بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 9: آشنایی با اثبات در هندسه First Proofs in Geometry

هر حکم «اگر … آن‌گاه …» یک فرض دارد (آن‌چه داریم) و یک حکم (آن‌چه باید ثابت کنیم). در اثبات هندسی فقط از فرض و از واقعیت‌هایی که قبلاً ثابت شده‌اند استفاده می‌کنیم، نه از ظاهر شکل: زاویه‌های متقابل به رأس برابرند، خط موازی زاویه‌های متبادل برابر می‌سازد، پس مجموع زاویه‌های مثلث ۱۸۰° است و زاویه‌ی خارجی برابر مجموع دو زاویه‌ی داخلی غیرمجاور.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

خط‌های موازی. خط مورب را بچرخان. هر بار هشت زاویه می‌بینی ولی فقط دو اندازه: زاویه‌های هم‌رنگ برابرند و هر دو زاویه‌ی کنار هم ۱۸۰° می‌شوند. این واقعیت‌ها ابزار اثبات‌های این جلسه‌اند.

فرض و حکم. «اگر دو خط موازی را خط سومی قطع کند، زاویه‌های متبادل برابرند». فرض: ⁦a ∥ b⁩ و خط d هر دو را قطع کرده است. حکم: زاویه‌های متبادل برابرند. در اثبات از فرض شروع می‌کنیم و با دلیل‌هایی که پذیرفته‌ایم به حکم می‌رسیم. «در شکل برابر به نظر می‌رسند» دلیل نیست.

مجموع زاویه‌های مثلث. فرض: ABC مثلث است. حکم: ⁦Â + B̂ + Ĉ = ۱۸۰°⁩. اثبات: از A خط d را موازی BC می‌کشیم. دو زاویه‌ی کنار Â روی d با B̂ و Ĉ متبادل‌اند، پس برابرشان‌اند. این سه زاویه با هم یک زاویه‌ی نیم‌صفحه ⁦(۱۸۰°)⁩ روی خط d می‌سازند؛ پس ⁦Â + B̂ + Ĉ = ۱۸۰°⁩.

زاویه‌ی خارجی. ضلع BC را از C ادامه بده. زاویه‌ی خارجی C با Ĉ مکمل است: خارجی = ⁦۱۸۰° − Ĉ⁩. از طرف دیگر ⁦Â + B̂ = ۱۸۰° − Ĉ⁩. پس زاویه‌ی خارجی = ⁦Â + B̂⁩. مثلاً اگر ⁦Â = ۵۰°⁩ و ⁦B̂ = ۶۵°⁩ باشد، زاویه‌ی خارجی C برابر ۱۱۵° است.
اشتباه رایج: استفاده از حکم در وسط اثبات، مثل این‌که از اول بگوییم «چون مجموع ۱۸۰° است…» وقتی همین را می‌خواهیم ثابت کنیم.

با پایتون (اختیاری): این برنامه برای چند مثلث زاویه‌ی سوم و زاویه‌ی خارجی را حساب می‌کند و نشان می‌دهد خارجی همیشه برابر جمع دو زاویه‌ی دیگر است.

for a, b in [(50, 65), (90, 30), (20, 20), (100, 45)]:
    c = 180 - a - b
    exterior = 180 - c
    print(a, b, c, exterior, exterior == a + b)

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Hypothesis or Conclusion (آسان)
  2. Exterior Angle (آسان)
  3. Vertical Angles (متوسط)
  4. The Angle Sum Proof (متوسط)
  5. Isosceles Outside (سخت)
  6. Parallel Lines (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 8: استدلال جلسه‌ی 10: هم‌نهشتی مثلث‌ها →