جلسهی 9: چهارضلعیها Quadrilaterals
متوازیالاضلاع چهارضلعیای است که ضلعهای روبهرویش دوبهدو موازیاند. با یک دوران ۱۸۰° دور محل برخورد قطرها روی خودش میافتد؛ برای همین ضلعها و زاویههای روبهرویش برابرند و قطرهایش منصف یکدیگرند. مستطیل، لوزی و مربع متوازیالاضلاعهای خاصاند.
در این جلسه یاد میگیری
- ویژگیهای متوازیالاضلاع را میدانی و با آنها ضلعها و زاویههای مجهول را پیدا میکنی.
- مستطیل، لوزی و مربع را تعریف میکنی و میگویی قطرهایشان چه ویژگیای دارند.
- با یک دلیل کوتاه «چون … پس …» نشان میدهی یک چهارضلعی از کدام نوع است.
درس
چهارضلعیساز. با لغزندهها طول دو ضلع و زاویهی بین آنها را عوض کن؛ اسباببازی با آنها یک متوازیالاضلاع میسازد و اسمش را میگوید. زاویه را ۹۰° کن، بعد دو ضلع را برابر کن، بعد هر دو را با هم. هر بار اسم شکل چه میشود؟
متوازیالاضلاع چهارضلعیای است که هر دو جفت ضلع روبهرویش موازیاند: AB ∥ CD و AD ∥ BC. اگر آن را ۱۸۰° دور O (محل برخورد قطرها) بچرخانی، دقیقاً روی خودش میافتد: A روی C و B روی D. پس ضلعهای روبهرو برابرند، زاویههای روبهرو برابرند و قطرها همدیگر را نصف میکنند: OA = OC و OB = OD. میگوییم قطرها منصف یکدیگرند.
زاویههای کنار هم. در متوازیالاضلاع AD ∥ BC است و AB مثل یک خط مورب این دو را قطع میکند؛ برای همین Â + B̂ = ۱۸۰°. یعنی هر دو زاویهی کنار هم مکملاند. مثلاً اگر Â = ۶۵° باشد: B̂ = ۱۱۵°، Ĉ = ۶۵° و D̂ = ۱۱۵°. جمع هر چهار زاویه ۳۶۰° است.
خانوادهی متوازیالاضلاع. مستطیل متوازیالاضلاعی است با یک زاویهی قائمه؛ آنوقت هر چهار زاویه قائمه میشوند و قطرهایش با هم برابرند. لوزی متوازیالاضلاعی است با چهار ضلع برابر؛ قطرهایش بر هم عمودند و هر قطر زاویههای دو سرش را نصف میکند. مربع هم مستطیل است و هم لوزی، پس همهی این ویژگیها را با هم دارد.
با دلیل. «ABCD لوزی است، پس متوازیالاضلاع است، پس قطرهایش منصف یکدیگرند.» هر ویژگی متوازیالاضلاع را لوزی، مستطیل و مربع هم دارند، چون آنها هم متوازیالاضلاعاند.
اشتباه رایج: «لوزی همان مربع کج است، پس هر لوزی مربع است.» نه! مربع لوزی است، ولی لوزیای که زاویهی قائمه ندارد مربع نیست. همینطور قطرهای مستطیل برابرند، ولی (جز در مربع) بر هم عمود نیستند.
با پایتون (اختیاری): اگر یک زاویهی متوازیالاضلاع را بدانی، برنامه بقیه را حساب میکند. عدد ۶۵ را عوض کن.
A = 65
B = 180 - A
print("A =", A, " B =", B, " C =", A, " D =", B)
print("all four:", A + B + A + B)مثالهای این جلسه
چالشها
- Four Angles (آسان)
- Four Equal Sides (آسان)
- Whose Property? (متوسط)
- The Fourth Corner (متوسط)
- Always True? (سخت)
- Forty Degrees More (سخت)