جلسهی 1: سرور چیست؟ What Is a Server?
هر اپ و بازی آنلاینی که میشناسی با یک سرور حرف میزند. مشتری (client) و سرور، فرانتاند و بکاند با مثال یک رستوران؛ درخواست یعنی «روش + آدرس» و پاسخ یعنی «کد وضعیت + بدنه»؛ و اولین درخواستهایت با ask() به سایتهای ساختگی weather.test، jokes.test و game.test.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی مشتری (client) و سرور چه فرقی دارند و فرانتاند و بکاند کجای یک اپاند.
- میدانی هر درخواست یک روش (مثل
GET) و یک آدرس دارد. - میدانی هر پاسخ یک کد وضعیت (مثل
200یا404) و یک بدنه دارد. - با
ask()از یک سایت ساختگی سؤال میپرسی و باquiet=True،r.statusوr.json["temp"]جوابش را در پایتون به کار میبری.
درس
🔐 قانون طلایی این دوره: سرور امانتدار است. هر سروری که میسازی دادهی آدمها را نگه میدارد: اسم، امتیاز، یادداشت، رمز. پس به هر چه از بیرون میآید شک کن، رمز را هیچوقت خام نگه ندار و دادهی کسی را به دیگری نشان نده. فقط سرورهای خودت را امتحان کن. سرور این دوره ساختگی است و داخل همین صفحه کار میکند: هر بار که برنامه را اجرا میکنی از صفر ساخته میشود، پس هر چه میخواهی امتحان کن.
یادت هست؟ در دورهی پایتون دو چیز یاد گرفتی که اینجا خیلی به کار میآیند. تابع (def) یک کار را اسم میگذارد و با return جواب میدهد. دیکشنری چند چیز را با اسمشان نگه میدارد: pet["name"] اسم را میدهد. سرورها پر از تابعاند و جوابشان معمولاً شبیه دیکشنری است.
pet = {"name": "Pishi", "kind": "cat", "age": 3}
def describe(p):
return p["name"] + " is a " + p["kind"]
print(pet["age"])
print(describe(pet))🍽️ یک رستوران را تصور کن. تو سر میز مینشینی و از روی منو سفارش میدهی. گارسون سفارش را به آشپزخانه میبرد، آشپز غذا را درست میکند و گارسون آن را برمیگرداند. اینترنت هم همینطور کار میکند:
- مشتری (client): اپ روی گوشیات یا مرورگرت. سفارش میدهد.
- سرور (server): کامپیوتری که جایی دیگر روشن است. دادهها را نگه میدارد و جواب میدهد.
- فرانتاند (frontend): سالن رستوران، یعنی هر چه میبینی و لمس میکنی (دکمهها، صفحهها).
- بکاند (backend): آشپزخانه، یعنی کدی که روی سرور کار میکند و تو نمیبینیاش.
- API: منو؛ فهرست چیزهایی که میشود از سرور خواست و شکل درست خواستنشان.
در این دوره تو آشپز میشوی: بکاند مینویسی.
📨 درخواست (request) پیامی است که مشتری به سرور میفرستد. دو بخش اصلی دارد: یک روش (method) و یک آدرس. روش GET یعنی «لطفاً بده». آدرس میگوید از کدام سایت (https://jokes.test) چه چیزی (/count) را میخواهی. در این دوره درخواستها را با ask() میفرستیم؛ ask درخواست را میفرستد و هر چه برگشت را چاپ میکند. اگر روش را ننویسی، GET حساب میشود. سایتهای این دوره (weather.test، jokes.test، game.test) ساختگیاند و داخل همین صفحه جواب میدهند.
from server import ask
ask("GET https://jokes.test/count")
ask("https://jokes.test/jokes/4")📬 پاسخ (response) هم دو بخش اصلی دارد: یک کد وضعیت (status code) و یک بدنه (body). کد وضعیت یک عدد است که میگوید کار چطور پیش رفت: 200 OK یعنی «بفرما، این هم جوابت» و 404 Not Found یعنی «چنین چیزی ندارم». بدنه خود جواب است. ask اول یک خط مینویسد (درخواست، →، کد وضعیت) و بعد بدنه را. بدنهی سایت هواشناسی شبیه دیکشنری پایتون است؛ اسمش JSON است و در فاز ۳ با آن آشنا میشوی. بخش بعد از ? یک پرسش از سایت است؛ اینجا فقط یکی داریم: ?city=Tehran.
from server import ask
ask("https://weather.test/today?city=Tehran")
ask("https://weather.test/today?city=Paris")🤫 گاهی نمیخواهی ask چیزی چاپ کند؛ میخواهی خودت با جواب کار کنی. quiet=True بگذار و جواب را در یک متغیر نگه دار: r = ask(..., quiet=True). حالا r.status کد وضعیت است (یک عدد) و r.json بدنه است، درست مثل یک دیکشنری: r.json["temp"] دمای هوا را میدهد. این همان کاری است که اپ هواشناسی گوشیات میکند: از سرور میپرسد و عدد را قشنگ نشان میدهد.
from server import ask
r = ask("https://weather.test/today?city=Tehran", quiet=True)
print(r.status)
print(r.json)
print("Tehran is", r.json["temp"], "degrees and", r.json["sky"])اشتباههای رایج:
- جا انداختن چیزی که سرور لازم دارد: https://weather.test/today بدون ?city=... جواب 400 Bad Request میگیرد، با پیامی که میگوید چه کم است.
- غلط نوشتن اسم سایت: wether.test اصلاً جواب نمیدهد.
- حروف بزرگ و کوچک: کلید "temp" است، نه "Temp"؛ r.json["Temp"] خطای KeyError میدهد.
اگر خروجی عجیب بود، اول quiet=True را بردار تا ببینی سرور دقیقاً چه گفت.
from server import ask
ask("https://weather.test/today")
ask("https://wether.test/today?city=Tehran")مثالهای این جلسه
- مثال تابع (بکاند با پایتون): def describe(p):
- مثال پایتون (بکاند با پایتون): ask("GET https://jokes.test/count")
- مثال پایتون (بکاند با پایتون): ask("https://weather.test/today?city=Tehran…
- مثال متغیر (بکاند با پایتون): r = ask("https://weather.test/today?city=Te…
- مثال پایتون (بکاند با پایتون): ask("https://weather.test/today")
چالشها
- Remember Dictionaries (آسان)
- Client or Server? (آسان)
- Two Questions for jokes.test (متوسط)
- Weather in Paris? (متوسط)
- Mina's Card (سخت)
- Fix the Weather Program (سخت)