بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 7: چندضلعی‌ها و تقارن Polygons and Symmetry

چندضلعی یک خط شکسته‌ی بسته است که ضلع‌هایش فقط در رأس‌ها به هم می‌رسند. اگر همه‌ی ضلع‌ها و همه‌ی زاویه‌ها برابر باشند، چندضلعی منتظم است و n‌ضلعی منتظم n خط تقارن دارد. اگر شکلی با دوران ۱۸۰ درجه حول یک نقطه روی خودش بیفتد، آن نقطه مرکز تقارن شکل است.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

تقارن چندضلعی‌ها. این یک پنج‌ضلعی منتظم است. خط‌های تقارنش را بشمار و ببین با نیم‌دور (دوران ۱۸۰ درجه) روی خودش می‌افتد یا نه. بعد تعداد ضلع‌ها را از ۳ تا ۱۰ عوض کن: تعداد خط‌های تقارن چه ربطی به تعداد ضلع‌ها دارد؟ کدام‌ها مرکز تقارن دارند؟

چندضلعی چیست؟ یک خط شکسته‌ی بسته که ضلع‌هایش همدیگر را قطع نمی‌کنند و فقط در دو سرشان، یعنی رأس‌ها، به هم می‌رسند. شکلی که بسته نیست یا ضلع‌هایش از روی هم رد شده‌اند، چندضلعی نیست. چندضلعی را با نام رأس‌هایش، به ترتیب، می‌خوانیم: ABCDE.

چندضلعی منتظم همه‌ی ضلع‌هایش برابر و همه‌ی زاویه‌هایش برابرند: مثلث متساوی‌الاضلاع، مربع، شش‌ضلعی‌های کندوی عسل. لوزی ضلع‌های برابر دارد ولی زاویه‌هایش برابر نیستند، و مستطیل زاویه‌های برابر دارد ولی ضلع‌هایش نه؛ پس هیچ‌کدام منتظم نیستند، مگر این‌که مربع باشند.

خط تقارن. اگر شکل را روی یک خط تا کنی و دو نیمه کاملاً روی هم بیفتند، آن خط، خط تقارن است. n‌ضلعی منتظم n خط تقارن دارد. اگر n فرد باشد، هر خط از یک رأس و وسط ضلع روبه‌رو می‌گذرد. اگر n زوج باشد، نصف خط‌ها از دو رأس روبه‌رو و نصف دیگر از وسط دو ضلع روبه‌رو می‌گذرند.

مرکز تقارن. شکل را حول نقطه‌ی O نیم‌دور (۱۸۰ درجه) بچرخان. اگر دقیقاً روی خودش افتاد، O مرکز تقارن است. راه آزمایش: از هر نقطه‌ی P شکل به O برو و همان‌قدر ادامه بده تا به P′ برسی؛ P′ هم باید روی شکل باشد. متوازی‌الاضلاع، دایره و چندضلعی‌های منتظم با تعداد ضلع زوج مرکز تقارن دارند.
اشتباه رایج: «هر شکلی که خط تقارن دارد، مرکز تقارن هم دارد.» مثلث متساوی‌الاضلاع سه خط تقارن دارد ولی با نیم‌دور وارونه می‌شود. برعکسش هم درست نیست: یک متوازی‌الاضلاعِ کج مرکز تقارن دارد ولی هیچ خط تقارنی ندارد.

با پایتون (اختیاری): نیم‌دور حول مبدأ، نقطه‌ی ⁦(x, y)⁩ را به ⁦(−x, −y)⁩ می‌برد. اگر شکلِ چرخیده همان نقطه‌های شکل اول را داشته باشد، مبدأ مرکز تقارن است. اولی یک متوازی‌الاضلاع است و دومی یک مثلث.

shape = [(2, 1), (-1, 3), (-2, -1), (1, -3)]
turned = [(-x, -y) for (x, y) in shape]
print(turned)
print(sorted(turned) == sorted(shape))

triangle = [(0, 2), (2, -1), (-2, -1)]
turned = [(-x, -y) for (x, y) in triangle]
print(sorted(turned) == sorted(triangle))

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Polygon or Not (آسان)
  2. Regular or Not (آسان)
  3. Count the Mirror Lines (متوسط)
  4. Half a Turn (متوسط)
  5. Complete the Figure (سخت)
  6. Through Two Corners (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 6: تعیین عددهای اول جلسه‌ی 8: توازی و تعامد →