جلسهی 16: پروژه: یک جدول امتیاز، سه جور Project: One Leaderboard, Three Ways
جلسهی آخر: کل دوره را مرور میکنی، از SELECT و GROUP BY فاز اول تا گراف و تراکنش. بعد پروژهی پایانی: جدول امتیاز بازی Snake (بهترین امتیاز هر بازیکن) را سه جور میسازی، با SQL، با سند و با کلید-مقدار، و میبینی نوشتن کدام کوتاهتر بود.
در این جلسه یاد میگیری
- ایدههای جلسههای ۱۳ تا ۱۵ و مهمترینهای کل دوره را مرور میکنی.
- بهترین امتیاز هر بازیکن را با
GROUP BY،MAXوORDER BYبا شکستن تساوی میگیری. - همان جدول امتیاز را به شکل سند نگه میداری و با
find().sort().limit(3)سه نفر اول را میگیری. - همان را با کلیدهایی مثل
best:Snake:Saraدر کلید-مقدار میسازی و سه راه را با هم مقایسه میکنی.
درس
🔐 قانون طلایی این دوره: دادهی آدمها امانت است. پشت هر ردیف جدول یک آدم واقعی است: اسمش، کلاسش، کتابهایی که خوانده. دادهی کسی را بدون اجازه جمع نکن، به کسی نده و برای مسخره کردن یا سرک کشیدن به کار نبر. همهی دادههای این دوره ساختگیاند و هر بار که برنامه را اجرا میکنی از اول ساخته میشوند، پس هر چه میخواهی امتحان کن: چیزی خراب نمیشود.
📌 جلسهی ۱۳ در یک نگاه: گراف. گراف یعنی گره (آدم، بازی) و پیوند (دوستی دوطرفه، «بازی میکند»). graph.friends(name)، graph.plays(name)، graph.players(game) و graph.games() لیستهای مرتب میدهند. «دوستِ دوست»: دو حلقه، یک set، و کنار گذاشتن خودت و دوستهای مستقیمت.
📌 جلسهی ۱۴ در یک نگاه: مسیر و پیشنهاد. graph.path(a, b) کوتاهترین زنجیرهی دوستی است، یا None. قدمها = len(path) - 1. «کسانی که شاید بشناسی»: دوستهای مشترک را با count.get(x, 0) + 1 بشمار و با sorted(count, key=lambda p: (-count[p], p)) رتبهبندی کن: بیشترین اول، تساوی به ترتیب الفبا.
📌 جلسهی ۱۵ در یک نگاه: کدام برای کدام کار؟ SQL: ستون ثابت، JOIN، پول و تراکنش (BEGIN; ...; COMMIT: هر دو یا هیچکدام). سند: کارتهایی با شکل متفاوت. کلید-مقدار: تندترین، با یک اسم. گراف: رابطه و مسیر. ایندکس مثل فهرست آخر کتاب جستوجو را تند میکند ولی جواب را عوض نمیکند.
⚠️ اشتباههای رایج این بخش:
- یادت برود خودت را از «دوستِ دوست»ها کنار بگذاری.
- len(path) به جای len(path) - 1 برای تعداد قدمها، یا len(None) وقتی مسیری نیست.
- رتبهبندی بدون شکستن تساوی، که ترتیب مساویها را به شانس میسپارد.
- دو UPDATE انتقال بدون BEGIN و COMMIT، یا UPDATE بدون WHERE.
🔁 از فاز اول (جلسهی ۵): گروهبندی. GROUP BY player ردیفهای هر بازیکن را یک گروه میکند و MAX(score) بزرگترین امتیاز هر گروه را میدهد. با AS best ستون حسابشده اسم میگیرد و با همان اسم میشود مرتب کرد: ORDER BY best DESC, player. ستون دوم تساوی را میشکند: مینا و کیان هر دو ۱۴۰ دارند.
from db import show
show("SELECT game, COUNT(*) AS plays, MAX(score) AS top FROM scores GROUP BY game ORDER BY game")🔁 از جلسههای ۹ تا ۱۱: سند و کلید-مقدار. docs["board"] اگر نباشد یک مجموعهی خالی تازه میسازد؛ insert({...}) یک کارت اضافه میکند و find().sort("best", -1).limit(3) سه کارت اول را میدهد. در کلید-مقدار kv.set(key, value) و kv.get(key, 0) (اگر نبود، 0) داریم و kv.keys("best:Snake:") فقط کلیدهایی را میدهد که با این متن شروع میشوند، به ترتیب الفبا.
from db import docs, kv, show
docs["board"].insert({"player": "Ali", "best": 95})
show(docs["board"].find())
kv.set("best:Snake:Ali", 95)
print(kv.get("best:Snake:Ali", 0), kv.get("best:Snake:Omid", 0))
print(kv.keys("best:Snake:"))🏆 پروژهی پایانی: یک جدول امتیاز، سه جور. جدول scores امتیازهای بازی Snake و Pong را دارد و سارا دو بار Snake بازی کرده (۱۲۰ و ۱۵۰). جدول امتیاز Snake یعنی بهترین امتیاز هر بازیکن، از بیشترین به کمترین. آن را سه بار میسازی:
1. با SQL: یک show با GROUP BY، MAX و ORDER BY.
2. با سند: همان جواب را در docs["board"] میریزی و سه نفر اول را با find().sort().limit(3) میگیری.
3. با کلید-مقدار: از روی همهی امتیازها، بهترینِ هر نفر را خودت زیر کلیدی مثل best:Snake:Sara نگه میداری.
هر قدم روی کد قدم قبل ساخته میشود؛ دکمهی «ادامه از کد مرحلهی قبلم» کدت را میآورد. آخر کار ببین کدام راه کوتاهتر بود.
مثالهای این جلسه
- مثال پایتون (پایگاه داده با پایتون): show("SELECT game, COUNT(*) AS plays, MAX(s…
- مثال دیکشنری (پایگاه داده با پایتون): print(kv.get("best:Snake:Ali", 0), kv.get("…
چالشها
- The Best at Pong (آسان)
- Degrees From Sara to Omid (آسان)
- The Power Goes Off (متوسط)
- Step 1: The Leaderboard in SQL (متوسط)
- Step 2: The Leaderboard as Documents (سخت)
- Step 3: The Leaderboard in Key-Value (سخت)