جلسهی 32: حریم خصوصی در شبکه: چه کسی چه میبیند؟ Privacy on the Network: Who Sees What?
وقتی یک سایت را باز میکنی، صاحب وایفای، شرکت اینترنت، سرور DNS، خود سایت، ردیابها و اگر VPN داری شرکت VPN سر راهاند. یاد میگیری هر کدام چه میبیند: HTTPS محتوا را پنهان میکند، نه اسم سایت را. با پایتون یک جدول «چه کسی چه میبیند» میسازی، درخواستهای شخص ثالث یک صفحه را میشماری و یک ردیابگیر ساده مینویسی.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی دادهات از دست چه کسانی رد میشود: صاحب وایفای، شرکت اینترنت، DNS، سایت، ردیابها و شرکت VPN.
- میدانی HTTPS چه چیزی را پنهان میکند و چه چیزی را نه، و VPN و حالت ناشناس چه نمیکنند.
- میتوانی جدول «چه کسی چه میبیند» را با دیکشنری از فهرستها بسازی و از آن سؤال بپرسی.
- میتوانی درخواستهای شخص ثالث یک صفحه را با صاحب دامنه پیدا و بشماری و ردیابها را ببندی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط روی دستگاه خودت یا با اجازه. هر چه یاد میگیری را فقط روی دستگاه، حساب و شبکهی خودت امتحان کن، یا جایی که صاحبش (معلم یا والدین) اجازه داده. سرک کشیدن در دستگاه یا شبکهی دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی یا کنجکاوی، جرم است (قانون جرایم رایانهای) و به تو و خانوادهات آسیب میزند. این دوره دربارهی دفاع است: یاد میگیریم شبکه چطور کار میکند تا از آن محافظت کنیم. چیز مشکوکی دیدی؟ به والدین یا معلمت بگو.
🔁 یادت هست؟ در جلسهی ۲۹ رویدادها را تاپل کردیم و sorted آنها را عضو به عضو از چپ مرتب کرد؛ چون عضو اول زمان بود، خط زمانی به ترتیب زمان شد. [0] اولین و [-1] آخرین عضو فهرست است.
timeline = sorted([(30, "fix"), (5, "fail"), (12, "login")])
print(timeline)
print(timeline[0][1], timeline[-1][1])چه کسانی سر راهاند؟ وقتی در خانه یک سایت خبری را باز میکنی، دادهات از دست چند نفر رد میشود:
1. صاحب وایفای: در خانه خانوادهات، در کافه صاحب کافه، در مدرسه مدرسه.
2. شرکت اینترنت (ISP): شرکتی که اینترنت خانه را میدهد.
3. سرور DNS: دفترچهی تلفنی که اسم سایت را از آن میپرسی (جلسهی ۳).
4. خود سایت: هر چه آنجا بخوانی، بنویسی یا با اکانتت بکنی.
5. ردیابها (trackers): شرکتهای تبلیغ و آمار که سایت تکهای از آنها را در صفحهاش گذاشته.
6. اگر VPN روشن باشد، شرکت VPN هم سر راه است (جلسهی ۲۰).
حریم خصوصی یعنی بدانی هر کدام چه میبیند.
HTTPS چه چیزی را پنهان میکند؟ HTTPS محتوا را رمز میکند: متن صفحه، رمزت، پیامهایت، عکسی که میفرستی. ولی اسم سایت پنهان نمیماند: سؤال DNS و ابتدای اتصال اسم را نشان میدهند. زمان و مقدار داده هم دیده میشود. پس صاحب وایفای کافه میتواند بداند «ساعت ۵ به news.example رفتی و ۲ مگابایت گرفتی»، ولی نمیداند کدام خبر را خواندی.
VPN اسم سایت را از صاحب وایفای و شرکت اینترنت پنهان میکند، ولی شرکت VPN همه را میبیند، و سایت و ردیابها هنوز تو را میشناسند، مخصوصاً اگر وارد اکانتت شده باشی. VPN رایگان ممکن است همین را بفروشد. قبل از هر VPN با والدینت مشورت کن و قانون و قوانین مدرسه را رعایت کن.
در پایتون جدول «چه کسی چه میبیند» یک دیکشنری از فهرستهاست: هر کس ← فهرست چیزهایی که میبیند. این جدول برای سایتی با HTTPS و بدون VPN است. "content" in sees[who] میپرسد این نفر محتوا را میبیند یا نه.
sees = {
"Wi-Fi owner": ["site name", "time", "amount"],
"internet company": ["site name", "time", "amount"],
"DNS server": ["site name", "time"],
"the site": ["site name", "time", "amount", "content", "account"],
"trackers": ["site name", "time", "what you click"],
}
for who in sees:
if "content" in sees[who]:
print(who, "sees the content")
print(len(sees["the site"]), "things the site sees")ردیابها: صفحهی یک سایت فقط از خود آن سایت نمیآید. مرورگر برای عکسها، تبلیغها و «پیکسل»های آمار از دامنههای دیگر هم چیز میخواهد. دامنهای که صاحبش با صاحب صفحه فرق دارد شخص ثالث است و خیلیهایشان ردیاباند: میبینند تو در سایتهای مختلف کدام صفحهها را باز میکنی. برای پیدا کردن صاحب، همان روش جلسهی ۱۷: دو تکهی آخر دامنه. img.news.example مال خود news.example است، ولی ads.tracker.test نه.
page = "news.example"
requests = ["news.example", "img.news.example", "ads.tracker.test", "pixel.social.test", "cdn.news.example"]
def owner(host):
parts = host.split(".")
return parts[-2] + "." + parts[-1]
third = 0
for host in requests:
if owner(host) != page:
third = third + 1
print("third party:", host)
print(third, "third-party requests")دفاع از حریم خصوصی:
- در مرورگر، گزینهی جلوگیری از ردیابها را (با والدینت) روشن کن؛ مرورگر فهرستی از دامنههای ردیاب دارد و درخواست به آنها را نمیفرستد.
- به برنامهها فقط اجازهای که لازم دارند بده (مکان، میکروفون، مخاطبان).
- مکان، مدرسه و برنامهی روزانهات را در پستها نگذار.
- اکانتها را خصوصی کن، ولی یادت باشد هر کس ببیند میتواند عکس صفحه بگیرد.
کد زیر کار سادهی یک ردیابگیر را نشان میدهد: هر درخواستی که صاحبش در فهرست سیاه است بسته میشود.
def owner(host):
parts = host.split(".")
return parts[-2] + "." + parts[-1]
blocklist = ["tracker.test", "social.test"]
requests = ["news.example", "img.news.example", "ads.tracker.test", "pixel.social.test"]
for host in requests:
if owner(host) in blocklist:
print("blocked:", host)
else:
print("allowed:", host)اشتباههای رایج:
- «حالت ناشناس (incognito) مرا از همه پنهان میکند». نه؛ فقط تاریخچه را روی دستگاه خودت نگه نمیدارد. صاحب وایفای، شرکت اینترنت و سایت هنوز میبینند.
- «HTTPS یعنی هیچکس نمیداند کجا رفتم». نه؛ اسم سایت دیده میشود.
- «VPN یعنی ناشناس کامل». نه؛ شرکت VPN و سایت تو را میبینند.
- در کد: مقایسهی کل دامنه با صفحه (host != page) که img.news.example را هم ردیاب حساب میکند. اول صاحب را با owner پیدا کن.
مثالهای این جلسه
- مثال متغیر (امنیت شبکه با پایتون): timeline = sorted([(30, "fix"), (5, "fail")…
- مثال حلقه for (امنیت شبکه با پایتون): for who in sees:
- مثال تابع (امنیت شبکه با پایتون): def owner(host):
- مثال تابع (امنیت شبکه با پایتون): def owner(host): — حریم خصوصی در شبکه: چه کسی چه میبیند؟
چالشها
- Remember sorted (آسان)
- Not on the Way (آسان)
- What the Café Sees (متوسط)
- With the VPN On (متوسط)
- Count the Third Parties (سخت)
- The Tracker Blocker (سخت)
بیشتر بخوان
- متغیر در پایتون: تعریف، نامگذاری و تغییر مقدار با مثال
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
- تابع در پایتون: آموزش def، پارامتر و return با مثال
← جلسهی 31: تلهی شبیهسازیشده برای مهاجم جلسهی 33: CTF بزرگ شبکه →