بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 53: HTTPS واقعی ۱: TLS چه قولی می‌دهد Real HTTPS 1: What TLS Promises

به زبان ساده می‌فهمی وقتی قفل کنار آدرس سبز است چه اتفاقی افتاده: سه قول TLS، دست دادن اولیه، و گواهی‌نامه‌ای که هویت سایت را تأیید می‌کند.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

⚠️ در این جلسه هیچ ترافیکی شنود نمی‌کنیم، نه حتی ترافیک خودمان با ابزار. شنود ترافیک شبکه‌ای که مال تو نیست (وای‌فای مدرسه، کافه، خانه‌ی دوست) شنود غیرمجاز است و در قانون جرایم رایانه‌ای مجازات جداگانه دارد. قانون جرایم رایانه‌ای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانه‌ها، شنود و تغییر داده‌های دیگران را جرم می‌داند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحه‌ی پیش‌نمایشِ خودت و تمرین‌های همین سایت کار می‌کنی. هیچ‌وقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازه‌ی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).

HTTP متن ساده است: هر کسی سر راه (روتر کافه، شرکت اینترنت، یک مهاجم روی وای‌فای) می‌تواند بخواند و حتی عوض کند. HTTPS همان HTTP است که داخل TLS پیچیده شده. TLS سه قول می‌دهد:
۱. محرمانگی: کسی وسط راه نمی‌تواند بخواند (رمزگذاری).
۲. یکپارچگی: کسی نمی‌تواند یک بایت را عوض کند بی‌آنکه لو برود (MAC، همان ایده‌ی HMAC).
۳. هویت: واقعاً با bank.test حرف می‌زنی، نه با کسی که ادای آن را درمی‌آورد (گواهی‌نامه).

دست دادن (handshake)، به زبان آدم: مرورگر می‌گوید «سلام، این روش‌های رمزگذاری را بلدم». سرور می‌گوید «این یکی را انتخاب می‌کنم، و این هم گواهی‌نامه‌ام». مرورگر گواهی‌نامه را بررسی می‌کند (کارت بعد). بعد با کلید عمومیِ داخل گواهی‌نامه (فاز ۱: رمزنگاری نامتقارن) یک کلید جلسه‌ی مشترک می‌سازند که فقط این دو می‌دانند. از این‌جا به بعد همه‌چیز با آن کلید متقارن (AES) رمز می‌شود؛ سریع و امن. همه‌ی این‌ها در کسری از ثانیه.

Browser -> Server:  ClientHello  (I speak TLS 1.3, here are my cipher suites)
Server  -> Browser: ServerHello + Certificate  (bank.test, signed by Let's Encrypt)
Browser:            checks certificate, derives session key
Both:               ...everything encrypted from now on...

گواهی‌نامه (certificate) یک کارت شناسایی دیجیتال است: «این کلید عمومی مال bank.test است، از تاریخ X تا Y معتبر است، امضا: یک مرجع گواهی (CA)». مرورگر فهرستی از CAهای مورد اعتماد دارد (Let's Encrypt، DigiCert و...). CA قبل از امضا ثابت می‌کند که درخواست‌دهنده واقعاً صاحب دامنه است (مثلاً باید فایلی روی سایتش بگذارد). اگر امضا از CA ناشناس باشد، تاریخ گذشته باشد یا نام دامنه نخورد، مرورگر صفحه‌ی قرمز نشان می‌دهد.

Subject:    CN=bank.test
Alt names:  bank.test, www.bank.test
Issuer:     Let's Encrypt (R3)
Not before: 2026-09-01
Not after:  2026-11-30
Public key: RSA 2048 / ECDSA P-256
Signature:  3a9f...  (made with the issuer's private key)

زنجیره‌ی اعتماد: گواهیِ سایت را یک CA میانی امضا کرده، آن را یک CA ریشه، و CA ریشه در خودِ مرورگر/سیستم‌عامل نصب است. مرورگر زنجیره را از پایین به بالا دنبال می‌کند تا به یک ریشه‌ی آشنا برسد. برای همین «نصب گواهی ریشه‌ی ناشناس» (که بعضی برنامه‌ها می‌خواهند) خطرناک است: صاحب آن ریشه می‌تواند برای هر سایتی گواهی جعلی بسازد و همه‌ی HTTPS تو را بخواند.

bank.test  <-signed by-  Let's Encrypt R3  <-signed by-  ISRG Root X1  (in the browser's trust list)

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Three Promises (آسان)
  2. Certificate Fields (آسان)
  3. Still Valid? (متوسط)
  4. Name Match (متوسط)
  5. Chain of Trust (سخت)
  6. Certificate Verdict (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 52: پروژه: ورود امن وب جلسه‌ی 54: HTTPS واقعی ۲: خواندن قفل مرورگر →