جلسهی 8: استدلال Reasoning
از دیدن چند مثال میشود حدس زد، ولی حدس هنوز ثابت نشده است. برای رد یک حکم کلی یک مثال نقض کافی است؛ برای قبول کردنش باید استدلال کرد: از چیزهایی که میدانیم، قدم به قدم، به حکم برسیم.
در این جلسه یاد میگیری
- فرق حدس از روی مثالها و استدلال را میدانی.
- برای حکمهای نادرست مثال نقض پیدا میکنی.
- برای حکمهای ساده دربارهی عددهای زوج و فرد استدلال مینویسی.
درس
ماشین عددهای اول؟ n را از ۰ بالا ببر: n² + n + ۴۱ برای ۰، ۱، ۲، … عدد ۴۱، ۴۳، ۴۷، ۵۳، … میدهد که همه اولاند. چهل مثال درست! آیا همیشه اول است؟ n = ۴۰ را امتحان کن: ۱۶۸۱ = ۴۱ × ۴۱.
حدس و مثال نقض. «n² + n + ۴۱ همیشه اول است» حدسی بود که از مثالها آمد؛ یک مثال نقض (n = ۴۰) کافی بود تا ردش کنیم. «هر عدد اول، فرد است» هم نادرست است: ۲. یک مثال نقض حکم کلی را رد میکند، ولی هزار مثال درست هم آن را ثابت نمیکند.
استدلال. حکم: «جمع دو عدد فرد، زوج است». هر عدد فرد را میشود ۲a + ۱ نوشت (a صحیح). دو عدد فرد ۲a + ۱ و ۲b + ۱ را جمع میکنیم: ۲a + ۲b + ۲ = ۲(a + b + ۱). این دو برابرِ یک عدد صحیح است، پس زوج است؛ برای همهی عددهای فرد، نه فقط چند مثال.
اشتباه رایج: «برای ۱، ۳، ۵ و ۷ امتحان کردم، پس ثابت شد». امتحان کردن فقط حدس میدهد. اشتباه دیگر: نوشتن دو عدد فرد به شکل ۲a + ۱ و ۲a + ۱ با یک حرف؛ این فقط دو عدد برابر را نشان میدهد. برای دو عدد دلخواه دو حرف جدا لازم است.
با پایتون (اختیاری): کامپیوتر خیلی سریع دنبال مثال نقض میگردد. این برنامه اولین n را پیدا میکند که n² + n + ۴۱ اول نیست.
def is_prime(m):
if m < 2:
return False
for d in range(2, m):
if d * d > m:
break
if m % d == 0:
return False
return True
n = 0
while is_prime(n * n + n + 41):
n += 1
print(n, n * n + n + 41)مثالهای این جلسه
چالشها
- A Counterexample (آسان)
- True or Not (آسان)
- Where It Breaks (متوسط)
- Odd Plus Odd (متوسط)
- Another Prime Machine (سخت)
- Divisible by 4 and 6 (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 7: قدر مطلق و محاسبهی تقریبی جلسهی 9: آشنایی با اثبات در هندسه →