دوبعدی و سهبعدی
دوبعدی یا سهبعدی، هر چیزی که روی صفحه میآید جایی دارد، میچرخد و شکلی دارد. این کلمهها پل میان بازیسازی و ریاضیاند.
جمعهای یونانی و لاتینی
چند کلمهی ریاضی جمع بیقاعده دارند: axis و axes، vertex و vertices، matrix و matrices، index و indices. در مستندات گرافیک زیاد میبینی: A triangle has three vertices. صفتهای چندتکه هم پیش از اسم با خط تیره میآیند: a two-dimensional game.
هشت کلمهی این درس
two-dimensional (تودایمِنشِنِل): دوبعدی (2D)
dimension یعنی «بُعد» و two-dimensional یعنی «دوبعدی»: چیزی که فقط پهنا و درازا دارد، مثل نقاشی روی کاغذ. کوتاهش 2D است. در بازی دوبعدی هر چیز فقط دو مختصات دارد، x و y، و همه چیز روی یک صفحهی صاف کشیده میشود. بازیهای Pygame Zero و canvas معمولی همه دوبعدیاند. two-dimensional array هم آرایهای است که ردیف و ستون دارد، مثل یک جدول.
Our first game is a simple two-dimensional platformer.
اولین بازی ما یک بازی سکویی سادهی دوبعدی است.
three-dimensional (ثریدایمِنشِنِل): سهبعدی (3D)
three-dimensional یعنی «سهبعدی»: پهنا، درازا و عمق، مثل هر چیزی که در دنیای واقعی دستت میگیری. کوتاهش 3D است. در بازی سهبعدی هر نقطه سه مختصات دارد، x و y و z، و دوربین میتواند از هر طرف به صحنه نگاه کند. کشیدن صحنهی سهبعدی یعنی تبدیل این دنیا به تصویر دوبعدی صفحه، و این کار اصلی کارت گرافیک است.
Moving to three-dimensional games means learning about cameras and meshes.
رفتن به سراغ بازیهای سهبعدی یعنی یاد گرفتن دوربینها و مشها.
coordinate (کواُردِنِت): مختصات؛ عددهایی که جای یک نقطه را میگویند
coordinate یعنی «مختصات»: عددهایی که جای دقیق یک نقطه را میگویند، مثل شمارهی ردیف و صندلی در سینما. در صفحهی بازی دو coordinate داریم: x فاصله از چپ و y فاصله از بالا. نکتهی مهم: روی صفحهی کامپیوتر y به سمت پایین زیاد میشود، برعکس نمودارهای کتاب ریاضی. به هر دو با هم coordinates میگویند.
The coordinates (0, 0) are at the top-left corner of the screen.
مختصات (0, 0) در گوشهی بالا و چپ صفحه است.
axis (اَکسیس): محور
axis یعنی «محور»، خطی که اندازهها روی آن شمرده میشود یا چیزی دورش میچرخد، مثل محور چرخش زمین. در صفحهی دوبعدی دو axis داریم: x افقی و y عمودی، و در سهبعدی z هم اضافه میشود. وقتی میگویند «دور axis y بچرخان» یعنی مثل فرفره به چپ و راست بچرخان. در نمودارها هم به خط افقی و عمودی axis میگویند.
Rotate the model 90 degrees around the y axis.
مدل را ۹۰ درجه دور محور y بچرخان.
rotation (روتِیشِن): چرخش
rotate یعنی «چرخاندن» و rotation یعنی «چرخش»، مثل چرخیدن چرخ یا عقربهی ساعت. در بازی rotation میگوید یک شیء چند درجه چرخیده است: سفینهای که به طرف موس نگاه میکند، فرمان ماشین، شمشیری که دور سر میچرخد. بیشتر کتابخانههای بازی زاویه را با درجه میگیرند، ولی Math در جاوااسکریپت و پایتون با رادیان کار میکند. در کار تیمی rotation یعنی «نوبت چرخشی»، مثل on-call rotation.
Set the rotation of the ship so it points at the mouse.
چرخش سفینه را طوری تنظیم کن که به طرف موس نشانه برود.
transform (ترَنسفورم): تبدیل؛ جابهجا کردن، چرخاندن یا بزرگ و کوچک کردن یک شیء
trans- یعنی «از این سو به آن سو» و form یعنی «شکل»؛ transform یعنی «شکل یا حالت چیزی را عوض کردن». در گرافیک، transform مجموعهی سه چیز است: position (جا)، rotation (چرخش) و scale (اندازه). در بازیسازی هر شیء یک transform دارد و با عوض کردنش آن را حرکت میدهی. در CSS هم ویژگی transform همین سه کار را روی هر عنصر صفحه انجام میدهد.
Apply a transform to move the sprite and make it twice as big.
یک تبدیل روی اسپرایت اعمال کن تا جابهجا و دو برابر بزرگ شود.
vertex (وِرتِکس): رأس؛ گوشهی یک شکل یا نقطهای از یک مش
vertex در ریاضی یعنی «رأس»، نقطهای که دو ضلع یک شکل به هم میرسند، مثل گوشهی مثلث. در گرافیک سهبعدی هر mesh از هزاران vertex ساخته شده و هر vertex یک جا (x، y، z) دارد و گاهی رنگ و نقطهای از texture. vertex shader برنامهای است که برای هر vertex جای نهاییاش را روی صفحه حساب میکند. در نظریهی گراف هم به گرهها vertex میگویند.
Each triangle in the mesh has three vertices.
هر مثلث در این مش سه رأس دارد.
polygon (پالیگان): چندضلعی
poly- یعنی «چند» و -gon یعنی «گوشه»؛ polygon یعنی «چندضلعی»، هر شکل بستهای که از خطهای صاف ساخته شده: مثلث، مربع، ششضلعی. در گرافیک سهبعدی سطح هر mesh از polygonها، معمولاً مثلث، ساخته شده است. polygon count یعنی تعداد این شکلها؛ low-poly سبکی است با polygonهای کم و درشت که ساده و قشنگ دیده میشود و برای گوشی هم سبک است.
Lower the polygon count so the game runs well on phones.
تعداد چندضلعیها را کم کن تا بازی روی گوشیها خوب اجرا شود.
آموزش: از دوبعدی به سهبعدی
From 2D to 3D
In a two-dimensional game, every point has two coordinates: x and y. In a three-dimensional game, there is a third axis, z, for depth.
A 3D model is made of polygons, usually triangles. Each corner of a triangle is a vertex. To move, turn or resize a model, you change its transform: position, rotation and scale. For example, a rotation of 90 degrees around the y axis turns the model to the side.
از دوبعدی به سهبعدی
در بازی دوبعدی هر نقطه دو مختصات دارد: x و y. در بازی سهبعدی یک محور سوم هم هست، z، برای عمق.
یک مدل سهبعدی از چندضلعیها ساخته شده، معمولاً مثلث. هر گوشهی یک مثلث یک رأس است. برای جابهجا کردن، چرخاندن یا تغییر اندازهی یک مدل، تبدیل آن را عوض میکنی: جا، چرخش و اندازه. مثلاً چرخش ۹۰ درجه دور محور y مدل را به پهلو برمیگرداند.