بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 8: اگر… وگرنه If and Else

همان «اگر»ی که هر روز می‌گویی (اگر باران بیاید ترافیک می‌شود، وگرنه خلوت است) را به پایتون یاد می‌دهیم: if و else.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

تو هر روز «اگر» می‌گویی: «اگر امروز باران بیاید، خیابان‌ها ترافیک می‌شود؛ در غیر این صورت خلوت است.» یا: «اگر برف بیاید مدرسه تعطیل است، اگر نیاید باز است.» هر کدام از این جمله‌ها سه تکه دارد: یک شرط (باران می‌آید؟)، کاری که فقط وقتی شرط درست است انجام می‌شود (ترافیک)، و کاری برای وگرنه (خلوت). برنامه هم دقیقاً همین‌طور تصمیم می‌گیرد.

مثال معلم‌ها: «اگر نمره ۱۰ یا بیشتر است، قبول؛ وگرنه رد.» به پایتون همین را می‌گوییم. if یعنی «اگر»، بعدش شرط می‌آید، آخر خط دونقطه : و خط بعدی چهار فاصله جلوتر. else یعنی «وگرنه» و درست زیر if نوشته می‌شود. عدد را عوض کن و Run بزن: یک بار ۱۴، یک بار ۷.

score = 14
if score >= 10:
    print("Passed")
else:
    print("Failed")

شرط یک سؤال بله‌ونه است و پایتون به آن فقط True (درست) یا False (غلط) می‌گوید. این سؤال‌ها را با علامت‌های مقایسه می‌پرسی: > بزرگ‌تر، < کوچک‌تر، >= بزرگ‌تر یا مساوی، <= کوچک‌تر یا مساوی، == برابر، != نابرابر. قبل از Run حدس بزن هر خط چه چاپ می‌کند.

print(5 > 3)
print(2 > 10)
print(4 == 4)
print(7 != 7)
print(10 >= 10)

اگر شرط True باشد خط‌های تورفته اجرا می‌شوند؛ اگر False باشد پایتون از رویشان می‌پرد. مثل حلقه‌ی جلسه‌ی ۷، تورفتگی یعنی «داخل». خطی که تورفتگی ندارد بیرون if است و همیشه اجرا می‌شود؛ اینجا Bye در هر حالتی چاپ می‌شود. با age = 9 چه چاپ می‌شود؟ با 14 چه؟

age = 9
if age >= 12:
    print("You can play this game")
    print("Have fun!")
print("Bye")

حالا مثال برف و مدرسه. else شرط ندارد، چون یعنی «در هر حالت دیگر». همیشه دقیقاً یکی از دو راه رفته می‌شود: یا تعطیل یا باز، نه هر دو و نه هیچ‌کدام. دقت کن else دونقطه دارد و درست زیر if، هم‌تراز با آن، نوشته می‌شود. ورودی متن است، پس با "yes" داخل کوتیشن مقایسه می‌کنیم.

snow = input("Is it snowing? ")
if snow == "yes":
    print("School is closed")
else:
    print("School is open")

داخل هر شاخه می‌توانی چند خط بنویسی و حتی مقدار متغیرها را عوض کنی. اینجا قیمت بلیت در دو شاخه فرق می‌کند، ولی print آخر بیرون if / else است و در هر دو حالت اجرا می‌شود. با سن ۱۰ و ۱۵ امتحان کن.

age = int(input("Age: "))
if age < 12:
    price = 50
    print("Kid ticket")
else:
    price = 80
    print("Adult ticket")
print(f"Price: {price}")

پایتون در مقایسه خیلی دقیق است: "Cat" با "cat" برابر نیست. و یادت هست input همیشه متن می‌دهد؟ متن "7" با عدد 7 برابر نیست! پس برای مقایسه‌ی عدد اول int() کن. یک ترفند هم یاد بگیر: % باقی‌مانده‌ی تقسیم را می‌دهد و عددی زوج است که باقی‌مانده‌اش بر ۲ صفر باشد: n % 2 == 0.

print("Cat" == "cat")
print("7" == 7)
n = int(input("Number: "))
if n % 2 == 0:
    print("Even")
else:
    print("Odd")

اشتباه‌های رایج: در شرط == بنویس نه = (= یعنی «بریز توی متغیر»). دونقطه‌ی آخر if و else را جا نینداز. خط‌های داخل شاخه را تورفته بنویس. جلوی else شرط ننویس و آن را تورفته نکن. علامت‌های دوتایی را به ترتیب درست بنویس: >= نه =>.

# wrong:
# if goals = 3
# print("Hat-trick!")
#     else goals != 3

goals = 3
if goals == 3:
    print("Hat-trick!")
else:
    print("Good game!")

این همان لوزیِ «تصمیم» در فلوچارت است که در قدم صفر دیدی. if یعنی یک سؤال بله/نه: اگر جواب «بله» بود، دستورهای تورفته اجرا می‌شوند؛ اگر «نه» بود، از رویشان می‌پرد. دستور بعد از if در هر دو حالت اجرا می‌شود.

در فلوچارت، if/else یک لوزی با دو مسیر است: مسیر «بله» همان دستورهای زیر if است و مسیر «نه» دستورهای زیر else. همیشه فقط یکی از دو مسیر اجرا می‌شود و بعد دوباره به هم می‌رسند.

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Pass or Fail (آسان)
  2. Rain and Traffic (آسان)
  3. Snow Day (آسان)
  4. Wake Up! (متوسط)
  5. Bus or Walk (متوسط)
  6. Low Battery (متوسط)
  7. Fix the Homework Checker (متوسط)
  8. Football Players (سخت)
  9. Can I Buy It? (سخت)
  10. What to Wear (سخت)
  11. Did I Pass? (آسان)
  12. Umbrella or Sunglasses (آسان)
  13. Positive or Not (آسان)
  14. Even or Odd (متوسط)
  15. Three Comparisons (آسان)
  16. Enough Money? (آسان)
  17. Is It Even? (آسان)
  18. Roller Coaster Gate (متوسط)
  19. Fix the Comparisons (متوسط)
  20. Number Detective (سخت)
  21. Is It Bigger? (آسان)
  22. Equal Words (آسان)
  23. Old Enough (متوسط)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 7: ماشین بی‌پایان جلسه‌ی 9: چندراهی: elif، and و or →