جلسهی 3: قدم به قدم Step by Step
میبینی کامپیوتر دستورها را از بالا به پایین و یکییکی اجرا میکند و چرا ترتیب مهم است. با toggle کلید میزنی، با alert پیام میدهی و یاد میگیری پیام خطا را بخوانی.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میدانی دستورها از بالا به پایین، یکی بعد از دیگری اجرا میشوند.
- در پایان این جلسه میتوانی با
classList.toggleیک چیز را برعکس کنی: روشن به خاموش، خاموش به روشن. - در پایان این جلسه میتوانی با
alertیک پیام نشان بدهی. - در پایان این جلسه میتوانی پیام خطا را بخوانی و اشتباه را پیدا کنی.
درس
کامپیوتر برنامه را مثل یک دستور پخت میخواند: از خط اول شروع میکند، آن را انجام میدهد، بعد میرود خط بعدی، تا آخر. این برنامه سه بار روی تابلو مینویسد. اجرا کن: فقط 3 را میبینی، چون هر خط نوشتهی خط قبل را پاک میکند و آخرین خط میماند.
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
.board { font-size: 40px; width: 200px; margin: 12px auto; padding: 10px; border-radius: 12px; background: #e2e8f0; }
</style>
<div id="board" class="board">0</div>
<script>
let board = document.getElementById("board");
board.textContent = "1";
board.textContent = "2";
board.textContent = "3";
</script>
پس ترتیب مهم است. اول باید چیزی را پیدا کنی و اسم بدهی، بعد از آن اسم استفاده کنی. اگر خط lamp.classList.add("on"); را بالای خط let lamp = ... بگذاری، کامپیوتر هنوز نمیداند lamp چیست و برنامه همانجا میایستد. مثل این است که قبل از برداشتن مداد بخواهی بنویسی.
classList.toggle("on") مثل کلید برق است: اگر لامپ خاموش باشد روشنش میکند، و اگر روشن باشد خاموشش میکند. یعنی اگر کلاس on نیست آن را میدهد، و اگر هست برش میدارد. این لامپ خاموش است؛ اجرا کن و ببین روشن میشود.
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
.lamp { font-size: 80px; width: 130px; margin: 12px auto; border-radius: 24px; background: #334155; filter: grayscale(1); opacity: 0.5; }
.lamp.on { background: #fde047; filter: none; opacity: 1; }
</style>
<div id="lamp" class="lamp">💡</div>
<script>
let lamp = document.getElementById("lamp");
lamp.classList.toggle("on");
</script>
اگر کلید را دو بار بزنی چه میشود؟ برمیگردد سر جای اول. اینجا لامپ دو بار toggle میشود (روشن، بعد خاموش) و در یک بار (باز). قبل از اجرا حدس بزن آخرش چه میبینی، بعد اجرا کن. این کار یعنی دنبال کردن برنامه قدم به قدم.
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
.lamp { font-size: 80px; width: 130px; margin: 12px auto; border-radius: 24px; background: #334155; filter: grayscale(1); opacity: 0.5; }
.lamp.on { background: #fde047; filter: none; opacity: 1; }
.door { font-size: 70px; width: 110px; margin: 12px auto; border-radius: 12px; background: #92400e; }
.door.open { background: #86efac; }
</style>
<div id="door" class="door">🚪</div>
<div id="lamp" class="lamp">💡</div>
<script>
let lamp = document.getElementById("lamp");
let door = document.getElementById("door");
lamp.classList.toggle("on");
door.classList.toggle("open");
lamp.classList.toggle("on");
</script>
alert("...") یک پنجرهی کوچک با پیام تو نشان میدهد. متن پیام داخل گیومه میآید. alert هم مثل بقیه یک دستور است و به نوبت خودش اجرا میشود: اینجا اول لامپ روشن میشود، بعد پیام میآید.
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
.lamp { font-size: 80px; width: 130px; margin: 12px auto; border-radius: 24px; background: #334155; filter: grayscale(1); opacity: 0.5; }
.lamp.on { background: #fde047; filter: none; opacity: 1; }
</style>
<div id="lamp" class="lamp">💡</div>
<script>
let lamp = document.getElementById("lamp");
lamp.classList.toggle("on");
alert("The lamp is on");
</script>
وقتی یک خط اشتباه است، برنامه همانجا میایستد و خطهای بعدی اجرا نمیشوند. کامپیوتر یک پیام خطا به انگلیسی میدهد. نترس؛ آن را بخوان، چون میگوید مشکل کجاست:
- alrt is not defined یعنی «alrt را نمیشناسم»: اسم را غلط نوشتهای.
- Cannot access 'lamp' before initialization یعنی از lamp قبل از خط let lamp استفاده کردهای.
- Cannot read properties of null یعنی getElementById چیزی پیدا نکرده: id را غلط نوشتهای.
در هر پیام دنبال اسمی بگرد که خودت نوشتهای.
همین در پایتون: پایتون هم برنامه را از بالا به پایین میخواند و با اولین خطا میایستد. پیام خطایش هم شبیه است: NameError: name 'lamp' is not defined. به جای alert("Hello") هم در پایتون مینویسی print("Hello").
مثالهای این جلسه
- مثال JavaScript: let board = document.getElementById("board"… — قدم به قدم
- مثال JavaScript: let lamp = document.getElementById("lamp"); — قدم به قدم
- مثال JavaScript: let lamp = document.getElementById("lamp"); — قدم به قدم 2
- مثال JavaScript: let lamp = document.getElementById("lamp"); — قدم به قدم 2 3
چالشها
- Flip the Switch (آسان)
- Lamp, Then Message (آسان)
- Put Them in Order (متوسط)
- Swap the Lamps (متوسط)
- Good Night (سخت)
- Find the Bugs (سخت)