جلسهی 6: رمز سزار با پایتون Caesar Cipher in Python
اولین رمزنگاری: هر حرف را چند جا در الفبا جلو میبری. با ord و chr رمز میکنی و باز میکنی.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی رمزنگاری یعنی تبدیل پیام به شکلی که بدون کلید خوانده نشود.
- میتوانی با
ordحرف را به عدد و باchrعدد را به حرف تبدیل کنی. - میتوانی رمز سزار را با حلقهی
forروی حرفها بنویسی. - میتوانی با کلید منفی پیام را باز کنی.
درس
دو هزار سال پیش ژولیوس سزار پیامهای جنگیاش را اینطور مخفی میکرد: هر حرف را ۳ تا در الفبا جلو میبرد. A میشد D، B میشد E. به این رمزنگاری میگویند و عدد ۳ کلید است. بدون کلید، پیام بیمعنی است.
plain: HELLO
key 3: KHOORکامپیوتر حرفها را عدد میبیند. ord("A") عدد حرف است (۶۵) و chr(65) برعکس. پس «۳ تا جلو» یعنی chr(ord(ch) + 3).
print(ord("A"))
print(chr(65))
print(chr(ord("A") + 3))مشکل: Z + 3 از الفبا بیرون میزند. باید دور بزند و به C برسد. ترفند: جای حرف در الفبا را حساب کن (ord(ch) - 65 برای حروف بزرگ، ۰ تا ۲۵)، کلید را اضافه کن، % 26 بگیر تا دور بزند، بعد + 65.
ch = "Z"
place = ord(ch) - 65
new_place = (place + 3) % 26
print(chr(new_place + 65))حالا یک حلقهی for روی همهی حرفهای پیام. for ch in message: هر بار یک حرف میدهد. حرفهای تبدیلشده را به یک رشتهی تازه میچسبانیم. (فاصله و علامتها را دست نمیزنیم: if ch.isupper().)
message = "HELLO WORLD"
key = 3
secret = ""
for ch in message:
if ch.isupper():
secret = secret + chr((ord(ch) - 65 + key) % 26 + 65)
else:
secret = secret + ch
print(secret)باز کردن (decrypt) همان کار است با کلید منفی: -3. پایتون % 26 را برای عدد منفی هم درست حساب میکند. پس یک تابع caesar(message, key) برای هر دو کار کافی است.
⚠️ رمزنگاری برای محافظت از پیام خودت است. پیام دیگران را بدون اجازه نخوان و باز نکن؛ این نقض حریم خصوصی و جرم است. در جلسهی بعد میبینی چرا رمز سزار امروز امن نیست و چرا برای حفاظت واقعی به چیزهای قویتر نیاز داریم.
⚠️ قانونهای این دوره: ۱) هر چه یاد میگیری فقط روی حسابها و دستگاههای خودت امتحان کن. ۲) ورود به حساب یا دستگاه دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی، جرم است (قانون جرایم رایانهای ایران) و به تو و خانوادهات آسیب میزند. ۳) اگر پیام مشکوک، تهدید یا چیز عجیبی دیدی، به والدین یا معلمت بگو.
مثالهای این جلسه
- مثال پایتون (امنیت سایبری با پایتون): plain: HELLO
- مثال print (امنیت سایبری با پایتون): print(ord("A"))
- مثال تاپل و مجموعه (امنیت سایبری با پایتون): new_place = (place + 3) % 26
- مثال حلقه for (امنیت سایبری با پایتون): for ch in message:
چالشها
- Letters Are Numbers (آسان)
- Wrap Around (آسان)
- Encrypt a Word (متوسط)
- Any Key (متوسط)
- Caesar Function (سخت)
- Small Letters Too (سخت)