جلسهی 14: تجزیهی عبارتهای جبری Factoring Algebraic Expressions
تجزیه یعنی تبدیل یک جمع به یک ضرب، برعکس باز کردن پرانتز: ۶x + ۹ = ۳(۲x + ۳). عامل مشترک جملهها را بیرون میکشیم و با آن کسرهای جبری را ساده میکنیم. مربع یک جمع هم چهار تکه دارد: (a + b)² = a² + ۲ab + b².
در این جلسه یاد میگیری
- عامل مشترک چند جمله را پیدا میکنی و عبارت را تجزیه میکنی.
- یک کسر جبری را با تجزیه ساده میکنی.
- (a + b)² و (a − b)² را باز میکنی و میدانی چرا (a + b)² با a² + b² برابر نیست.
درس
مربع بزرگ. ضلع این مربع a + b است. a و b را عوض کن: مربع به چهار تکه بریده میشود، یک مربع a²، یک مربع b² و دو مستطیل ab. مساحت دو مربع کوچک را با مساحت کل مقایسه کن: چقدر جا میماند؟
تجزیه: پخش کردن، برعکس. میدانیم ۳(۲x + ۳) = ۶x + ۹؛ تجزیه یعنی از ۶x + ۹ به ۳(۲x + ۳) برگردیم. برای پیدا کردن عامل مشترک، هر جمله را به ضرب عددهای اول و حرفها بشکن: ۸a² = ۲ × ۲ × ۲ × a × a و ۱۲ab = ۲ × ۲ × ۳ × a × b. چیزهای مشترک: ۲ × ۲ × a = ۴a. پس ۸a² + ۱۲ab = ۴a(۲a + ۳b). همیشه با ضرب کردن دوباره امتحان کن.
ساده کردن کسر جبری. صورت را تجزیه کن تا عامل مشترکش با مخرج پیدا شود: (۶x + ۹)۳ = ۳(۲x + ۳)۳ = ۲x + ۳. یا با حرف: (۵a² + ۱۰a)۵a = ۵a(a + ۲)۵a = a + ۲، به شرط a ≠ ۰، چون تقسیم بر صفر معنی ندارد.
اثبات با تجزیه. جمع دو عدد زوج: ۲n + ۲m = ۲(n + m)، یعنی ۲ ضرب در یک عدد طبیعی؛ پس زوج است. جمع دو عدد فرد: (۲n − ۱) + (۲m − ۱) = ۲n + ۲m − ۲ = ۲(n + m − ۱)؛ پس آن هم زوج است! تجزیه نشان میدهد که ۲ یک «عامل» حاصل جمع است.
مربع یک جمع. (a + b)² یعنی (a + b)(a + b): چهار ضرب، که دو تایش ab است. پس (a + b)² = a² + ۲ab + b² و به همین ترتیب (a − b)² = a² − ۲ab + b². مثال: (x + ۵)² = x² + ۱۰x + ۲۵ و (۳x − ۱)² = ۹x² − ۶x + ۱. یادت باشد x² و ۲x فرق دارند: برای x = ۵، اولی ۲۵ است و دومی ۱۰.
اشتباه رایج: (a + b)² = a² + b². با عدد امتحانش کن: (۳ + ۴)² = ۴۹ ولی ۳² + ۴² = ۲۵. آن ۲۴ تای جاافتاده همان دو مستطیل ab است (۲ × ۳ × ۴). اشتباه دیگر: −x² و (−x)² را یکی گرفتن؛ (−x)² همیشه با x² برابر است، ولی −x² قرینهی آن است.
با پایتون (اختیاری): با چند جفت عدد امتحان کن: (a + b)² همیشه با a² + ۲ab + b² برابر است، ولی با a² + b² نه.
for a, b in [(1, 2), (3, 4), (5, -2), (10, 1)]:
print(a, b, (a + b) ** 2, a ** 2 + 2 * a * b + b ** 2, a ** 2 + b ** 2)مثالهای این جلسه
چالشها
- Pull Out the Five (آسان)
- What They Share (آسان)
- Cancel It (متوسط)
- True for Every Number? (متوسط)
- 98 Squared (سخت)
- Square of a Difference (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 13: پیدا کردن مقدار یک عبارت جبری جلسهی 15: معادله →