جلسهی 31: ساختن و مثالِ نقض Constructions and Counterexamples
«آیا ممکن است؟» دو جواب دارد: اگر بله، یک نمونه بساز و نشان بده درست است؛ اگر نه، ثابت کن نمیشود. چیدن عددها با جمعِ اول، مربعِ جادویی، جدولِ مسابقهی منصفانه و تقسیمِ ۱ تا n به دو گروهِ همجمع.
در این جلسه یاد میگیری
- برای «آیا ممکن است؟» یا نمونه میسازی یا غیرممکن بودن را ثابت میکنی.
- یک ساختِ منظم (چرخشی، الگودار) پیدا میکنی.
- با یک شرطِ لازم (مثلاً زوج بودنِ جمع) حالتهای غیرممکن را کنار میگذاری.
درس
خیلی از سؤالهای مرحلهی دوم میپرسند «آیا ممکن است…؟» یا «یک نمونه ارائه دهید». برای جوابِ «بله» کافی است یک نمونه بسازی و ثابت کنی همهی شرطها را دارد. ساختنِ خوب معمولاً منظم است: یک الگو که تکرار میشود، یا یک چرخش.
مثال: عددهای ۱ تا ۶ را دورِ یک دایره بچین طوری که جمعِ هر دو همسایه عددِ اول باشد: ۱، ۴، ۳، ۲، ۵، ۶ (جمعها ۵، ۷، ۵، ۷، ۱۱، ۷).
پایین امتحان کن: عددهای ۱ تا ۹ را جابهجا کن تا یک مربعِ جادویی بسازی.
ساختِ چرخشی: ۵ تیم، هر دو تیم یک بازی؛ آیا میشود هر تیم دقیقاً ۲ برد داشته باشد؟ تیمها را دورِ دایره بچین و بگو هر تیم دو تیمِ بعدیاش (در جهتِ ساعت) را میبَرد. هر تیم با هر تیمِ دیگر دقیقاً یک بار حساب شد و هر کدام ۲ برد دارد.
وقتی جواب «نه» است، یک شرطِ لازم پیدا کن. مثال: عددهای ۱ تا n را به دو گروه با جمعِ برابر تقسیم کن. جمعِ کل n(n + ۱) ÷ ۲ است و باید زوج باشد؛ پس برای n = ۵ (جمع ۱۵) غیرممکن است. وقتی جمع زوج است (n = ۳، ۴، ۷، ۸، …) هم باید یک ساخت ارائه دهی: مثلاً برای n = ۴: {۱، ۴} و {۲، ۳}، و با چهارتاییهای بعدی همین کار را تکرار کن.
اشتباه رایج: فقط شرطِ لازم را نوشتن و ساخت را جا انداختن (یا برعکس).
چالشها
- A Wrong Rule (آسان)
- The Magic Centre (آسان)
- Prime Neighbours (متوسط)
- Equal Halves (متوسط)
- A Fair Tournament (سخت)
- Build the Rotation (سخت)
← جلسهی 30: نوشتنِ اثباتِ استقرایی جلسهی 32: ثابت کن و بساز →