جلسهی 11: لایهها: پاکت توی پاکت Layers: Envelope in an Envelope
هر پیام قبل از رفتن چند بار بستهبندی میشود، مثل نامهای که توی پاکت و آن پاکت توی پاکت بزرگتر میرود. چهار لایهی شبکه را میشناسی، میفهمی هر لایه فقط پاکت خودش را میخواند، و با دیکشنریهای تو در تو یک بسته را بستهبندی و باز میکنی.
در این جلسه یاد میگیری
- چهار لایهی شبکه (برنامه، انتقال، اینترنت، پیوند) و کار هر کدام را میدانی.
- میدانی هر لایه یک برچسب (پورت، IP، آدرس سختافزار) به بسته اضافه میکند و گیرنده به ترتیب برعکس بازش میکند.
- میتوانی یک بسته را با دیکشنری تو در تو بنویسی و با
[...][...]به لایهی داخلی برسی. - میتوانی تابعهای
wrapوunwrapبنویسی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط روی دستگاه خودت یا با اجازه. هر چه یاد میگیری را فقط روی دستگاه، حساب و شبکهی خودت امتحان کن، یا جایی که صاحبش (معلم یا والدین) اجازه داده. سرک کشیدن در دستگاه یا شبکهی دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی یا کنجکاوی، جرم است (قانون جرایم رایانهای) و به تو و خانوادهات آسیب میزند. این دوره دربارهی دفاع است: یاد میگیریم شبکه چطور کار میکند تا از آن محافظت کنیم. چیز مشکوکی دیدی؟ به والدین یا معلمت بگو.
🔁 یادت هست؟ در جلسهی ۹ دیوارهی آتش یک دیکشنری قانون داشت: پورت ← تصمیم. rules.get(port, "deny") یعنی «اگر این پورت در قانونها بود مقدارش را بده، وگرنه deny». عدد دوم داخل get همان جواب پیشفرض است، همانطور که در شمردن لاگها count.get(ip, 0) مینوشتیم.
rules = {80: "allow", 443: "allow"}
print(rules.get(443, "deny"))
print(rules.get(22, "deny"))وقتی در بازی برای دوستت پیام میفرستی، پیام یکجا راه نمیافتد؛ چهار بار بستهبندی میشود، مثل نامهای که توی پاکت و آن پاکت توی پاکت بزرگتر میرود:
1. لایهی برنامه (application): خود پیام، مثلاً Hi!.
2. لایهی انتقال (transport، یعنی TCP یا UDP): پاکتی که رویش پورت نوشته شده، یعنی پیام برای کدام برنامه است.
3. لایهی اینترنت (internet): پاکتی که رویش IP فرستنده و گیرنده است.
4. لایهی پیوند (link، یعنی وایفای یا کابل): بیرونیترین پاکت، با آدرس سختافزاری (MAC) دستگاه بعدی در همان اتاق یا خانه.
هر لایه فقط پاکت خودش را میخواند. کارت وایفای فقط پاکت بیرونی را نگاه میکند، روتر فقط IP را، بخش TCP کامپیوتر فقط پورت را، و فقط برنامهی بازی خود پیام را. گیرنده پاکتها را به ترتیب برعکس باز میکند: اول بیرونیترین، آخر از همه پیام. این کار را کپسولهسازی (encapsulation) میگویند.
⚠️ ولی اگر پیام رمز نشده باشد، هر کسی در راه میتواند پاکتهای داخلی را هم باز کند. برای همین در جلسهی ۶ گفتیم HTTPS نامهی داخلی را رمز میکند.
در پایتون پاکت توی پاکت یعنی دیکشنری توی دیکشنری. مقدار کلید "ip" خودش یک دیکشنری است و مقدار "tcp" داخل آن هم یک دیکشنری دیگر. برای رسیدن به داخل، کروشهها را پشت هم مینویسیم: packet["ip"]["tcp"]["port"]، یعنی «پاکت IP را باز کن، بعد پاکت TCP را، بعد پورت را بخوان».
packet = {
"mac": "aa:bb:cc:01",
"ip": {"from": "192.168.1.5", "to": "203.0.113.10",
"tcp": {"port": 443, "data": "Hi!"}},
}
print(packet["ip"]["to"])
print(packet["ip"]["tcp"]["port"])
print(packet["ip"]["tcp"]["data"])بستهبندی را با تابع انجام میدهیم (تابع را در جلسهی ۴ با def و return ساختی). wrap پیام را در پاکت پورت و بعد در پاکت IP میگذارد و unwrap به ترتیب برعکس به پیام میرسد. کد را اجرا کن و پیام یا پورت را عوض کن.
def wrap(data, port, to_ip):
segment = {"port": port, "data": data}
return {"to": to_ip, "inside": segment}
def unwrap(packet):
return packet["inside"]["data"]
p = wrap("level=7", 443, "203.0.113.10")
print(p)
print(unwrap(p))اشتباه رایج: پریدن از روی یک لایه. packet["tcp"] خطای KeyError میدهد، چون در بیرونیترین دیکشنری کلیدی به اسم "tcp" نیست؛ "tcp" داخل "ip" است. همیشه از بیرون به داخل برو: packet["ip"]["tcp"]. اگر گیج شدی، اول print(packet.keys()) بزن تا ببینی در این لایه چه کلیدهایی هست.
مثالهای این جلسه
- مثال دیکشنری (امنیت شبکه با پایتون): rules = {80: "allow", 443: "allow"}
- مثال دیکشنری (امنیت شبکه با پایتون): packet = {
- مثال تابع (امنیت شبکه با پایتون): def wrap(data, port, to_ip):
چالشها
- Remember the Default (آسان)
- Wrap It in Order (آسان)
- Which Envelope? (متوسط)
- Open the Envelopes (متوسط)
- Wrap and Unwrap (سخت)
- Layer by Layer (سخت)
بیشتر بخوان
- دیکشنری در پایتون: آموزش کامل کلید و مقدار با مثال
- تابع در پایتون: آموزش def، پارامتر و return با مثال
← جلسهی 10: پروژه: نگهبان شبکهی کلاس جلسهی 12: TCP و UDP: دست دادن سهمرحلهای →