جلسهی 5: مهندسی اجتماعی Social Engineering
وقتی به جای کامپیوتر، آدمها را فریب میدهند: داستانهای واقعی نوجوانها، ترفندها، و یک برنامهی پایتون که «درجهی اعتماد» حساب میکند.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی مهندسی اجتماعی یعنی فریب آدمها، نه شکستن کامپیوتر.
- ترفندهای اصلی را میشناسی: جا زدن خود به جای دیگری، عجله، قول جایزه، اعتمادسازی تدریجی.
- میتوانی برنامهی سادهای بنویسی که با
inputوifیک درخواست را امتیاز بدهد. - میدانی در بازی و پیامرسان به چه درخواستهایی «نه» بگویی.
درس
قویترین قفل دنیا هم فایده ندارد اگر کسی تو را راضی کند در را باز کنی. مهندسی اجتماعی یعنی همین: به جای شکستن کامپیوتر، فریب دادن آدم. فیشینگ یکی از شکلهای آن است؛ شکلهای دیگر: تماس تلفنی، پیام در بازی، حتی حضوری.
داستان ۱: در یک بازی آنلاین، «بازیکن سطح بالا» به علی میگوید: «رمزت را بده، برات آیتم کمیاب میگذارم.» علی میدهد. یک ساعت بعد حسابش را از دست میدهد و دوستانش از حساب او پیام «رمزت را بده» میگیرند. ترفند: قول جایزه + اعتماد به ظاهر.
داستان ۲: کسی به مینا زنگ میزند: «از پشتیبانی اینترنت هستم، مودم شما ویروس دارد، کدی که الان پیامک میشود را بخوانید.» آن کد، کد ورود به حساب مینا بود. ترفند: جا زدن خود به جای شرکت + عجله + اصطلاح فنی برای ترساندن. هیچ شرکتی کد پیامکی را تلفنی نمیپرسد.
داستان ۳: یک «دوست آنلاین» هفتهها با رضا مهربان است، بعد کمکم میپرسد مدرسهاش کجاست، کی تنهاست، و عکس میخواهد. ترفند: اعتمادسازی تدریجی (grooming). این خطرناکترین شکل است. قانون: کسی که فقط آنلاین میشناسی، غریبه است، هر چقدر مهربان. چنین چیزی را فوراً به والدین بگو.
دفاع: کند کن. هر درخواستی که عجله دارد، رمز یا کد میخواهد، یا میگوید «به کسی نگو»، مشکوک است. بگو «باید از پدر/مادرم بپرسم» و تماس را قطع کن. آدمهای واقعی از این جمله ناراحت نمیشوند؛ کلاهبردارها میشوند.
میتوانیم این قانون را به پایتون تبدیل کنیم: از کاربر چند سؤال بله/خیر بپرسیم و «امتیاز خطر» بسازیم. این برنامه فقط یک یادآور است؛ تصمیم نهایی همیشه با تو و بزرگترهاست.
score = 0
answer = input("Does it ask for a password or code? ")
if answer == "yes":
score = score + 2
print("risk:", score)⚠️ قانونهای این دوره: ۱) هر چه یاد میگیری فقط روی حسابها و دستگاههای خودت امتحان کن. ۲) ورود به حساب یا دستگاه دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی، جرم است (قانون جرایم رایانهای ایران) و به تو و خانوادهات آسیب میزند. ۳) اگر پیام مشکوک، تهدید یا چیز عجیبی دیدی، به والدین یا معلمت بگو.
مثالهای این جلسه
چالشها
- Which Trick? (آسان)
- Say the Magic Sentence (آسان)
- Risk Score (متوسط)
- Risk Advice (متوسط)
- Stranger or Friend? (سخت)
- Request Checker (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 4: پروژه: بازی تشخیص فیشینگ جلسهی 6: رمز سزار با پایتون →