بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 8: توازی و تعامد Parallel and Perpendicular Lines

وقتی یک خط مورب دو خط موازی را قطع می‌کند، زاویه‌های متناظر برابرند و بقیه‌ی زاویه‌ها با زاویه‌های متقابل به رأس و مکمل پیدا می‌شوند؛ برعکسش هم درست است. خطی که بر یکی از دو خط موازی عمود باشد بر دیگری هم عمود است، و دو خط عمود بر یک خط با هم موازی‌اند.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

دو خط موازی و یک مورب. دو خط موازی را خط سومی قطع کرده است. مورب را بچرخان و هشت زاویه را ببین: زاویه‌های هم‌رنگ همیشه با هم برابرند. حالا یک زاویه از یک رنگ و یک زاویه از رنگ دیگر را با هم جمع کن: همیشه چند می‌شود؟

نمادها. ⁦a ∥ b⁩ یعنی خط a با خط b موازی است: هر چه ادامه‌شان بدهی، به هم نمی‌رسند. ⁦l₁ ⊥ l₂⁩ یعنی دو خط بر هم عمودند و زاویه‌ی قائمه ⁦(۹۰°)⁩ می‌سازند. خطی که دو خط دیگر را قطع می‌کند خط مورب است. زاویه‌های دور A و B را شماره می‌گذاریم: Â₁، Â₂، Â₃، Â₄ و B̂₁، B̂₂، B̂₃، B̂₄.

زاویه‌های متناظر. اگر ⁦a ∥ b⁩ و d مورب باشد، زاویه‌هایی که در یک جای دو تقاطع‌اند برابرند: ⁦Â₁ = B̂₁⁩، ⁦Â₂ = B̂₂⁩ و همین‌طور بقیه. باقی کار را دو قاعده‌ی سال قبل می‌کنند: زاویه‌های متقابل به رأس برابرند ⁦(Â₁ = Â₃)⁩، و دو زاویه‌ی کنار هم روی یک خط مکمل‌اند، یعنی جمعشان ۱۸۰° است. پس اگر ⁦Â₁ = ۷۰°⁩ باشد، چهار زاویه ۷۰° و چهار زاویه ۱۱۰° هستند.
اشتباه رایج: «هر هشت زاویه با هم برابرند.» نه: زاویه‌ها دو اندازه دارند، x و ⁦۱۸۰° − x⁩. فقط وقتی مورب عمود باشد، همه ۹۰° می‌شوند.

زنجیره‌ی دلیل. هر قدم را با دلیلش بنویس: ⁦Â₁ = ۷۰° ⇒ B̂₁ = ۷۰°⁩ (متناظر) ⇒ ⁦B̂₃ = ۷۰°⁩ (متقابل به رأس) ⇒ ⁦B̂₂ = ۱۱۰°⁩ (مکملِ B̂₁). از زاویه‌ها معادله هم ساخته می‌شود: اگر دو زاویه‌ی متناظر ⁦(۳x + ۱۰)°⁩ و ⁦(۵x − ۳۰)°⁩ باشند، ⁦۳x + ۱۰ = ۵x − ۳۰⁩، پس ⁦۴۰ = ۲x⁩ و ⁦x = ۲۰⁩؛ و هر دو زاویه ۷۰° است.

عمود و موازی. برعکسِ کارت ۳ هم درست است: اگر زاویه‌های متناظر برابر باشند، دو خط موازی‌اند. برای همین دو خطی که هر دو بر یک خط عمودند با هم موازی‌اند، مثل پله‌های نردبان؛ و خطی که بر یکی از دو خط موازی عمود است، بر دیگری هم عمود است. متوازی‌الاضلاع چهارضلعی‌ای است که ضلع‌های روبه‌رویش دوبه‌دو موازی‌اند. روی کاغذ شطرنجی، اگر از A تا B «۴ خانه به راست» باشد، از D تا C هم «۴ خانه به راست» است.

با پایتون (اختیاری): از یک زاویه، هشت زاویه را می‌سازیم؛ بعد معادله‌ی کارت ۴ را با امتحان کردن x ها حل می‌کنیم.

a = 70
print("A:", a, 180 - a, a, 180 - a)
print("B:", a, 180 - a, a, 180 - a)
for x in range(0, 181):
    if 3 * x + 10 == 5 * x - 30:
        print("x =", x, "angle =", 3 * x + 10)

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. From One Angle (آسان)
  2. Around the House (آسان)
  3. Find x (متوسط)
  4. All Eight the Same (متوسط)
  5. A Supplementary Equation (سخت)
  6. The Fourth Corner (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 7: چندضلعی‌ها و تقارن جلسه‌ی 9: چهارضلعی‌ها →