جلسهی 15: معادله Equations
معادله را مثل ترازو حل میکنیم: هر کاری با یک طرف بکنیم، با طرف دیگر هم میکنیم. میانبُرش این است که یک جمله را با علامت قرینه به طرف دیگر ببریم. اگر معادله کسر دارد، اول همهی جملههای دو طرف را در یک مضرب مشترک مخرجها ضرب میکنیم.
در این جلسه یاد میگیری
- معادلههایی را که مجهول در دو طرف یا داخل پرانتز دارند حل میکنی.
- معادلهی کسری را با ضرب همهی جملهها در مضرب مشترک مخرجها حل میکنی.
- یک مسئله را به یک معادله تبدیل میکنی، حلش میکنی و جواب را با جایگذاری بررسی میکنی.
درس
ترازو با کیسه در هر دو کفه. در کفهی چپ ۵ کیسهی x و ۱ وزنه است و در کفهی راست ۲ کیسه و ۱۳ وزنه: ۵x + ۱ = ۲x + ۱۳. اول با لغزنده حدس بزن x چند است. بعد با دکمهها از هر دو کفه کیسه و وزنه بردار تا یک کیسه تنها بماند. با چند حرکت حلش کردی؟
یک معما، چند راه. جمع سه عدد طبیعی پشت سر هم ۵۷ است. حدس و آزمایش: ۱۵ + ۱۶ + ۱۷ = ۴۸ کم است؛ ۱۸ + ۱۹ + ۲۰ = ۵۷ ✓. با معادله: اگر عدد اول n باشد، n + (n + ۱) + (n + ۲) = ۵۷؛ پس ۳n + ۳ = ۵۷ و n = ۱۸. یا عدد وسط را m بگیر: (m − ۱) + m + (m + ۱) = ۵۷، یعنی ۳m = ۵۷ و m = ۱۹. انتخاب خوب مجهول، حساب را کوتاه میکند.
میانبُر: بردن به طرف دیگر. کم کردن ۳x از دو طرف همان «بردن ۳x به طرف دیگر با علامت قرینه» است: ۷x − ۵ = ۳x + ۱۱ → ۷x − ۳x = ۱۱ + ۵ → ۴x = ۱۶ → x = ۴. اگر پرانتز هست، اول بازش کن: ۳(x − ۲) = x + ۸ → ۳x − ۶ = x + ۸ → ۲x = ۱۴ → x = ۷. بررسی: ۳ × ۵ = ۱۵ و ۷ + ۸ = ۱۵ ✓.
معادلهی کسری. در x۳ + x۴ = ۷، مضرب مشترک ۳ و ۴ عدد ۱۲ است. همهی جملههای دو طرف را در ۱۲ ضرب کن: ۴x + ۳x = ۸۴؛ پس ۷x = ۸۴ و x = ۱۲. بررسی: ۱۲۳ + ۱۲۴ = ۴ + ۳ = ۷ ✓.
اشتباه رایج: منفیِ پشت یک کسر. (x + ۱)۲ − (x − ۳)۴ = ۲ را در ۴ ضرب کن: ۲(x + ۱) − (x − ۳) = ۸. منفی علامت هر دو جملهی x − ۳ را عوض میکند: ۲x + ۲ − x + ۳ = ۸؛ پس x + ۵ = ۸ و x = ۳. خیلیها مینویسند «− x − ۳» و جواب غلط میگیرند. اشتباه دیگر: فقط کسرها را در ۴ ضرب کردن و عدد ۲ طرف راست را فراموش کردن.
با پایتون (اختیاری): هر معادلهی ax + b = cx + d (با a ≠ c) یک جواب دارد: x = (d − b) ÷ (a − c). Fraction جواب را دقیق و به شکل کسر نگه میدارد.
from fractions import Fraction
a, b, c, d = 7, -5, 3, 11
x = Fraction(d - b, a - c)
print("x =", x)
print("check:", a * x + b, "=", c * x + d)مثالهای این جلسه
چالشها
- Six Minus x (آسان)
- Open the Bracket (آسان)
- Clear the Fractions (متوسط)
- Bags on Both Sides (متوسط)
- Mother and Daughter (سخت)
- Two Fractions and a Minus (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 14: تجزیهی عبارتهای جبری جلسهی 16: جمع بردارها →