- رادیکالهای متشابه را تشخیص میدهی و جمع و تفریق میکنی.
- مخرجهای سادهی رادیکالی را گویا میکنی.
درس
بیرون آمدن از رادیکال. a = ۲ و b = ۸ را ببین: √۲ × √۸ = √۱۶ = ۴. حالا خود √۸ را ببین: ۸ = ۴ × ۲، پس √۸ = √۴ × √۲ = ۲√۲. عددهای دیگر را امتحان کن و ببین کدام عامل مربع کامل بیرون میآید.
ساده کردن. بزرگترین عامل مربع کامل را پیدا کن: √۵۰ = √(۲۵ × ۲) = ۵√۲؛ √۱۲ = √(۴ × ۳) = ۲√۳؛ √۷۲ = √(۳۶ × ۲) = ۶√۲. اگر عامل کوچکتری برداری (√۷۲ = ۲√۱۸)، هنوز تمام نشده؛ ادامه بده: ۲√۱۸ = ۲ × ۳√۲ = ۶√۲.
جمع و تفریق. ۲√۳ + ۵√۳ = ۷√۳، درست مثل ۲x + ۵x = ۷x. اگر متشابه نیستند، اول ساده کن: √۱۸ + √۸ = ۳√۲ + ۲√۲ = ۵√۲. √۲ + √۳ سادهتر نمیشود.
اشتباه رایج: √۹ + √۱۶ = √۲۵؟ نه: ۳ + ۴ = ۷ ولی √۲۵ = ۵. جمع زیر رادیکال نمیرود.
گویا کردن مخرج. ۶√۳: صورت و مخرج را در √۳ ضرب کن: ۶√۳۳ = ۲√۳. مخرج حالا عدد گویای ۳ است. ۱√۲ = √۲۲.
با پایتون (اختیاری): این برنامه بزرگترین عامل مربع کامل را بیرون میآورد: √n = k√m.
n = 72
k = 1
for d in range(1, n + 1):
if n % (d * d) == 0:
k = d
print(n, "=", k, "* sqrt", n // (k * k))مثالهای این جلسه
چالشها
- Take It Out (آسان)
- Like Roots (آسان)
- Friends of √3 (متوسط)
- Add Them Up (متوسط)
- Rational Denominators (سخت)
- Three Roots (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 15: ریشهگیری جلسهی 17: عبارتهای جبری و مفهوم اتحاد →