جلسهی 58: اشتباههای رایج توسعهدهنده ۲: ده خطر اصلی وب Developer Mistakes 2: OWASP Top 10
فهرست OWASP Top 10 را به زبان نوجوان میخوانی، هر مورد را به چیزی که در این دوره دیدی وصل میکنی، و دو مورد تازه را تمرین میکنی: کنترل دسترسی خراب و تزریق.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میتوانی ده خطر اصلی OWASP را نام ببری و برای هر کدام یک مثال بزنی.
- در پایان این جلسه میدانی «کنترل دسترسی خراب» (IDOR) چیست و چرا باید در سرور چک شود که این داده مال همین کاربر است.
- در پایان این جلسه میدانی تزریق (SQL، فرمان) چطور رخ میدهد و چرا پارامتر جدا از دستور، درمان آن است.
درس
⚠️ تمرین IDOR این جلسه روی یک سرور ساختگی داخل کد است. عوض کردن شماره در آدرس سایتهای واقعی برای دیدن دادهی دیگران (/order/1234 → /order/1235) دقیقاً «دسترسی غیرمجاز به داده» است، حتی اگر سایت جلویش را نگرفته باشد. قانون جرایم رایانهای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانهها، شنود و تغییر دادههای دیگران را جرم میداند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحهی پیشنمایشِ خودت و تمرینهای همین سایت کار میکنی. هیچوقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازهی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).
OWASP یک بنیاد غیرانتفاعی است که هر چند سال فهرست ده خطر اصلی برنامههای وب را منتشر میکند. نسخهی نوجوانپسندش:
۱. کنترل دسترسی خراب: کاربر چیزی را میبیند/عوض میکند که مال او نیست.
۲. رمزنگاری خراب: رمز خام، HTTP، الگوریتم قدیمی.
۳. تزریق: ورودی کاربر بهعنوان دستور اجرا میشود (SQL، فرمان سیستم، XSS).
۴. طراحی ناامن: امنیت از اول در نقشه نبود.
۵. پیکربندی غلط: رمز پیشفرض، صفحهی خطای پرحرف، پوشهی باز.
۶. اجزای آسیبپذیر و قدیمی: کتابخانهای که سه سال بهروز نشده.
۷. شناسایی و احراز هویت خراب: بدون قفل، نشست بیانقضا، رمز ضعیف مجاز.
۸. نقص یکپارچگی نرمافزار و داده: بهروزرسانی یا بسته بدون امضا.
۹. لاگ و پایش ناکافی: حمله رخ داد و هیچکس نفهمید.
۱۰. SSRF: سرور را وادار میکنند به جایی که نباید درخواست بفرستد.
همه را در این دوره دیدهای یا میبینی: ۲ (فاز ۱ و جلسهی ۵۳)، ۳ (XSS، ۴۵ تا ۴۸)، ۵ (۴۷ و ۵۷)، ۷ (۴۹ تا ۵۲)، ۹ (فاز ۳).
شمارهی ۱ را دقیقتر ببینیم: IDOR (Insecure Direct Object Reference). آدرس /orders/1042 سفارش تو را نشان میدهد. کاربر عدد را به 1043 عوض میکند و سفارش شخص دیگری را میبیند، چون سرور فقط پرسیده «این سفارش هست؟» نه «این سفارش مال این کاربر هست؟». درمان: هر بار که دادهای برمیگردانی، مالکش را با کاربرِ نشست مقایسه کن. در سرور، نه در جاوااسکریپت.
def get_order(session_user, order_id):
order = orders.get(order_id)
if order is None:
return "404 not found"
if order["owner"] != session_user:
return "403 forbidden" # the missing line in most IDOR bugs
return orderشمارهی ۳، تزریق SQL: برنامه دستور پایگاه داده را با چسباندن رشته میسازد: "SELECT * FROM users WHERE name = '" + name + "'". کاربر مینویسد ' OR '1'='1 و دستور میشود «همهی کاربران». همان بیماری XSS است: داده و دستور قاطی شدهاند. درمان همیشه یکی است: پارامتر جدا از دستور (cursor.execute("... WHERE name = ?", (name,)))؛ پایگاه داده خودش میداند name فقط داده است، هر چه باشد.
# bad: data glued into the command
query = "SELECT * FROM users WHERE name = '" + name + "'"
# good: the command has a hole, the data fills it safely
cursor.execute("SELECT * FROM users WHERE name = ?", (name,))مثالهای این جلسه
- مثال تابع (امنیت سایبری با پایتون): def get_order(session_user, order_id):
- مثال متغیر (امنیت سایبری با پایتون): query = "SELECT * FROM users WHERE name = '…
چالشها
- Name the Risk (آسان)
- Whose Order? (آسان)
- Injection Spotter (متوسط)
- Parameterized Query (متوسط)
- Access Control Audit (سخت)
- Profile Viewer (سخت)
- Typosquat Detector (سخت)
- Misconfiguration Audit (متوسط)
بیشتر بخوان
- تابع در پایتون: آموزش def، پارامتر و return با مثال
- متغیر در پایتون: تعریف، نامگذاری و تغییر مقدار با مثال
← جلسهی 57: اشتباههای رایج توسعهدهنده ۱: رازها و اعتماد جلسهی 59: بازبینی کد امنیتی →