هندسه
بازیسازی، CSS و canvas پر از هندسهاند: شعاع گوشهها، زاویهی چرخش، فاصلهی دو بازیکن. در این درس کلمههای هندسه را با مسئلهها و کدهایی میبینی که هر روز با آنها سر و کار داری.
اندازهها: by، square و wide
ابعاد را با by میگویند: a 3 by 4 rectangle (سه در چهار)، an 800 by 600 window. واحد مساحت با square میآید: 12 square meters. برای عرض و ارتفاع هم ساختار «عدد + واحد + صفت» رایج است: 200 pixels wide، 100 pixels tall. فرمولها را هم با همین کلمهها میخوانند: πr² یعنی «pi r squared» و 2πr یعنی «two pi r».
هشت کلمهی این درس
angle (اَنگِل): زاویه
angle یعنی «زاویه»: اندازهی چرخش بین دو خط. آن را با درجه (degrees) یا رادیان (radians) اندازه میگیرند. 90° را «ninety degrees» میخوانند و زاویهی قائمه را right angle. در بازیسازی و گرافیک، math.sin و math.cos زاویه را به رادیان میخواهند.
Rotate the sprite by an angle of 45 degrees.
اسپرایت را ۴۵ درجه بچرخان.
radius (رِیدیِس): شعاع
radius یعنی «شعاع»: فاصلهی مرکز دایره تا لبهاش. در فرمولها با r نشان داده میشود. در CSS هم border-radius گوشهها را گرد میکند، و در بازیها برای فهمیدن برخورد دو دایره، فاصلهی مرکزها را با مجموع شعاعها مقایسه میکنند.
Set the radius of the circle to half its diameter.
شعاع دایره را نصف قطرش بگذار.
diameter (دایاَمِتِر): قطر (دایره)
dia یعنی «از میان» و meter یعنی «اندازه». diameter خط راستی است که از مرکز دایره رد میشود و دو لبه را به هم وصل میکند؛ دو برابر شعاع است. در گرافها هم diameter یعنی بیشترین فاصلهی بین دو گره، که در مسئلههای درخت زیاد میآید.
Find the diameter of the tree, the longest path between two nodes.
قطر درخت را پیدا کن، یعنی طولانیترین مسیر بین دو گره.
area (اِرییا): مساحت؛ ناحیه
area یعنی «ناحیه، منطقه» و در هندسه «مساحت»: اندازهی سطحی که یک شکل میپوشاند. مساحت مستطیل عرض ضرب در ارتفاع است و مساحت دایره πr²، که آن را «pi r squared» میخوانند. در HTML هم textarea یعنی «ناحیهی متن».
Calculate the area of a circle with radius 3.
مساحت دایرهای به شعاع ۳ را حساب کن.
perimeter (پِریمِتِر): محیط
peri یعنی «دور تا دور» و meter یعنی «اندازه». perimeter طول دور تا دور یک شکل است: محیط مستطیل دو برابر جمع طول و عرض است. برای دایره معمولاً کلمهی circumference را به کار میبرند. در امنیت شبکه هم perimeter یعنی مرز بیرونی شبکه.
The perimeter of a 3 by 4 rectangle is 14.
محیط مستطیل سه در چهار ۱۴ است.
distance (دیستِنس): فاصله
distance یعنی «فاصله». در هندسه فاصلهی دو نقطه را با فرمول فیثاغورس حساب میکنند (Euclidean distance). در مسئلهها Manhattan distance هم زیاد است: جمع فرق xها و فرق yها، مثل راه رفتن در خیابانهای شطرنجی. در گراف هم distance یعنی طول کوتاهترین مسیر.
Return the distance between the points (0, 0) and (3, 4).
فاصلهی نقطههای (0, 0) و (3, 4) را برگردان.
rectangle (رِکتَنگِل): مستطیل
rect یعنی «راست» و angle یعنی «زاویه»؛ rectangle یعنی شکلی با چهار زاویهی راست: مستطیل. تقریباً هر چیزی روی صفحهی نمایش یک مستطیل است: دکمهها، عکسها و پنجرهها. در کد اسمش را کوتاه rect مینویسند، مثل pygame.Rect یا getBoundingClientRect.
Draw a rectangle 200 pixels wide and 100 pixels tall.
یک مستطیل به عرض ۲۰۰ و ارتفاع ۱۰۰ پیکسل بکش.
circle (سِرکِل): دایره
circle یعنی «دایره» و در زندگی روزمره «حلقهی آدمها» (a circle of friends). همهی نقطههای دایره از مرکزش (center) یک فاصله دارند که همان radius است. محیط دایره 2πr و مساحتش πr² است. در CSS با border-radius: 50% یک مربع را دایره میکنی.
Use border-radius 50% to turn a square image into a circle.
با border-radius ۵۰٪ یک عکس مربعی را دایره کن.
مسئله: دایره در مستطیل
Problem: Circle in a Rectangle
You are given a rectangle with width w and height h, and a circle with radius r. The center of the circle is at the center of the rectangle.
Print YES if the whole circle fits inside the rectangle, and NO otherwise. The circle fits if its diameter is not greater than w and not greater than h; in other words, the distance from the center to each side must be at least r.
If it fits, also print the area of the rectangle that the circle does not cover, and the perimeter of the rectangle. Answers within 10^-6 are accepted.
مسئله: دایره در مستطیل
یک مستطیل با عرض w و ارتفاع h و یک دایره با شعاع r داده شده. مرکز دایره روی مرکز مستطیل است.
اگر کل دایره داخل مستطیل جا میشود YES و در غیر این صورت NO چاپ کن. دایره جا میشود اگر قطرش از w بزرگتر نباشد و از h هم بزرگتر نباشد؛ به زبان دیگر، فاصلهی مرکز تا هر ضلع باید دستکم r باشد.
اگر جا شد، مساحتی از مستطیل را که دایره نمیپوشاند و محیط مستطیل را هم چاپ کن. جوابهایی که تا ۱۰ به توان منفی ۶ درست باشند پذیرفته میشوند.