جلسهی 8: اگر… وگرنه If and Else
همان «اگر»ی که هر روز میگویی (اگر باران بیاید ترافیک میشود، وگرنه خلوت است) را به پایتون یاد میدهیم: if و else.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میتوانم یک جملهی «اگر… وگرنه…» از زندگی را به شرط، کار و «وگرنه» تقسیم کنم.
- در پایان این جلسه میدانم شرط یک سؤال بلهونه است که پایتون با
TrueیاFalseجوابش میدهد و میتوانم آن را با>،<،>=،<=،==و!=بنویسم. - در پایان این جلسه میتوانم با
ifکاری کنم که یک دستور فقط در شرایط خاص اجرا شود و میدانم دونقطه و تورفتگی یعنی چه. - در پایان این جلسه میتوانم با
if / elseبین دو راه یکی را انتخاب کنم.
درس
تو هر روز «اگر» میگویی: «اگر امروز باران بیاید، خیابانها ترافیک میشود؛ در غیر این صورت خلوت است.» یا: «اگر برف بیاید مدرسه تعطیل است، اگر نیاید باز است.» هر کدام از این جملهها سه تکه دارد: یک شرط (باران میآید؟)، کاری که فقط وقتی شرط درست است انجام میشود (ترافیک)، و کاری برای وگرنه (خلوت). برنامه هم دقیقاً همینطور تصمیم میگیرد.
مثال معلمها: «اگر نمره ۱۰ یا بیشتر است، قبول؛ وگرنه رد.» به پایتون همین را میگوییم. if یعنی «اگر»، بعدش شرط میآید، آخر خط دونقطه : و خط بعدی چهار فاصله جلوتر. else یعنی «وگرنه» و درست زیر if نوشته میشود. عدد را عوض کن و Run بزن: یک بار ۱۴، یک بار ۷.
score = 14
if score >= 10:
print("Passed")
else:
print("Failed")شرط یک سؤال بلهونه است و پایتون به آن فقط True (درست) یا False (غلط) میگوید. این سؤالها را با علامتهای مقایسه میپرسی: > بزرگتر، < کوچکتر، >= بزرگتر یا مساوی، <= کوچکتر یا مساوی، == برابر، != نابرابر. قبل از Run حدس بزن هر خط چه چاپ میکند.
print(5 > 3)
print(2 > 10)
print(4 == 4)
print(7 != 7)
print(10 >= 10)اگر شرط True باشد خطهای تورفته اجرا میشوند؛ اگر False باشد پایتون از رویشان میپرد. مثل حلقهی جلسهی ۷، تورفتگی یعنی «داخل». خطی که تورفتگی ندارد بیرون if است و همیشه اجرا میشود؛ اینجا Bye در هر حالتی چاپ میشود. با age = 9 چه چاپ میشود؟ با 14 چه؟
age = 9
if age >= 12:
print("You can play this game")
print("Have fun!")
print("Bye")حالا مثال برف و مدرسه. else شرط ندارد، چون یعنی «در هر حالت دیگر». همیشه دقیقاً یکی از دو راه رفته میشود: یا تعطیل یا باز، نه هر دو و نه هیچکدام. دقت کن else دونقطه دارد و درست زیر if، همتراز با آن، نوشته میشود. ورودی متن است، پس با "yes" داخل کوتیشن مقایسه میکنیم.
snow = input("Is it snowing? ")
if snow == "yes":
print("School is closed")
else:
print("School is open")داخل هر شاخه میتوانی چند خط بنویسی و حتی مقدار متغیرها را عوض کنی. اینجا قیمت بلیت در دو شاخه فرق میکند، ولی print آخر بیرون if / else است و در هر دو حالت اجرا میشود. با سن ۱۰ و ۱۵ امتحان کن.
age = int(input("Age: "))
if age < 12:
price = 50
print("Kid ticket")
else:
price = 80
print("Adult ticket")
print(f"Price: {price}")پایتون در مقایسه خیلی دقیق است: "Cat" با "cat" برابر نیست. و یادت هست input همیشه متن میدهد؟ متن "7" با عدد 7 برابر نیست! پس برای مقایسهی عدد اول int() کن. یک ترفند هم یاد بگیر: % باقیماندهی تقسیم را میدهد و عددی زوج است که باقیماندهاش بر ۲ صفر باشد: n % 2 == 0.
print("Cat" == "cat")
print("7" == 7)
n = int(input("Number: "))
if n % 2 == 0:
print("Even")
else:
print("Odd")اشتباههای رایج: در شرط == بنویس نه = (= یعنی «بریز توی متغیر»). دونقطهی آخر if و else را جا نینداز. خطهای داخل شاخه را تورفته بنویس. جلوی else شرط ننویس و آن را تورفته نکن. علامتهای دوتایی را به ترتیب درست بنویس: >= نه =>.
# wrong:
# if goals = 3
# print("Hat-trick!")
# else goals != 3
goals = 3
if goals == 3:
print("Hat-trick!")
else:
print("Good game!")این همان لوزیِ «تصمیم» در فلوچارت است که در قدم صفر دیدی. if یعنی یک سؤال بله/نه: اگر جواب «بله» بود، دستورهای تورفته اجرا میشوند؛ اگر «نه» بود، از رویشان میپرد. دستور بعد از if در هر دو حالت اجرا میشود.
در فلوچارت، if/else یک لوزی با دو مسیر است: مسیر «بله» همان دستورهای زیر if است و مسیر «نه» دستورهای زیر else. همیشه فقط یکی از دو مسیر اجرا میشود و بعد دوباره به هم میرسند.
مثالهای این جلسه
- مثال شرط if در پایتون: if score >= 10:
- مثال print در پایتون: print(5 > 3)
- مثال شرط if در پایتون: if age >= 12:
- مثال شرط if در پایتون: if snow == "yes":
- مثال شرط if در پایتون: if age < 12:
- مثال شرط if در پایتون: if n % 2 == 0:
- مثال شرط if در پایتون: if goals == 3:
چالشها
- Pass or Fail (آسان)
- Rain and Traffic (آسان)
- Snow Day (آسان)
- Wake Up! (متوسط)
- Bus or Walk (متوسط)
- Low Battery (متوسط)
- Fix the Homework Checker (متوسط)
- Football Players (سخت)
- Can I Buy It? (سخت)
- What to Wear (سخت)
- Did I Pass? (آسان)
- Umbrella or Sunglasses (آسان)
- Positive or Not (آسان)
- Even or Odd (متوسط)
- Three Comparisons (آسان)
- Enough Money? (آسان)
- Is It Even? (آسان)
- Roller Coaster Gate (متوسط)
- Fix the Comparisons (متوسط)
- Number Detective (سخت)
- Is It Bigger? (آسان)
- Equal Words (آسان)
- Old Enough (متوسط)
بیشتر بخوان
- شرط if، elif و else در پایتون: آموزش کامل با مثال
- دستور print در پایتون: آموزش کامل با مثال، sep و end
← جلسهی 7: ماشین بیپایان جلسهی 9: چندراهی: elif، and و or →