جلسهی 21: ثبتنام: رمز را خام نگه ندار Signing Up: Never Keep a Password
سرور حالا کاربر دارد. چرا رمز خام در پایگاه داده خطرناک است؛ هش کردن با hashlib.sha256(...).hexdigest()؛ نمک (salt) که دو رمز یکسان را دو هش متفاوت میکند؛ hash_password و check_password؛ و مسیر POST /signup که برای اسم تکراری 409 میدهد و هش را هیچوقت پس نمیفرستد.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی چرا سرور نباید رمز را خام نگه دارد.
- با
hashlib.sha256(...).hexdigest()از یک متن هش میسازی و نمک را به آن اضافه میکنی. - با
hash_passwordرمز را ذخیره و باcheck_passwordامتحان میکنی. - مسیر
POST /signupمیسازی که اسم تکراری را با409رد میکند و فقطidوnameرا برمیگرداند.
درس
🔐 قانون طلایی این دوره: سرور امانتدار است. هر سروری که میسازی دادهی آدمها را نگه میدارد: اسم، امتیاز، یادداشت، رمز. پس به هر چه از بیرون میآید شک کن، رمز را هیچوقت خام نگه ندار و دادهی کسی را به دیگری نشان نده. فقط سرورهای خودت را امتحان کن. سرور این دوره ساختگی است و داخل همین صفحه کار میکند: هر بار که برنامه را اجرا میکنی از صفر ساخته میشود، پس هر چه میخواهی امتحان کن.
یادت هست؟ در جلسهی ۱۸ دیدیم POST چطور یک ردیف تازه در پایگاه داده میسازد: داده از request.json میآید، با db.run("INSERT ... VALUES (?, ?)", (...)) و ? ذخیره میشود و done.id شمارهی ردیف تازه است. جواب هم با 201 برمیگردد. امروز همین را برای کاربرها میسازیم، فقط کاربرها یک چیز خیلی حساس دارند: رمز.
from server import app, ask, request, db
db.run("CREATE TABLE users (id INTEGER PRIMARY KEY, name TEXT, city TEXT)")
@app.post("/users")
def add_user():
data = request.json
done = db.run("INSERT INTO users (name, city) VALUES (?, ?)", (data["name"], data["city"]))
return {"id": done.id, "name": data["name"], "city": data["city"]}, 201
ask("POST /users", {"name": "Sara", "city": "Tehran"})
ask("POST /users", {"name": "Ali", "city": "Shiraz"})چرا رمز خام خطرناک است؟ فرض کن جدول users ستونی به اسم password دارد و رمز همه همانطور که نوشتهاند در آن است. یک روز یک نسخه از پایگاه داده بیرون میافتد: یک پشتیبان (backup) جا مانده، یک باگ، یک آدم کنجکاو. همهی رمزها یکجا خوانده میشوند. بدتر اینکه خیلیها یک رمز را برای چند جا به کار میبرند؛ رمز بازی کلاسشان رمز ایمیلشان هم هست. برای همین قانون این است: سرور رمز را خام نگه نمیدارد، طوری که حتی خودش هم نتواند آن را بخواند.
هش (hash) اثر انگشت یک متن است. hashlib ماژول خود پایتون است. hashlib.sha256(text.encode()).hexdigest() از هر متنی یک متن ۶۴ حرفی از 0 تا 9 و a تا f میسازد. .encode() متن را به بایت (bytes) تبدیل میکند، چون sha256 بایت میخواهد، و .hexdigest() جواب را دوباره متن میکند. سه ویژگی مهم: یک متن همیشه همان هش را میدهد؛ یک حرف تفاوت، هشی کاملاً دیگر میدهد؛ و از هش نمیشود به رمز برگشت. پس سرور فقط هش را نگه میدارد و موقع ورود، هش رمز تازه را با آن مقایسه میکند. «خودت امتحان کن» را بزن.
import hashlib
a = hashlib.sha256("cat123".encode()).hexdigest()
b = hashlib.sha256("cat124".encode()).hexdigest()
print(a)
print(b)
print(len(a))
print(a == hashlib.sha256("cat123".encode()).hexdigest())نمک (salt). یک مشکل مانده: cat123 همیشه همان هش را میدهد. اگر سارا و علی هر دو cat123 را انتخاب کنند، هششان یکی است، و آدمهای بدخواه فهرستهای آمادهای از هش رمزهای معروف دارند. چاره: برای هر کاربر یک متن تصادفی کوتاه به اسم نمک میسازیم، جلوی رمز میچسبانیم و بعد هش میکنیم. نمک راز نیست و کنار هش ذخیره میشود، مثل salt$hash. موقع ورود نمک را جدا میکنیم: stored.split("quot;) متن را سر هر $ میبُرد و لیست تکهها را میدهد، پس [0] نمک است و [1] هش.
import hashlib
def make_hash(salt, password):
return salt + "quot; + hashlib.sha256((salt + password).encode()).hexdigest()
sara = make_hash("x7k2", "cat123")
ali = make_hash("q9m4", "cat123")
print(sara)
print(ali)
salt = sara.split("quot;)[0]
print(make_hash(salt, "cat123") == sara)کار آماده: hash_password و check_password. سرور این دوره این دو را دارد (from server import hash_password, check_password). hash_password("cat123") هر بار نمکی تازه میسازد و "salt$hash" میدهد، پس دو بار صدا زدنش دو متن متفاوت میدهد. check_password(password, stored) نمک را از stored جدا میکند، دوباره هش میکند و True یا False میدهد. سرورهای واقعی هشهای کُند و مخصوص رمز مثل bcrypt یا argon2 به کار میبرند تا امتحان کردن میلیونها رمز خیلی طول بکشد؛ ایده همین است.
from server import hash_password, check_password
stored = hash_password("cat123")
print(stored)
print(hash_password("cat123") == stored)
print(check_password("cat123", stored))
print(check_password("Cat123", stored))مسیر ثبتنام. POST /signup اسم و رمز میگیرد. اگر اسم قبلاً گرفته شده، 409 (Conflict) میدهد. وگرنه فقط هش را در جدول میگذارد و 201 را با id و name برمیگرداند. هش هیچوقت در جواب نمیآید: کاربر لازمش ندارد و هر چه بیرون برود، ممکن است جایی بماند. آخر برنامه با db.show ببین در جدول چه هست.
from server import app, ask, request, abort, db, hash_password
db.run("CREATE TABLE users (id INTEGER PRIMARY KEY, name TEXT, hash TEXT)")
@app.post("/signup")
def signup():
data = request.json
if db.one("SELECT id FROM users WHERE name = ?", (data["name"],)):
abort(409, "this name is taken")
done = db.run("INSERT INTO users (name, hash) VALUES (?, ?)", (data["name"], hash_password(data["password"])))
return {"id": done.id, "name": data["name"]}, 201
ask("POST /signup", {"name": "Sara", "password": "cat123"})
ask("POST /signup", {"name": "Sara", "password": "dog789"})
db.show("SELECT id, name FROM users")⚠️ اشتباههای رایج:
- hash_password(password) == stored برای امتحان رمز: همیشه False است، چون هر بار نمک تازهای ساخته میشود. برای مقایسه فقط check_password.
- return db.one("SELECT * FROM users ..."): ستون hash هم با جواب بیرون میرود. ستونها را نام ببر: SELECT id, name.
- چاپ کردن رمز برای «امتحان» (print(data["password"])): خروجیها و لاگها هم جا میمانند.
- هش بدون نمک: دو رمز یکسان، دو هش یکسان.
مثالهای این جلسه
- مثال تابع (بکاند با پایتون): def add_user():
- مثال متغیر (بکاند با پایتون): a = hashlib.sha256("cat123".encode()).hexdi…
- مثال تابع (بکاند با پایتون): def make_hash(salt, password):
- مثال متغیر (بکاند با پایتون): stored = hash_password("cat123")
- مثال تابع (بکاند با پایتون): def signup():
چالشها
- A New User Row (آسان)
- How Long Is a Hash? (آسان)
- Salt by Hand (متوسط)
- Is the Password Right? (متوسط)
- The Sign-Up Route (سخت)
- Plug the Leaks (سخت)
بیشتر بخوان
- تابع در پایتون: آموزش def، پارامتر و return با مثال
- متغیر در پایتون: تعریف، نامگذاری و تغییر مقدار با مثال
← جلسهی 20: پروژه: سرور جدول امتیاز جلسهی 22: ورود: توکن →