جلسهی 59: بازبینی کد امنیتی Security Code Review
یاد میگیری کد دیگران (و خودت) را با یک چکلیست امنیتی بخوانی، اشکالها را با شدت و شمارهی خط گزارش کنی و راه درست کردن را پیشنهاد بدهی.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه یک چکلیست دهموردی بازبینی امنیتی داری و میدانی هر مورد به کدام جلسه برمیگردد.
- در پایان این جلسه میتوانی در کد پایتون و جاوااسکریپتِ دادهشده اشکالهای امنیتی را با شمارهی خط پیدا کنی.
- در پایان این جلسه میتوانی یک یافته را به شکل استاندارد بنویسی: کجا، چه، چقدر مهم، چطور درست شود.
درس
⚠️ بازبینی کد فقط روی کدی است که به تو دادهاند یا متنباز است و اجازهی خواندنش را داری. اگر در کد شخص دیگری اشکال امنیتی دیدی، گزارش به خودش تنها کار درست است؛ «امتحان کردن» اشکال روی سرویس زندهاش بدون اجازه، حمله است. قانون جرایم رایانهای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانهها، شنود و تغییر دادههای دیگران را جرم میداند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحهی پیشنمایشِ خودت و تمرینهای همین سایت کار میکنی. هیچوقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازهی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).
بازبینی امنیتی یعنی کد را با یک سؤال ثابت خواندن: «این خط به چه چیزی اعتماد میکند، و اگر آن چیز دروغ بگوید چه میشود؟» چکلیست دهموردی این دوره:
۱. ورودی کاربر بدون اعتبارسنجی؟ (۴۴، ۴۸)
۲. innerHTML / رشتهی چسبانده به HTML؟ (۴۵، ۴۶)
۳. href/src از ورودی بدون فهرست مجاز؟ (۴۶)
۴. رمز خام، هش بدون نمک، مقایسه با ==؟ (فاز ۱، ۵۰، ۵۵)
۵. راز در کد؟ (۵۷)
۶. بررسی مالکیت قبل از برگرداندن/تغییر داده؟ (۵۸)
۷. دستور پایگاه داده/سیستم با چسباندن رشته؟ (۵۸)
۸. عملِ تغییردهنده با GET یا بدون توکن CSRF؟ (۵۱)
۹. پیام خطای پرحرف یا لاگِ دارای راز؟ (۵۷)
۱۰. قفل نشدن بعد از تلاشهای غلط، نشست بیانقضا؟ (۴۹، ۵۲)
این فهرست را کنار دستت بگذار و هر بار کد میخوانی، ده بار از بالا تا پایین برو.
هر یافته را با یک قالب ثابت بنویس، تا هم خودت چیزی را جا نیندازی و هم برنامهنویس بداند چه کند:
- کجا: فایل و شمارهی خط.
- چه: یک جمله، به زبان ساده.
- شدت: high (دسترسی به دادهی دیگران/اجرای کد)، medium (نیاز به شرایط خاص)، low (بهبود، بدون خطر فوری).
- درمان: یک جمله یا یک خط کد.
[high] guestbook.js:12 - user message is inserted with innerHTML (stored XSS).
Fix: build a <p> with createElement and set textContent.
[low] login.py:40 - error message says which usernames exist.
Fix: always answer "wrong username or password".دو نکتهی حرفهای: (۱) شدت را با اثر بسنج، نه با سختی: یک خطِ جاافتادهی مالکیت ساده است ولی high است. (۲) مؤدب و دقیق بنویس: «این خط به ورودی کاربر اعتماد میکند» نه «این کد افتضاح است». بازبینیِ خوب رابطه میسازد؛ برنامهنویس دفعهی بعد خودش از تو میپرسد.
مثالهای این جلسه
چالشها
- Which Checklist Item? (آسان)
- Write the Finding (آسان)
- Review a Python File (متوسط)
- Severity Sort (متوسط)
- Review a JavaScript Page (سخت)
- Review Report (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 58: اشتباههای رایج توسعهدهنده ۲: ده خطر اصلی وب جلسهی 60: پروژه: آسیبپذیری را ببند →