جلسهی 13: توان صحیح Integer Exponents
توان میتواند صفر یا منفی هم باشد: a⁰ = ۱ و a⁻ⁿ = ۱aⁿ (a ≠ ۰). این تعریفها از الگوی «هر پله تقسیم بر a» میآیند و قانونهای توان با آنها هم درست میمانند: aᵐ × aⁿ = aᵐ⁺ⁿ، aᵐ ÷ aⁿ = aᵐ⁻ⁿ و (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ.
در این جلسه یاد میگیری
- معنی توان صفر و توان منفی را میدانی و آنها را به کسر برمیگردانی.
- قانونهای ضرب، تقسیم و توانِ توان را با توانهای صحیح بهکار میبری.
- عبارتهای تواندار را به شکل یک توان مینویسی.
درس
بیشتر پایین، کمتر بالا. توان پایین (n) را بیشتر از توان بالا (m) کن و جفتها را خط بزن. این بار عاملها پایین کسر میمانند: ۲³ ÷ ۲⁵ = ۱۲². از طرف دیگر قانون تقسیم میگوید ۲³⁻⁵ = ۲⁻². پس ۲⁻² همان ۱۲² است.
پلههای تقسیم. ۲³ = ۸، ۲² = ۴، ۲¹ = ۲: هر پله که توان یکی کم میشود، عدد بر ۲ تقسیم میشود. ادامه بده: ۲⁰ = ۱، ۲⁻¹ = ۱۲، ۲⁻² = ۱۴. در کل a⁰ = ۱ و a⁻ⁿ = ۱aⁿ (برای a ≠ ۰). مثالها: ۱۰⁻³ = ۱۱۰۰۰ = ۰/۰۰۱ و (۲۳)⁻² = (۳۲)² = ۹۴.
قانونها هماناند. ۵⁴ × ۵⁻⁶ = ۵⁴⁺⁽⁻⁶⁾ = ۵⁻²؛ ۷³ ÷ ۷⁸ = ۷⁻⁵؛ (۲⁻³)² = ۲⁻⁶؛ (۲ × ۳)⁻¹ = ۲⁻¹ × ۳⁻¹ = ۱۶. با توان منفی هم توانها را جمع، تفریق یا ضرب میکنیم، فقط با علامتها دقت میکنیم.
اشتباه رایج: ۲⁻³ = −۸. توان منفی عدد را منفی نمیکند، آن را به مخرج میبرد: ۲⁻³ = ۱۸. اشتباه دیگر: −۴⁻² و (−۴)⁻² را یکی گرفتن. (−۴)⁻² = ۱۱۶ ولی −۴⁻² = −۱۱۶، چون توان فقط مال ۴ است.
با پایتون (اختیاری): Fraction جواب دقیق توان منفی را به شکل کسر میدهد.
from fractions import Fraction
for n in range(3, -4, -1):
print(n, Fraction(2) ** n)
print(Fraction(2, 3) ** -2)مثالهای این جلسه
چالشها
- As Fractions (آسان)
- Negative Base (آسان)
- One Power (متوسط)
- Equal to 1/16 (متوسط)
- A Sum to the −1 (سخت)
- Find the Exponent (سخت)