منطق
شرطهای if، گیتهای مدار و ترفندهای بیتی همه روی منطق بنا شدهاند. این هشت کلمه را در درسهای منطق دانشگاه، مستندات پایتون و مسئلههای بیتی میبینی.
either … or، neither … nor، both … and
متنهای منطق پر از این جفتکلمههاست. both A and B یعنی «هر دو» (AND)؛ either A or B یعنی «یکی از این دو» و اگر بگویند «but not both»، همان XOR است؛ neither A nor B یعنی «هیچکدام» (NOR). مثال: «XOR is true when either input is true, but not both.» عبارت if and only if هم یعنی «اگر و فقط اگر» و در ریاضی کوتاهش iff است.
هشت کلمهی این درس
logic (لاجیک): منطق
logic یعنی «منطق»: قاعدهی درست فکر کردن و نتیجه گرفتن. در برنامهنویسی دو معنی دارد: منطق بولی، یعنی کار با true و false و and و or؛ و منطق برنامه، یعنی قاعدههایی که برنامه بر اساسشان تصمیم میگیرد (business logic). «The logic is wrong» یعنی کد اجرا میشود ولی فکر پشتش غلط است.
The code runs, but the logic inside the loop is wrong.
کد اجرا میشود، ولی منطق داخل حلقه غلط است.
negation (نِگِیشِن): نقیض؛ منفی کردن
negate یعنی «نفی کردن» و negation یعنی «نقیض». در منطق، negation یک گزاره را برعکس میکند: نقیض true میشود false. در کد با not (پایتون) یا ! (جاوااسکریپت) نوشته میشود. در عددها هم negation یعنی عوض کردن علامت: x میشود −x.
The negation of x > 5 is x <= 5, not x < 5.
نقیض x > 5 میشود x <= 5، نه x < 5.
truth table (تروث تِیبِل): جدول درستی
truth یعنی «حقیقت» و table یعنی «جدول». truth table جدولی است که برای همهی حالتهای ورودیها (true و false) نشان میدهد خروجی یک عبارت منطقی چه میشود. با دو ورودی چهار سطر دارد و با سه ورودی هشت سطر. برای فهمیدن and، or و XOR و برای طراحی مدارها از آن استفاده میکنند.
Draw the truth table for A and B before you write the condition.
قبل از نوشتن شرط، جدول درستی A و B را بکش.
logic gate (لاجیک گِیت): گیت منطقی
gate یعنی «دروازه». logic gate کوچکترین قطعهی مدار دیجیتال است: یک یا دو سیگنال صفر و یک میگیرد و یک خروجی میدهد. AND، OR، NOT، XOR و NAND معروفترین گیتها هستند و هر پردازنده از میلیاردها گیت ساخته شده.
A NAND logic gate outputs 0 only when both inputs are 1.
گیت منطقی NAND فقط وقتی هر دو ورودی ۱ باشند، ۰ میدهد.
XOR (اِکساُر): یای انحصاری
XOR کوتاهشدهی exclusive or است، یعنی «یا این یا آن، ولی نه هر دو». خروجیاش وقتی 1 است که دو ورودی با هم فرق داشته باشند. در پایتون و جاوااسکریپت با ^ نوشته میشود و روی بیتها کار میکند. در مسئلهها ترفند معروفی دارد: x ^ x همیشه صفر است.
XOR all the numbers to find the one that appears only once.
همهی عددها را با هم XOR کن تا آن یکی که فقط یک بار آمده پیدا شود.
bitwise (بیتوایز): بیتی؛ بیتبهبیت
bit کوچکترین واحد داده است و wise در آخر کلمه یعنی «به شیوهی». bitwise یعنی عملی که روی تکتک بیتهای یک عدد جداگانه کار میکند: & (bitwise AND)، | (OR)، ^ (XOR) و ~ (NOT). برای پرچمها، دسترسیها و ترفندهای سریع در مسئلهها به کار میرود.
Use a bitwise AND to check if the last bit is set.
برای اینکه ببینی بیت آخر روشن است یا نه، از AND بیتی استفاده کن.
comparison (کِمپِریسِن): مقایسه
compare یعنی «مقایسه کردن» و comparison اسمش است. comparison operators عملگرهاییاند که دو مقدار را میسنجند و true یا false میدهند: <، >، <=، >=، == و !=. a < b را «a is less than b» و a >= b را «a is greater than or equal to b» میخوانند.
A comparison like 3 < 5 always returns a boolean.
مقایسهای مثل 3 < 5 همیشه یک مقدار بولی برمیگرداند.
predicate (پرِدِکِت): تابعی که درست یا غلط برمیگرداند؛ گزاره
predicate در دستور زبان یعنی «گزاره»، بخشی از جمله که دربارهی فاعل چیزی میگوید. در منطق و برنامهنویسی، predicate تابعی است که یک مقدار میگیرد و فقط true یا false برمیگرداند، مثل is_even یا is_prime. تابعهایی مثل filter و any یک predicate را ورودی میگیرند.
Pass a predicate to filter() to keep only the items you want.
یک predicate به filter() بده تا فقط چیزهایی که میخواهی بمانند.
گیتهای منطقی و پایتون
Logic gates and Python
Every logic gate has a truth table. An AND gate gives 1 only if both inputs are 1. An XOR gate gives 1 if the inputs are different, so either one input is 1 or the other, but not both.
In Python, the bitwise operators &, | and ^ work like these gates on each bit of a number.
The keyword not is a negation: not True is False. A comparison such as x > 3 returns a boolean, so you can use it inside a predicate for filter() or any().
Do not mix up logic words and bitwise symbols: and works on booleans, & works on bits.
گیتهای منطقی و پایتون
هر گیت منطقی یک جدول درستی دارد. گیت AND فقط وقتی ۱ میدهد که هر دو ورودی ۱ باشند. گیت XOR وقتی ۱ میدهد که ورودیها با هم فرق داشته باشند، یعنی یا این یکی ۱ باشد یا آن یکی، ولی نه هر دو.
در پایتون عملگرهای بیتی &، | و ^ مثل همین گیتها روی تکتک بیتهای یک عدد کار میکنند.
کلمهی کلیدی not یک نقیض است: not True میشود False. مقایسهای مثل x > 3 یک مقدار بولی برمیگرداند، پس میتوانی آن را داخل یک predicate برای filter() یا any() به کار ببری.
کلمههای منطقی و نمادهای بیتی را قاطی نکن: and روی بولیها کار میکند و & روی بیتها.