بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 4: اصل جمع و اصل ضرب Add or Multiply?

وقتی چند انتخاب پشت سر هم داریم، تعدادها را ضرب می‌کنیم؛ وقتی «یا این یا آن»، جمع. با لباس پوشاندن شروع می‌کنیم و به شمردن عددها و رمزها می‌رسیم.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

شمارش یعنی بدون نوشتنِ تک‌تکِ حالت‌ها، بفهمیم چند حالت هست. اولین ابزار: یک عروسک را لباس بپوشان! سه پیراهن، دو شلوار و دو کلاه داری. یکی از هر ردیف انتخاب کن و ببین چند لباسِ متفاوت پیدا می‌کنی.

اصل ضرب: اگر کاری چند مرحله‌ی پشت سر هم دارد و هر مرحله چند انتخاب، تعداد کل = حاصل‌ضرب تعدادها. لباس عروسک: ۳ پیراهن × ۲ شلوار × ۲ کلاه = ۱۲ لباس. چرا ضرب؟ برای هر پیراهن ۲ شلوار هست (۶ جفت)، و برای هر جفت ۲ کلاه ⁦(۱۲)⁩.
اصل جمع: اگر باید «یا این یا آن» را انتخاب کنی و این دو دسته مشترک ندارند، تعدادها را جمع کن. ناهار: یا یکی از ۳ نوع پلو یا یکی از ۴ نوع ساندویچ ← ⁦۳ + ۴ = ۷⁩ انتخاب.

عددها: چند عدد سه‌رقمی با رقم‌های ۱، ۲ و ۳ می‌شود ساخت؟ هر رقم ۳ انتخاب دارد: ⁦۳ × ۳ × ۳ = ۲۷⁩ (مثل ۱۱۱، ۱۲۳، ۳۳۲). اگر رقم تکراری ممنوع باشد: رقم اول ۳ انتخاب، دومی ۲ (یکی مصرف شد)، سومی ۱: ⁦۳ × ۲ × ۱ = ۶⁩.
مراقب صفر باش: عدد سه‌رقمی با صفر شروع نمی‌شود. چند عدد سه‌رقمی داریم؟ ⁦۹ × ۱۰ × ۱۰ = ۹۰۰⁩.

ترفند «همه منهای هیچ‌کدام»: چند عدد سه‌رقمی دست‌کم یک رقم ۵ دارند؟ شمردنِ مستقیم سخت است (یک ۵؟ دو ۵؟ کجا؟). برعکس فکر کن: همه‌ی سه‌رقمی‌ها ۹۰۰ تاست. آن‌هایی که هیچ ۵ ندارند: رقم اول ۸ انتخاب (نه صفر، نه ۵)، بقیه هر کدام ۹ انتخاب: ⁦۸ × ۹ × ۹ = ۶۴۸⁩. پس جواب ⁦۹۰۰ − ۶۴۸ = ۲۵۲⁩.

اشتباه رایج: جمع کردن به‌جای ضرب. اگر بپرسند «با ۳ پیراهن و ۲ شلوار چند لباس می‌شود ساخت؟» جواب ۵ نیست، ۶ است؛ چون پیراهن و شلوار را با هم می‌پوشی (پشت سر هم انتخاب می‌کنی)، نه یکی به‌جای دیگری. همیشه بپرس: «این انتخاب‌ها با هم انجام می‌شوند یا یکی به‌جای دیگری؟»

چالش‌ها

  1. Shirts and Trousers (آسان)
  2. Cup or Cone (آسان)
  3. Locker Codes (متوسط)
  4. No Repeated Digits (متوسط)
  5. A Lucky Seven (سخت)
  6. Club and Team (سخت)

← جلسه‌ی 3: نمره‌ی منفی و سؤال‌های پیوسته جلسه‌ی 5: جایگشت: همه‌ی ترتیب‌ها →