جلسهی 2: معرفی عددهای گویا Meet the Rational Numbers
کسرها و عددهای اعشاری، چه مثبت چه منفی، روی محور جا دارند. چند کسر مساوی یک نقطه را نام میبرند و بین هر دو عدد بیشمار کسر هست. هر عددی که بشود آن را به شکل ab نوشت (a و b صحیح و b ≠ ۰) عدد گویاست؛ حتی خود عددهای صحیح.
در این جلسه یاد میگیری
- کسرها و عددهای مخلوط مثبت و منفی را روی محور پیدا میکنی و نشان میدهی.
- کسرهای مساوی میسازی، کسر را ساده میکنی و عددهای گویا را مقایسه میکنی.
- بین دو عدد، کسرهای تازه پیدا میکنی.
- میدانی عدد گویا چیست و عددهای طبیعی، صحیح و گویا را از هم جدا میکنی.
درس
محور کسرها. هر واحد این محور ۳ تکه شده و نقطه روی −۵۳ نشسته است. نقطه را جابهجا کن و کسرش، یک کسر مساوی و قرینهاش را ببین. بعد تعداد تکههای هر واحد را عوض کن و −۱۰۶ را پیدا کن: درست همان نقطه است!
کسر روی محور. هر واحد را ۴ تکه کن: نقطهی B روی ۳۴ است. آن طرف صفر، A روی −۱۱۴ است، یعنی یک واحد و ۱۴ دیگر به چپ. عدد مخلوط −۱۱۴ همان −۵۴ است؛ علامت منفی مال همهی عدد است. قرینهی هر کسر، مثل عددهای صحیح، آینهی آن در آن طرف صفر است: قرینهی ۳۴ عدد −۳۴ است.
کسرهای مساوی و مقایسه. اگر صورت و مخرج را در یک عدد ضرب کنی، نقطه جابهجا نمیشود: ۲۳ = ۴۶ = ۸۱۲. تقسیم هم همینطور: ۱۸۲۴ = ۳۴ (صورت و مخرج هر دو بر ۶). برای مقایسه، مخرجها را یکی کن: −۵۶ = −۱۰۱۲ و −۳۴ = −۹۱۲. −۱۰۱۲ چپتر است، پس −۵۶ < −۳۴.
بیشمار کسر در میان. بین ۱۳ و ۱۲ چه کسری هست؟ با مخرج ۶ میشوند ۲۶ و ۳۶ و چیزی بینشان نیست؛ پس ریزتر ببُر. با مخرج ۱۲ میشوند ۴۱۲ و ۶۱۲ و ۵۱۲ وسطشان است. با مخرج ۲۴ سه کسر بینشان پیدا میشود. هر بار ریزتر ببُری، کسرهای بیشتری پیدا میکنی؛ کسرها تمامی ندارند. اعشاریها هم همینطورند: بین ۰/۳ و ۰/۴، عددهای ۰/۳۵ و ۰/۳۱ و ۰/۳۰۱ هستند.
عدد گویا. کسر یعنی تقسیم: ۳۴ = ۳ ÷ ۴ = ۰/۷۵. هر عددی که بشود آن را به شکل ab نوشت، با a و b صحیح و b ≠ ۰، عدد گویا است. علامت منفی میتواند بالا، پایین یا جلوی کسر باشد: −۳۴ = ۳−۴ = −۳۴. هر عدد صحیح هم گویاست: ۵ = ۵۱ و −۲ = −۶۳؛ عددهای اعشاری هم: ۰/۲۵ = ۱۴.
اشتباه رایج: −۲۱۳ را −۲ + ۱۳ خواندن. منفی مال همهی عدد است: −۲۱۳ = −۲ − ۱۳ = −۷۳. و مخرج هیچوقت صفر نیست: ۵۰ معنی ندارد.
با پایتون (اختیاری): Fraction کسر را خودش ساده میکند و علامت را جلو میآورد. پایینتر، هر بار وسط ۱۳ و کسر قبلی را پیدا میکنیم: کسرهای تازه تمامی ندارند.
from fractions import Fraction
print(Fraction(6, -8))
print(Fraction(18, 24))
a = Fraction(1, 3)
b = Fraction(1, 2)
for i in range(4):
b = (a + b) / 2
print(b)مثالهای این جلسه
چالشها
- Two Points (آسان)
- Twins of 3/5 (آسان)
- Small to Big (متوسط)
- Squeezed In (متوسط)
- Which Drawer? (سخت)
- Between Two Integers (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 1: یادآوری عددهای صحیح جلسهی 3: جمع و تفریق عددهای گویا →