مبناها و اندازهها
کامپیوتر با دودویی فکر میکند و برنامهنویسها با hex رنگ و حافظه را مینویسند. این درس کلمههای مبنای عددها، کار با بیتها و واحدهای حجم داده را یاد میدهد؛ همانهایی که در «Memory limit: 256 MB» میبینی.
رقمها را یکییکی بخوان
عددهای دودویی و hex را مثل عدد معمولی نمیخوانند، رقمبهرقم میگویند: 1011 در دودویی «one zero one one» است، نه «one thousand eleven»، و 0xFF «hex F F» یا «zero x F F». واحدها وقتی صفتاند، جمع بسته نمیشوند و با خط تیره میآیند: a 256-megabyte limit، a 4-bit number؛ ولی بعد از عدد، اسم جمع است: 256 megabytes.
هشت کلمهی این درس
base (بِیس): مبنا؛ پایه
base یعنی «پایه» یا «پایگاه». در عددنویسی base میگوید چند رقم داریم: ما در base 10 مینویسیم و کامپیوتر در base 2. در توان هم base عددی است که به توان میرسد: در 2 به توان 8، پایه 2 است. در پایتون int(text, base) یک رشته را از هر مبنایی به عدد تبدیل میکند.
Convert the string ff from base 16 to a decimal number.
رشتهی ff را از مبنای ۱۶ به عدد دهدهی تبدیل کن.
binary number (باینِری نامبِر): عدد دودویی
binary یعنی «دوتایی». binary number عددی است که فقط با 0 و 1 نوشته میشود، یعنی در مبنای 2، و کامپیوتر همه چیز را همینطور نگه میدارد. 101 در دودویی یعنی 5 و آن را «one zero one» میخوانند، نه «صد و یک». در پایتون این عددها با پیشوند 0b نوشته میشوند.
Convert the binary number 1011 to decimal.
عدد دودویی ۱۰۱۱ را به دهدهی تبدیل کن.
hexadecimal (هِکسِدِسِمِل): مبنای شانزده
hexa یعنی «شش» و decimal یعنی «ده»؛ hexadecimal یعنی مبنای 16. رقمهایش 0 تا 9 و بعد A تا F هستند (A یعنی 10 و F یعنی 15). کوتاهش hex است. رنگهای CSS مثل #ff8800، نشانیهای حافظه و MAC address با hex نوشته میشوند.
CSS colors are often written in hexadecimal, like #ff0000 for red.
رنگهای CSS معمولاً در مبنای شانزده نوشته میشوند، مثل #ff0000 برای قرمز.
octal (آکتِل): مبنای هشت
oct یعنی «هشت»، مثل octopus که هشت پا دارد. octal مبنای 8 است و فقط رقمهای 0 تا 7 را دارد. امروز کمتر میبینیاش، ولی دسترسی فایلها در لینوکس هنوز octal است: chmod 755 یعنی سه رقم octal. در پایتون این عددها با 0o شروع میشوند.
File permissions like 755 are octal numbers.
دسترسیهای فایل مثل ۷۵۵ عددهای مبنای هشت هستند.
bit shift (بیت شیفت): جابهجا کردن بیتها
shift یعنی «جابهجا کردن». bit shift همهی بیتهای یک عدد را چند خانه به چپ یا راست میبرد. x << 1 عدد را دو برابر میکند و x >> 1 آن را نصف میکند (رو به پایین). در مسئلهها برای ساختن ماسک، مثل 1 << k، و کار سریع با توانهای دو به کار میرود.
A left bit shift by one multiplies the number by two.
یک جابهجایی بیتی یک خانه به چپ، عدد را دو برابر میکند.
most significant bit (موست سیگنیفیکِنت بیت): پرارزشترین بیت
significant یعنی «مهم، پرارزش». most significant bit بیتی است که بیشترین ارزش را دارد، یعنی سمت چپترین بیت عدد؛ در 1000 (یعنی 8) همین بیت 1 است. برعکسش least significant bit است، سمت راستترین بیت، که میگوید عدد زوج است یا فرد. کوتاهشان MSB و LSB است.
In signed integers, the most significant bit shows if the number is negative.
در عددهای صحیح علامتدار، پرارزشترین بیت نشان میدهد عدد منفی است یا نه.
kilobyte (کیلوبایت): کیلوبایت؛ حدود هزار بایت
kilo یعنی «هزار» و byte واحد داده است (هشت بیت). kilobyte یعنی حدود هزار بایت و کوتاهش KB است؛ یک فایل متنی کوچک چند کیلوبایت است. دقت کن: گاهی یک کیلوبایت 1000 بایت حساب میشود و گاهی 1024؛ اسم دقیق 1024 بایت kibibyte (KiB) است.
The compressed file is only 12 kilobytes.
فایل فشرده فقط ۱۲ کیلوبایت است.
megabyte (مِگابایت): مگابایت؛ حدود یک میلیون بایت
mega یعنی «بزرگ» و در اندازهها «میلیون». megabyte حدود یک میلیون بایت است (یا 1024 کیلوبایت) و کوتاهش MB است؛ یک عکس گوشی چند مگابایت است. محدودیت حافظه در مسئلههای مسابقهای معمولاً با MB نوشته میشود: Memory limit: 256 MB.
The memory limit for this problem is 256 megabytes.
محدودیت حافظهی این مسئله ۲۵۶ مگابایت است.
از مستندات: نوشتن عدد در کد
Number literals in Python
Python lets you write integers in several bases. A binary number starts with 0b, an octal number with 0o, and a hexadecimal number with 0x. For example, 0b1010, 0o12 and 0xA all mean the same value: ten.
A bit shift moves the bits left or right: 1 << 3 is 8. The most significant bit is the leftmost 1, and int.bit_length() tells you its position.
Remember that one kilobyte is 1024 bytes in most operating systems, and one megabyte is 1024 kilobytes.
نوشتن عدد در پایتون
پایتون اجازه میدهد عدد صحیح را در چند مبنا بنویسی. عدد دودویی با 0b شروع میشود، عدد مبنای هشت با 0o و عدد مبنای شانزده با 0x. مثلاً 0b1010، 0o12 و 0xA همه یک مقدارند: ده.
جابهجایی بیتی، بیتها را به چپ یا راست میبرد: 1 << 3 میشود ۸. پرارزشترین بیت، سمت چپترین ۱ است و int.bit_length() جایش را به تو میگوید.
یادت باشد که در بیشتر سیستمعاملها یک کیلوبایت ۱۰۲۴ بایت است و یک مگابایت ۱۰۲۴ کیلوبایت.