جلسهی 1: المپیاد کامپیوتر چیست؟ What Is the Computer Olympiad?
المپیاد کامپیوتر یک مسابقهی فکری است، نه مسابقهی تایپ و برنامهنویسی: شمردن، منطق، بازی و الگوریتم. مرحلهها، چه کسی شرکت میکند، و اینکه این دوره چطور راهت را باز میکند.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی المپیاد کامپیوتر چیست و چه کسی آن را برگزار میکند.
- مرحلهی اول، مرحلهی دوم، مرحلهی سوم و دورهی تابستان را از هم تشخیص میدهی.
- میدانی نمرهی منفی یعنی چه و چطور نمرهی یک تست را حساب کنی.
- اولین بازی المپیادی را در برابر کامپیوتر بازی میکنی.
درس
سلام! به دورهی المپیاد کامپیوتر خوش آمدی. 🏅
هدف این دوره ساده است: با دنیای المپیاد کامپیوتر آشنا شوی، از سؤالهایش نترسی و راهت باز شود تا بتوانی در این المپیاد شرکت کنی و جلو بروی.
یک نکتهی مهم: سؤالهای این دوره عیناً سؤالهای المپیاد نیستند. بعضیهایشان از سؤالهای سالهای گذشته الهام گرفتهاند، ولی داستان، عددها و متنشان را عوض کردهایم و راهحل را خودمان نوشتهایم. زیر هر سؤالِ الهامگرفته، لینک سؤال اصلی در سایت رسمی هست تا اگر خواستی خودِ سؤال اصلی را هم ببینی.
المپیاد کامپیوتر یک مسابقهی علمی سالانه برای دانشآموزان است که باشگاه دانشپژوهان جوان برگزار میکند و سؤالهایش را کمیتهی ملی المپیاد کامپیوتر طرح میکند.
شاید فکر کنی یعنی مسابقهی برنامهنویسی. نه! در مرحلهی اول و دوم هیچ کدی نمینویسی. سؤالها معما و مسئلهاند: شمردن حالتها (ترکیبیات)، منطق، بازیها، الگوریتمها و گرافها. یعنی همان «فکر کردن مثل یک دانشمند کامپیوتر». برنامهنویسی بعداً، در مرحلهی سوم و دورهی تابستان، مهم میشود.
مرحلهها به ترتیب:
1️⃣ مرحلهی اول (معمولاً بهمن): سؤالهای تستی پنجگزینهای. در سال ۱۴۰۴، بیست سؤال در ۱۵۰ دقیقه بود. هر جواب درست ۴ نمره دارد و هر جواب غلط ۱ نمرهی منفی؛ سؤال بیجواب صفر است. بعضی سؤالها «پیوسته»اند: یک داستان و بعد دو یا سه سؤال دربارهی همان داستان.
2️⃣ مرحلهی دوم (دو روز): روز اول حدود ۲۰ سؤال تستی، روز دوم حدود ۴ سؤال تشریحی که باید راهحل و اثباتش را بنویسی.
3️⃣ مرحلهی سوم: حل مسئله با کامپیوتر و برنامهنویسی، درست قبل از دورهی تابستان.
☀️ دورهی تابستان: کلاسهای برنامهنویسی، ترکیبیات، الگوریتم و گراف؛ آخرش مدال طلا، نقره و برنز. چند نفر از بهترینها برای تیم ملی و المپیاد جهانی (IOI) انتخاب میشوند.
چه کسی میتواند شرکت کند؟ طبق صفحهی رسمی مرحلهی اول، دانشآموزان پایهی دهم و یازدهم از هر رشتهای میتوانند در مرحلهی اول ثبتنام کنند. زمان و شرایط دقیق هر سال را باشگاه دانشپژوهان جوان اعلام میکند و به مدرسهها خبر میدهد؛ پس اطلاعیهی باشگاه و مدرسهات را دنبال کن.
اگر هنوز کوچکتری (مثلاً ۱۲ تا ۱۵ ساله)، بهترین زمان شروع آماده شدن همین حالاست! همین معماها را از حالا تمرین کن تا وقتی به پایهی دهم رسیدی، دنیای المپیاد برایت آشنا باشد. لینک صفحههای رسمی پایین همین کارت است.
این دوره چطور جلو میرود؟ هر ایده اول یک بازی یا انیمیشن است، بعد سؤال. فاز ۱ تا ۴ برای مرحلهی اول است (شمارش، استدلال، بازی و الگوریتم، گراف و آزمون آزمایشی) و فاز ۵ و ۶ برای مرحلهی دوم (نوشتن اثبات و مسئلههای بلند). بعد از هر سؤال، پاسخ تشریحی را میبینی. آزمونهای آزمایشی هم زمان دارند و مثل آزمون واقعی نمرهی منفی.
دوست داری سؤالهای واقعی را هم ببینی؟ همهی دفترچههای سالهای قبل با پاسخ تشریحی در سایت رسمی اُپدیا هست.
اولین بازی! ۱۰ سنگ داریم. تو و کامپیوتر به نوبت ۱، ۲ یا ۳ سنگ برمیدارید و هر کس آخرین سنگ را بردارد برنده است. چند بار بازی کن. کی میبری؟ کی میبازی؟ اگر کامپیوتر اول بازی کند چه؟ این بازی یک «راز» دارد که در فاز ۳ کاملاً بازش میکنیم؛ ولی شاید خودت زودتر پیدایش کنی. 😉
چالشها
- A Wrong Answer in Stage 1 (آسان)
- Which Stage Is It? (آسان)
- The Road to the IOI (متوسط)
- Beat the Computer (متوسط)
- Work Out the Score (سخت)
- Is a Blank Better? (سخت)