جلسهی 14: ردپای دیجیتال و حریم خصوصی Digital Footprint and Privacy
هر چه آنلاین میگذاری میماند. چه چیزهایی را نباید پست کنی، تنظیمات حریم خصوصی چه میکنند، و یک برنامه که پست را قبل از انتشار بررسی میکند.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی ردپای دیجیتال چیست و چرا پاک نمیشود.
- میتوانی اطلاعاتی که هرگز نباید پست شوند را نام ببری.
- میدانی تنظیمات حریم خصوصی (حساب خصوصی، مکان، تگ) چه میکنند.
- میتوانی برنامهای بنویسی که یک متن را قبل از انتشار برای اطلاعات شخصی بررسی کند.
درس
ردپای دیجیتال یعنی همهی چیزهایی که از تو آنلاین مانده: پستها، عکسها، کامنتها، لایکها، حتی چیزهایی که پاک کردهای (کسی اسکرینشات گرفته، یا سرور نسخهای نگه داشته). قانون اینترنت: هر چه بگذاری، میماند.
چیزهایی که هرگز پست نکن: آدرس خانه، نام مدرسه و ساعت کلاسها، شمارهی تلفن، عکس کارتها و مدارک، برنامهی سفر خانواده («یک هفته خانه خالی است!»)، عکس بچههای دیگر بدون اجازه، و رمزها (بله، بعضیها عکس صفحهای را میگذارند که رمز در آن دیده میشود).
عکسها بیشتر از آنچه فکر میکنی میگویند: پلاک ماشین، تابلوی خیابان، لباس فرم مدرسه، و اطلاعات مکان (GPS) که در فایل عکس پنهان است. قبل از پست، به پسزمینه نگاه کن و در تنظیمات دوربین «ذخیرهی مکان» را خاموش کن.
تنظیمات حریم خصوصی دوست تو هستند: حساب خصوصی (فقط دنبالکنندههای تأییدشده میبینند)، خاموش کردن مکان، تأیید تگ قبل از نمایش، و خاموش کردن «پیدا شدن با شمارهی تلفن». هر چند ماه یک بار اینها را با والدینت مرور کن؛ اپها گاهی تنظیمات را عوض میکنند.
آزمون مادربزرگ و آزمون کارفرما: قبل از پست بپرس «اگر مادربزرگم این را ببیند خوب است؟» و «اگر ده سال بعد کارفرمایم این را پیدا کند؟» دانشگاهها و شرکتها واقعاً جستوجو میکنند. میتوانیم این آزمون را به برنامه هم تبدیل کنیم: پست را قبل از انتشار برای کلمههای خطرناک بگرد.
post = "Party at my house, 12 Maple Street, Friday 8pm!"
risky = ["street", "phone", "school", "password"]
for word in risky:
if word in post.lower():
print("careful: mentions", word)⚠️ اگر کسی عکس یا اطلاعات تو را بیاجازه پخش کرد یا تهدید کرد: تقصیر تو نیست. اسکرینشات بگیر، جواب نده، بلاک و گزارش کن، و فوراً به والدین یا معلمت بگو. پخش عکس خصوصی دیگران جرم است و پلیس فتا به آن رسیدگی میکند. و خودت هم هرگز عکس یا پیام خصوصی کسی را پخش نکن، حتی اگر «همه دارند».
⚠️ قانونهای این دوره: ۱) هر چه یاد میگیری فقط روی حسابها و دستگاههای خودت امتحان کن. ۲) ورود به حساب یا دستگاه دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی، جرم است (قانون جرایم رایانهای ایران) و به تو و خانوادهات آسیب میزند. ۳) اگر پیام مشکوک، تهدید یا چیز عجیبی دیدی، به والدین یا معلمت بگو.
مثالهای این جلسه
چالشها
- Post or Not? (آسان)
- Why It Stays (آسان)
- Post Checker (متوسط)
- Hide the Numbers (متوسط)
- Privacy Settings Score (سخت)
- Someone Shared My Photo (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 13: بدافزار و بهروزرسانی جلسهی 15: هکر کلاهسفید و قانون →