بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 27: خواص ضرب و تقسیم رادیکال‌ها Multiplying and Dividing Radicals

برای عددهای مثبت، رادیکال حاصل‌ضرب با حاصل‌ضرب رادیکال‌ها برابر است: ⁦√(a × b) = √a × √b⁩؛ و رادیکال خارج‌قسمت هم با خارج‌قسمت رادیکال‌ها. با این دو قاعده رادیکال‌ها را ساده می‌کنیم: ⁦√۵۰ = ۵√۲⁩. ولی جمع چنین قاعده‌ای ندارد: ⁦√(a + b)⁩ با ⁦√a + √b⁩ برابر نیست.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

ضرب رادیکال‌ها. لغزنده‌های a و b را تکان بده و دو طرف را مقایسه کن: ⁦√a × √b⁩ و ⁦√(a × b)⁩ همیشه یک عدد می‌شوند. با ⁦a = ۳⁩ و ⁦b = ۱۲⁩، دو رادیکالِ «ناجور» در هم ضرب می‌شوند و ۶ می‌دهند! بعد ببین چطور یک مربع کامل از زیر رادیکال بیرون می‌آید و جلوی آن می‌نشیند.

رادیکال حاصل‌ضرب. برای عددهای مثبت a و b: ⁦√(a × b) = √a × √b⁩. امتحان کن: ⁦√۴ × √۲۵ = ۲ × ۵ = ۱۰⁩ و ⁦√(۴ × ۲۵) = √۱۰۰ = ۱۰⁩. از آن طرف هم کار می‌کند: ⁦√۲ × √۱۸ = √۳۶ = ۶⁩. و یک رادیکال ضرب در خودش، عدد زیرش را می‌دهد: ⁦√۷ × √۷ = √۴۹ = ۷⁩، یعنی ⁦(√۷)² = ۷⁩.

رادیکال خارج‌قسمت. برای a و b مثبت: ⁦√(a ÷ b) = √a ÷ √b⁩. مثلاً ⁦√۱۶۸۱ = ۴۹⁩، چون جذر صورت ۴ و جذر مخرج ۹ است؛ امتحانش: ⁦۴۹ × ۴۹ = ۱۶۸۱⁩. یا ⁦√۲۰۰ ÷ √۲ = √۱۰۰ = ۱۰⁩.

ولی جمع نه! آیا ⁦√(a + b) = √a + √b⁩؟ یک مثال کافی است تا نشان دهد نه: ⁦√۳۶ + √۶۴ = ۶ + ۸ = ۱۴⁩، ولی ⁦√(۳۶ + ۶۴) = √۱۰۰ = ۱۰⁩. برای رد کردن یک «قاعده»، یک مثال نقض بس است. تفریق هم همین‌طور است: ⁦√۲۵ − √۹ = ۲⁩ با ⁦√۱۶ = ۴⁩ برابر نیست.

ساده کردن رادیکال. بزرگ‌ترین مربع کاملی را پیدا کن که عدد زیر رادیکال بر آن بخش‌پذیر است و بیرونش بیاور: ⁦√۵۰ = √(۲۵ × ۲) = √۲۵ × √۲ = ۵√۲⁩. همین‌طور ⁦√۱۲ = √(۴ × ۳) = ۲√۳⁩. برعکسش هم کار می‌کند: ⁦۳√۶ = √(۹ × ۶) = √۵۴⁩.
اشتباه رایج: ⁦√۱۸ = ۹√۲⁩ نوشتن. از زیر رادیکال جذرِ مربع کامل بیرون می‌آید، نه خودش: ⁦√۱۸ = √(۹ × ۲) = ۳√۲⁩. و ⁦√۳۲ = ۲√۸⁩ هنوز تمام نیست، چون ۸ هم مربع ۴ را در خودش دارد؛ با بزرگ‌ترین مربع، ۱۶: ⁦√۳۲ = ۴√۲⁩.

با پایتون (اختیاری): این جدول برای چند جفت a و b، ⁦√a × √b⁩ و ⁦√(a × b)⁩ را کنار هم چاپ می‌کند و بعد ⁦√a + √b⁩ و ⁦√(a + b)⁩ را. دو ستون اول برابرند، دو ستون آخر نه.

import math
for a, b in [(4, 9), (2, 8), (3, 12), (5, 20)]:
    product = math.sqrt(a) * math.sqrt(b)
    together = math.sqrt(a * b)
    added = math.sqrt(a) + math.sqrt(b)
    under = math.sqrt(a + b)
    print(a, b, round(product, 3), round(together, 3), round(added, 3), round(under, 3))

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Multiply, Divide (آسان)
  2. Which One Is True? (آسان)
  3. Take the Square Out (متوسط)
  4. Simplest Already? (متوسط)
  5. Two Root Eleven (سخت)
  6. All Equal to 4√3 (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 26: نمایش اعداد رادیکالی روی محور اعداد جلسه‌ی 28: دسته‌بندی داده‌ها →