جلسهی 12: شکلهای متشابه Similar Figures
دو شکل متشابهاند اگر یکی بزرگشده یا کوچکشدهی دیگری باشد: زاویههای متناظر برابرند و ضلعهای متناظر متناسب، با یک نسبت تشابه k. دو مثلث با دو زاویهی برابر متشابهاند و خطی که موازی یک ضلع مثلث رسم شود مثلثی متشابه با آن جدا میکند. نسبت محیطها هم k است، ولی نسبت مساحتها k².
در این جلسه یاد میگیری
- متشابه بودن دو شکل را با زاویهها و نسبت ضلعها بررسی میکنی.
- با نسبت تشابه ضلعها و محیط شکل متشابه را پیدا میکنی.
- تشابه را در اندازهگیری غیرمستقیم (سایه) و در مثلث با خط موازی بهکار میبری.
درس
بزرگ کردن. k را عوض کن: بردار k برابر میشود، جهتش همان میماند و طولش k برابر. بزرگ کردن یک شکل همین کار را با همهی ضلعهایش میکند: زاویهها همان میمانند و همهی طولها k برابر میشوند.
متشابه. مثلث با ضلعهای ۳، ۴ و ۵ و مثلث با ضلعهای ۶، ۸ و ۱۰ متشابهاند: ۶۳ = ۸۴ = ۱۰۵ = ۲، پس نسبت تشابه k = ۲ است و زاویهها برابر. هر دو مربع متشابهاند و هر دو مثلث متساویالاضلاع هم؛ ولی دو مستطیل نه لزوماً (۱ × ۲ و ۱ × ۳).
مثلثهای متشابه. اگر دو زاویهی یک مثلث با دو زاویهی مثلث دیگر برابر باشد، زاویهی سوم هم برابر است و دو مثلث متشابهاند. در مثلث ABC اگر DE ∥ BC باشد، ΔADE و ΔABC متشابهاند (زاویهی A مشترک و زاویههای متناظر برابر)، پس ADAB = AEAC = DEBC. سایهها هم همیناند: چوب ۱/۵ متری با سایهی ۲ متری و درختی با سایهی ۱۲ متری ⇒ ارتفاع درخت ۱۲ × ۱/۵ ÷ ۲ = ۹ متر.
محیط و مساحت. با نسبت تشابه k، محیط هم k برابر میشود. ولی مساحت k² برابر: مربع ۱ × ۱ را دو برابر کن، مربع ۲ × ۲ با مساحت ۴ میشود.
اشتباه رایج: «ضلعها دو برابر شد، پس مساحت هم دو برابر شد». مساحت چهار برابر میشود.
با پایتون (اختیاری): این برنامه بررسی میکند ضلعهای دو مثلث متناسباند یا نه.
from fractions import Fraction
t1 = sorted([3, 4, 5])
t2 = sorted([10, 6, 8])
ratios = [Fraction(b, a) for a, b in zip(t1, t2)]
print(ratios)
print(len(set(ratios)) == 1)مثالهای این جلسه
چالشها
- A Bigger Copy (آسان)
- Always Similar (آسان)
- Scale by 3/2 (متوسط)
- The Tree's Shadow (متوسط)
- A Parallel Line (سخت)
- Area Grows Faster (سخت)