بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 25: هیچ‌وقت به کلاینت اعتماد نکن Never Trust the Client

صفحه‌ی وب و اپ می‌توانند ورودی را چک کنند، ولی هر کسی می‌تواند بدون آن‌ها مستقیم به سرور درخواست بفرستد. پس سرور همه‌چیز را دوباره چک می‌کند: نوع و اندازه‌ی ورودی، متن کاربر فقط با ? در SQL، فقط فیلدهای مجاز، و چیزهایی مثل امتیاز و قیمت را خود سرور حساب می‌کند.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

🔐 قانون طلایی این دوره: سرور امانت‌دار است. هر سروری که می‌سازی داده‌ی آدم‌ها را نگه می‌دارد: اسم، امتیاز، یادداشت، رمز. پس به هر چه از بیرون می‌آید شک کن، رمز را هیچ‌وقت خام نگه ندار و داده‌ی کسی را به دیگری نشان نده. فقط سرورهای خودت را امتحان کن. سرور این دوره ساختگی است و داخل همین صفحه کار می‌کند: هر بار که برنامه را اجرا می‌کنی از صفر ساخته می‌شود، پس هر چه می‌خواهی امتحان کن.

یادت هست؟ در فاز ۶ یک نگهبان ساختیم: تابعی با @app.before که پیش از هر route اجرا می‌شود. اگر توکن درست نبود، خودش جواب 401 می‌داد و route اصلاً اجرا نمی‌شد؛ اگر درست بود، request.user را می‌گذاشت تا route بداند چه کسی می‌پرسد. امروز می‌بینیم چرا سرور باید به همه‌چیزِ دیگرِ درخواست هم همین‌قدر شک کند.

from server import app, ask, request, new_token

tokens = {}
sara = new_token()
tokens[sara] = "sara"


@app.before
def guard():
    if request.path.startswith("/notes"):
        if request.token not in tokens:
            return {"error": "log in first"}, 401
        request.user = tokens[request.token]


@app.get("/notes")
def notes():
    return {"owner": request.user, "notes": ["buy a gift for Mina"]}


ask("GET /notes")
ask("GET /notes", headers={"Authorization": "Bearer " + sara})

کلاینت هر چیزی می‌تواند بفرستد. صفحه‌ی نظرسنجی اپ کوییز فقط ستاره‌ی ۱ تا ۵ را نشان می‌دهد. ولی صفحه فقط یکی از راه‌های رسیدن به سرور است: هر کس با یک برنامه‌ی کوچک پایتون (درست مثل ask خودمان) می‌تواند مستقیم {"stars": 500} یا {"stars": "five"} بفرستد. چک کردن در صفحه برای راحتی کاربر است؛ چک کردن روی سرور برای امنیت. پس سرور همیشه دوباره چک می‌کند: هست؟ نوعش درست است (isinstance از جلسه‌ی ۱۵)؟ در محدوده است؟ اگر نه، 400.

from server import app, ask, request, abort

reviews = []


@app.post("/reviews")
def add_review():
    data = request.json or {}
    stars = data.get("stars")
    if not isinstance(stars, int) or stars < 1 or stars > 5:
        abort(400, "stars must be a whole number from 1 to 5")
    reviews.append(stars)
    return {"stars": stars, "count": len(reviews)}, 201


ask("POST /reviews", {"stars": 4})
ask("POST /reviews", {"stars": 500})
ask("POST /reviews", {"stars": "5"})
ask("POST /reviews")

چرا ? و نه چسباندن متن. این داستان را از درس پایگاه داده یادت هست، حالا روی سرور خودمان: route پایین اسم صاحب یادداشت را از آدرس می‌گیرد و با + به متن SQL می‌چسباند. یک نفر به‌جای اسم، تکه‌ای SQL در آدرس می‌نویسد و سؤال سرور عوض می‌شود: به‌جای یادداشت‌های یک نفر، یادداشت‌های همه بیرون می‌آید. به این می‌گویند تزریق SQL (SQL injection). درمانش ساده است: در SQL ? بگذار و مقدار را جدا بده (db.all("... WHERE owner = ?", (owner,))). آن‌وقت هر چه تایپ شود فقط یک اسم عجیب است و هیچ یادداشتی پیدا نمی‌شود. اسم واقعی مثل O'Neil هم دیگر SQL را خراب نمی‌کند.

این را فقط برای امن کردن سرور خودت یاد می‌گیری. امتحان کردنش روی سایت یا اپ دیگران، حتی «فقط برای دیدن»، طبق قانون جرائم رایانه‌ای جرم است.

from server import app, ask, request, db

db.run("CREATE TABLE notes (owner TEXT, text TEXT)")
db.run("INSERT INTO notes VALUES (?, ?)", ("sara", "buy a gift for Mina"))
db.run("INSERT INTO notes VALUES (?, ?)", ("ali", "pong at 6"))


@app.get("/glued")
def glued():
    owner = request.args.get("owner", "")
    return db.all("SELECT text FROM notes WHERE owner = '" + owner + "'")


@app.get("/safe")
def safe():
    owner = request.args.get("owner", "")
    return db.all("SELECT text FROM notes WHERE owner = ?", (owner,))


ask("GET /glued?owner=sara")
ask("GET /glued?owner=x' OR '1'='1")
ask("GET /safe?owner=x' OR '1'='1")

فقط فیلدهای مجاز. صفحه‌ی پروفایل فقط bio و city را می‌فرستد. ولی رضا با یک برنامه‌ی کوچک این را می‌فرستد: {"bio": "...", "role": "admin", "coins": 99999}. اگر سرور هر فیلدی را که آمده در کاربر بریزد (for field in data: user[field] = data[field])، رضا مدیر و پولدار می‌شود! درمانش یک فهرست مجاز (allow-list) است: سرور فقط فیلدهای همین فهرست را برمی‌دارد و بقیه را نادیده می‌گیرد. role، coins و id را همیشه خود سرور تعیین می‌کند.

from server import app, ask, request

user = {"name": "reza", "role": "member", "coins": 10, "bio": "", "city": "Tabriz"}
ALLOWED = ["bio", "city"]


@app.patch("/me")
def change_me():
    data = request.json or {}
    for field in ALLOWED:
        if field in data:
            user[field] = data[field]
    return user


ask("PATCH /me", {"bio": "I love chess", "role": "admin", "coins": 99999})

حساب‌وکتاب با سرور است. اگر کلاینت بگوید «جوابم درست بود، ۵۰۰ امتیاز بده» یا «این شمشیر قیمتش ۱ سکه است»، سرور نباید قبول کند. کلاینت فقط انتخابش را می‌فرستد (کدام سؤال، کدام گزینه، کدام جنس، چند تا). سرور جواب درست، قیمت و امتیاز را از داده‌ی خودش برمی‌دارد و خودش حساب می‌کند. هر فیلد اضافه‌ای مثل "right": true یا "points": 500 نادیده گرفته می‌شود.

from server import app, ask, request, abort

ANSWERS = {1: "b", 2: "d"}
score = {"total": 0}


@app.post("/answer")
def answer():
    data = request.json or {}
    q = data.get("question")
    if q not in ANSWERS:
        abort(404, "no such question")
    right = data.get("choice") == ANSWERS[q]
    if right:
        score["total"] = score["total"] + 10
    return {"question": q, "right": right, "total": score["total"]}


ask("POST /answer", {"question": 1, "choice": "b"})
ask("POST /answer", {"question": 2, "choice": "a", "right": True, "points": 500})

اشتباه‌های رایج:
- «صفحه‌ام که چکش می‌کند.» صفحه را می‌شود دور زد؛ چک سرور را نه.
- گرفتن اسم کاربر از بدنه: request.json["user"]. هر کس می‌تواند اسم دیگری را بنویسد! چه کسی می‌پرسد همیشه از توکن می‌آید (request.user)، نه از چیزی که خودش گفته.
- فهرست ممنوع (deny-list) به‌جای فهرست مجاز: «همه‌چیز را بردار جز role». فردا یک فیلد تازه مثل coins اضافه می‌شود و فراموشش می‌کنی. فهرست مجاز امن‌تر است.
- چک کردن بعد از عوض کردن داده. اول همه‌چیز را چک کن، بعد چیزی را عوض کن.

کلاه سفید باش. همه‌ی این حفره‌ها را روی سرور ساختگی خودت می‌سازی و درست می‌کنی. فقط سرورهایی را امتحان کن که مال خودت است یا صاحبش کتبی اجازه داده. اگر روزی در سایت مدرسه، یک بازی یا یک اپ واقعی چیز عجیبی دیدی (مثلاً یادداشت کس دیگری را دیدی): بیشتر امتحانش نکن، به دوستانت نشانش نده و به یک بزرگ‌تر (پدر و مادر یا معلم) بگو تا به صاحب سایت خبر دهد. این کار درست و قانونی است؛ سرک کشیدن بیشتر نه.

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. A Wrong Token (آسان)
  2. Lunch Vote (آسان)
  3. Fix the Glued SQL (متوسط)
  4. Who Decides? (متوسط)
  5. Only Bio and City (سخت)
  6. The Honest Shop (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 24: پروژه: دفترچه‌ی یادداشت خصوصی جلسه‌ی 26: درخواست زیادی: محدودیت سرعت →