جلسهی 4: پروژه: ربات کتابدار Project: The Librarian Bot
جلسهی مرور: جدول و SELECT، شرط با WHERE، و مرتب کردن و جستوجو را یک بار دیگر در یک نگاه میبینی. بعد پروژهی «ربات کتابدار»: برنامهای پایتونی که ژانر را از کاربر میگیرد، با sql() و ? کتابهای آن ژانر را میآورد و با یک حلقهی for مرتب چاپشان میکند.
در این جلسه یاد میگیری
- ایدهها و SQL جلسههای ۱ تا ۳ را مرور میکنی و اشتباههای رایجشان را میشناسی.
- ردیفهایی را که
sql()میدهد باfor title, year in rowsدر پایتون میخوانی. - ورودی کاربر را با
?در سؤال SQL میگذاری، نه با چسباندن متن. - یک ربات کامل میسازی که شمارش و حالت «چیزی پیدا نشد» را هم دارد.
درس
🔐 قانون طلایی این دوره: دادهی آدمها امانت است. پشت هر ردیف جدول یک آدم واقعی است: اسمش، کلاسش، کتابهایی که خوانده. دادهی کسی را بدون اجازه جمع نکن، به کسی نده و برای مسخره کردن یا سرک کشیدن به کار نبر. همهی دادههای این دوره ساختگیاند و هر بار که برنامه را اجرا میکنی از اول ساخته میشوند، پس هر چه میخواهی امتحان کن: چیزی خراب نمیشود.
📌 جلسهی ۱ در یک نگاه: جدول و SELECT. پایگاه داده داده را در جدول نگه میدارد: هر ستون یک جور اطلاعات، هر ردیف یک چیز، و id شمارهی یکتای هر ردیف. tables() جدولها و ستونها را نشان میدهد. SELECT * FROM books همهی ستونها را میآورد و SELECT title, author FROM books فقط این دو را، به همین ترتیب. show(...) جواب را چاپ میکند و sql(...) آن را به شکل لیست به پایتون میدهد.
📌 جلسهی ۲ در یک نگاه: WHERE. WHERE فقط ردیفهایی را میآورد که شرط را دارند. مقایسهها: =، !=، >، <، >=، <=. متن داخل '...' میآید و حروف بزرگ و کوچکش مهم است ('Tehran'، نه 'tehran'). AND یعنی هر دو، OR یعنی دستکم یکی، NOT برعکس میکند، و پرانتز معنی را روشن میکند.
📌 جلسهی ۳ در یک نگاه: مرتب کردن و جستوجو. ORDER BY year از کوچک به بزرگ و DESC برعکس؛ برای برابرها یک ستون دوم (ORDER BY score DESC, player). LIMIT 3 سه تای اول. DISTINCT بدون تکرار. LIKE '%Kids%' جستوجو در متن، BETWEEN 1900 AND 2000 یک بازه با دو سرش، و IN ('story', 'science') یکی از یک فهرست. ترتیب بخشها: SELECT، FROM، WHERE، ORDER BY، LIMIT.
⚠️ اشتباههای رایج این بخش:
- , بعد از آخرین ستون: SELECT title, year, FROM books.
- متن بدون کوتیشن (WHERE city = Tehran، خطا) یا با حروف اشتباه ('tehran'، صفر ردیف).
- AND و OR بدون پرانتز، که ردیفهای اضافه میآورد.
- LIMIT قبل از ORDER BY.
- یادت برود برای برابرها ستون دوم بگذاری.
🔁 از پایتون: for و input. اینها را قبلاً در پایتون دیدهای. input() یک خط از کاربر میگیرد (همیشه متن). for x in items: یکییکی روی یک لیست میچرخد. اگر هر عضو لیست یک جفت باشد، میشود هر دو را با هم گرفت: for name, age in people:. و len(items) تعداد عضوها را میدهد.
people = [("Sara", 13), ("Ali", 12)]
for name, age in people:
print(name, "is", age)
print(len(people), "people")📚 پروژه: ربات کتابدار. کتابدار مدرسه یک ربات میخواهد: دانشآموز ژانری را تایپ میکند (مثلاً fantasy) و ربات کتابهای آن ژانر را میگوید. sql(...) جواب را به شکل لیستی از ردیفها میدهد و هر ردیف یک تاپل است، مثل ('The Hobbit', 1937). پس با for title, year in rows: هر ستون یک اسم میگیرد و هر طور بخواهی چاپش میکنی. سه قدم:
1. کتابهای ژانر تایپشده، از قدیمی به جدید.
2. یک خط شمارش بالای فهرست و شمارهی هر کتاب.
3. حالت «کتابی پیدا نشد» و ژانر با حروف بزرگ.
هر قدم روی کد قدم قبل ساخته میشود؛ دکمهی «ادامه از کد مرحلهی قبلم» کدت را میآورد.
from db import sql
rows = sql("SELECT title, year FROM books WHERE genre = 'poetry' ORDER BY year")
print(rows)
for title, year in rows:
print(title, "-", year)ورودی کاربر را چطور داخل سؤال SQL بگذاریم؟ هیچوقت با چسباندن متن ("... genre = '" + genre + "'"): اگر کاربر چیز عجیبی تایپ کند، خودِ سؤال عوض میشود. بهجایش در سؤال یک ? بگذار و مقدار را جدا بده: sql("... WHERE genre = ?", (genre,)). پایگاه داده مقدار را فقط به شکل یک متن ساده سر جای ? میگذارد. ویرگول در (genre,) لازم است: یعنی «تاپلی با یک عضو». یک نکتهی دیگر: ژانرهای ما با حروف کوچکاند، و input().lower() حروف بزرگ را کوچک میکند ('Fantasy' → 'fantasy').
from db import sql
genre = "science"
rows = sql("SELECT title, year FROM books WHERE genre = ? ORDER BY year", (genre,))
for title, year in rows:
print(title, year)مثالهای این جلسه
- مثال حلقه for (پایگاه داده با پایتون): for name, age in people:
- مثال حلقه for (پایگاه داده با پایتون): for title, year in rows:
- مثال حلقه for (پایگاه داده با پایتون): for title, year in rows: — پروژه: ربات کتابدار
چالشها
- What Does * Mean? (آسان)
- Who Comes Back? (آسان)
- Cities of Grade 9 (متوسط)
- Step 1: Books of a Genre (متوسط)
- Step 2: Count and Number (سخت)
- Step 3: No Books Found (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 3: مرتب کردن و جستوجو جلسهی 5: شمردن و گروه کردن →