بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 15: هکر کلاه‌سفید و قانون White Hats and the Law

کلاه‌سفید، کلاه‌سیاه، اجازه‌ی کتبی، باگ‌بانتی، قانون جرایم رایانه‌ای ایران و مسابقه‌های CTF: راه قانونی برای کسی که امنیت را دوست دارد.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

هکر در اصل یعنی کسی که می‌خواهد بفهمد چیزها چطور کار می‌کنند. کلاه‌سفید این دانش را با اجازه و برای محافظت به کار می‌برد: شرکت‌ها او را استخدام می‌کنند تا قبل از دزدها حفره‌ها را پیدا کند. کلاه‌سیاه بدون اجازه و برای آسیب یا پول. تنها فرق واقعی: اجازه‌ی کتبی.

باگ‌بانتی (bug bounty): شرکت‌های بزرگ (گوگل، مایکروسافت، و در ایران سایت‌هایی مثل راورو و باگدشت) رسماً می‌گویند «در این محدوده حفره پیدا کنید، به ما گزارش بدهید، جایزه بگیرید». این کار قانونی است چون آن‌ها اجازه داده‌اند و قانون‌هایش را نوشته‌اند. بدون آن اعلام رسمی، همان کار جرم است.

گزارش مسئولانه (responsible disclosure): اگر اتفاقی حفره‌ای دیدی (مثلاً سایت مدرسه نمره‌ی دیگران را نشان می‌دهد)، ۱) از آن استفاده نکن و بیشتر کنجکاوی نکن، ۲) اسکرین‌شات بگیر، ۳) فوراً به مسئول (معلم، مدیر) بگو، ۴) به کسی دیگر نگو تا درست شود. این کار یک کلاه‌سفید واقعی است و برای تو افتخار است، نه دردسر.

قانون جرایم رایانه‌ای ایران (۱۳۸۸) این‌ها را جرم می‌داند و مجازات‌شان زندان و جریمه است: دسترسی غیرمجاز به سیستم یا داده (حتی فقط «نگاه کردن»)، شنود غیرمجاز، تغییر یا پاک کردن داده‌ی دیگران، ساختن یا پخش بدافزار، جعل و کلاهبرداری رایانه‌ای، نشر عکس خصوصی دیگران، و هتک حیثیت. سن کم، دفاع نیست: برای نوجوان‌ها هم پرونده تشکیل می‌شود و خانواده مسئول خسارت است.

راه قانونی و هیجان‌انگیز برای تمرین: CTF (Capture The Flag). مسابقه‌ای که در آن پازل‌های امنیتی (رمز، هش، برنامه‌نویسی) را حل می‌کنی و یک «پرچم» (رشته‌ی مخفی مثل FLAG{...}) پیدا می‌کنی. همه چیز ساخته‌ی برگزارکننده است و هیچ قربانی واقعی وجود ندارد. picoCTF (برای دانش‌آموزان) و مسابقه‌های دانشگاهی ایران جای شروع‌اند. جلسه‌ی بعد یک CTF کوچک داریم!

⚠️ مرز را بشناس: ابزار یا ترفندی که در یوتیوب دیدی، روی وای‌فای همسایه، حساب دوست یا سایت مدرسه امتحان نکن؛ «فقط می‌خواستم ببینم می‌شود» در دادگاه پذیرفته نیست. اگر امنیت را دوست داری: CTF بازی کن، روی دستگاه خودت آزمایشگاه بساز، و از معلمت بخواه مسیر درست را نشانت بدهد.

⚠️ قانون‌های این دوره: ۱) هر چه یاد می‌گیری فقط روی حساب‌ها و دستگاه‌های خودت امتحان کن. ۲) ورود به حساب یا دستگاه دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی، جرم است (قانون جرایم رایانه‌ای ایران) و به تو و خانواده‌ات آسیب می‌زند. ۳) اگر پیام مشکوک، تهدید یا چیز عجیبی دیدی، به والدین یا معلمت بگو.

چالش‌ها

  1. White or Black? (آسان)
  2. The Only Difference (آسان)
  3. I Found a Hole (متوسط)
  4. Permission Checker (متوسط)
  5. First Flag (سخت)
  6. Crime or Not? (سخت)
  7. Scope List (متوسط)
  8. Still Allowed Today? (متوسط)
  9. Found a Hole: Audit the Steps (سخت)

← جلسه‌ی 14: ردپای دیجیتال و حریم خصوصی جلسه‌ی 16: پروژه‌ی نهایی: CTF کوچک →