بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

آموزش پایتون

رشته در پایتون: آموزش کامل string با مثال و جدول متدها

۱۱ دقیقه مطالعه · ۳۰ مهر ۱۴۰۵

فهرست مطالب
  1. ساختن رشته در پایتون
  2. اندیس: دسترسی به هر حرف رشته
  3. برش (slicing): جدا کردن تکه‌ای از رشته
  4. طول رشته با len و پیمایش با حلقه
  5. متدهای پرکاربرد رشته
  6. رشته‌ها تغییرناپذیرند (immutable)
  7. جدول متدهای رشته در یک نگاه
  8. تمرین رشته‌ها
  9. سؤال‌های پرتکرار

رشته (string) در پایتون یعنی هر متنی که بین دو علامت نقل‌قول نوشته شود، مثل "Hello" یا 'سلام'، و نوعش در پایتون str است. با اندیس می‌شود به هر حرف رشته دسترسی داشت، با برش (slicing) تکه‌ای از آن را جدا کرد و با متدهایی مثل upper()، replace() و split() رویش کار کرد. رشته‌ها تغییرناپذیرند؛ یعنی هر متد یک رشته‌ی تازه برمی‌گرداند و رشته‌ی اصلی دست‌نخورده می‌ماند.

در این مقاله قدم‌به‌قدم یاد می‌گیرید رشته را چطور بسازید، چطور حرف‌ها و تکه‌هایش را بیرون بکشید، طولش را با len بشمارید و با پرکاربردترین متدها مثل strip، split، join، find و count کار کنید. آخر مقاله یک جدول خلاصه از متدهای رشته و جواب سؤال‌های پرتکرار آمده است. همه‌ی مثال‌ها را می‌توانید در ویرایشگر آنلاین پایتون اجرا کنید و خروجی را با خروجی‌ای که اینجا نوشته‌ایم مقایسه کنید.

ساختن رشته در پایتون

برای ساختن رشته، متن را بین دو تک‌کوتیشن '...' یا دو دابل‌کوتیشن "..." می‌نویسیم. برای پایتون فرقی ندارد کدام را انتخاب کنید؛ فقط شروع و پایان رشته باید با یک نوع علامت باشد. فایده‌ی داشتن دو نوع علامت این است که اگر داخل متن به یکی از آن‌ها نیاز داشتید، رشته را با دیگری بنویسید:

name = "Sara"
city = 'Tabriz'
message = "It's my book"
quote = 'He said "Hi!"'
print(name, city)
print(message)
print(quote)
Sara Tabriz
It's my book
He said "Hi!"

رشته‌ی چندخطی با سه کوتیشن

اگر متن چند خط دارد، آن را بین سه دابل‌کوتیشن """ (یا سه تک‌کوتیشن) بنویسید. پایتون شکستن خط‌ها را دقیقاً همان‌طور که نوشته‌اید نگه می‌دارد:

poem = """Roses are red,
Violets are blue,
Python is fun."""
print(poem)
Roses are red,
Violets are blue,
Python is fun.

کاراکترهای ویژه با بک‌اسلش

بعضی کاراکترها را نمی‌شود مستقیم داخل رشته تایپ کرد. برای همین پایتون ترکیب‌های ویژه‌ای با بک‌اسلش دارد: \n یعنی «برو خط بعد»، \t یعنی یک فاصله‌ی بزرگ (تب) و \\ یعنی خود علامت بک‌اسلش.

print("Line one\nLine two")
print("Folder: C:\\games")
Line one
Line two
Folder: C:\games

چسباندن و تکرار رشته‌ها

علامت + دو رشته را به هم می‌چسباند و علامت * یک رشته را چند بار تکرار می‌کند. این دو برای ساختن پیام‌ها و خط‌های تزیینی خیلی به کار می‌آیند:

first = "Battle"
second = "Code"
print(first + " " + second)
print("Ha" * 3)
print("=" * 20)
Battle Code
HaHaHa
====================

یک خطای رایج این است که رشته را با عدد جمع کنیم. پایتون نمی‌داند منظورتان جمع عددی است یا چسباندن متن، پس خطا می‌دهد:

age = 12
print("Age: " + age)

خط آخر پیام خطا:

TypeError: can only concatenate str (not "int") to str

راه درست این است که عدد را با str() به رشته تبدیل کنید: "Age: " + str(age). راه خواناتر استفاده از f-string است که در مقاله‌ی f-string و قالب‌بندی متن در پایتون کامل توضیحش داده‌ایم.

اندیس: دسترسی به هر حرف رشته

هر حرف رشته یک شماره‌ی جایگاه دارد که به آن اندیس (index) می‌گویند. شمارش اندیس در پایتون از صفر شروع می‌شود، نه از یک. پس در رشته‌ی "PYTHON" حرف اول اندیس ۰ و حرف آخر اندیس ۵ دارد. پایتون اندیس منفی هم دارد: -1 یعنی حرف آخر، -2 یعنی یکی مانده به آخر و همین‌طور تا اول رشته.

حرفاندیس مثبتاندیس منفی
P0-6
Y1-5
T2-4
H3-3
O4-2
N5-1

برای خواندن یک حرف، اندیسش را داخل کروشه و بعد از اسم رشته بنویسید:

word = "PYTHON"
print(word[0])
print(word[3])
print(word[-1])
print(word[-2])
P
H
N
O

اگر اندیسی بدهید که در رشته وجود ندارد، پایتون خطای IndexError می‌دهد. رشته‌ی بالا شش حرف دارد، پس بزرگ‌ترین اندیسش ۵ است و اندیس ۶ وجود ندارد:

word = "PYTHON"
print(word[6])

خط آخر پیام خطا:

IndexError: string index out of range

اندیس منفی وقتی به کار می‌آید که طول رشته را نمی‌دانید. text[-1] همیشه حرف آخر است، چه رشته سه حرف داشته باشد چه سیصد حرف.

برش (slicing): جدا کردن تکه‌ای از رشته

با برش می‌شود یک تکه از رشته را جدا کرد. شکل کلی‌اش text[start:stop] است: از اندیس start شروع می‌کند و قبل از اندیس stop می‌ایستد؛ یعنی خود stop جزو نتیجه نیست. اگر start را ننویسید از اول رشته شروع می‌شود و اگر stop را ننویسید تا آخر رشته می‌رود.

text = "Hello, World"
print(text[0:5])
print(text[7:])
print(text[:5])
print(text[-5:])
Hello
World
Hello
World

در text[0:5] حرف‌های اندیس ۰ تا ۴ برداشته شدند. در text[-5:] هم پنج حرف آخر را گرفتیم، بدون این‌که لازم باشد طول رشته را بدانیم.

گام برش و برعکس کردن رشته

برش یک عدد سوم هم می‌پذیرد: text[start:stop:step]. گام (step) می‌گوید در هر قدم چند خانه جلو برود. گام 2 یک حرف در میان برمی‌دارد و گام -1 رشته را از آخر به اول می‌خواند؛ این معروف‌ترین ترفند پایتون برای برعکس کردن رشته است:

text = "Hello, World"
print(text[::2])
print(text[::-1])
Hlo ol
dlroW ,olleH

با همین ترفند می‌شود فهمید یک کلمه «واروخوانه» (palindrome) است یا نه؛ یعنی از دو طرف یکسان خوانده می‌شود:

word = "level"
if word == word[::-1]:
    print(word, "is a palindrome")
level is a palindrome

یک فرق مهم برش با اندیس این است که برش هیچ‌وقت خطای IndexError نمی‌دهد. اگر stop از طول رشته بزرگ‌تر باشد، پایتون فقط تا آخر رشته را برمی‌گرداند؛ مثلاً "cat"[0:100] همان "cat" است.

طول رشته با len و پیمایش با حلقه

تابع len() تعداد کاراکترهای رشته را می‌شمارد. فاصله و علامت‌ها هم کاراکتر حساب می‌شوند و رشته‌ی خالی "" طولش صفر است:

name = "Kian"
print(len(name))
print(len("a b"))
print(len(""))
4
3
0

چون اندیس‌ها از صفر شروع می‌شوند، اندیس حرف آخر همیشه len(text) - 1 است.

رشته را می‌شود با حلقه‌ی for حرف‌به‌حرف پیمایش کرد. در هر دور حلقه، متغیر حلقه یکی از حرف‌ها را نگه می‌دارد. این برنامه حرف‌های صدادار انگلیسی یک کلمه را می‌شمارد:

word = "programming"
vowels = 0
for ch in word:
    if ch in "aeiou":
        vowels += 1
print("Vowels:", vowels)
Vowels: 3

اگر هنوز با حلقه راحت نیستید، اول مقاله‌ی حلقه for در پایتون را بخوانید.

متدهای پرکاربرد رشته

متد (method) تابعی است که به یک نوع داده‌ی خاص تعلق دارد و با یک نقطه بعد از مقدار صدا زده می‌شود، مثل name.upper(). رشته‌ها ده‌ها متد دارند، اما همین چند متد بیشتر کارهای روزمره را انجام می‌دهند.

بزرگ و کوچک کردن حروف: upper و lower

s = "hello python"
print(s.upper())
print(s.title())
print(s.capitalize())
print("BaTTle".lower())
HELLO PYTHON
Hello Python
Hello python
battle

upper() همه‌ی حروف را بزرگ و lower() همه را کوچک می‌کند. title() حرف اول هر کلمه را بزرگ می‌کند و capitalize() فقط حرف اول کل متن را. حروف فارسی بزرگ و کوچک ندارند و این متدها روی آن‌ها اثری ندارند.

حذف فاصله‌های اضافه: strip

وقتی کاربر چیزی تایپ می‌کند، گاهی ناخواسته اول یا آخر متن فاصله می‌گذارد. strip() فاصله‌ها (و خط‌های خالی) را از دو سر رشته پاک می‌کند، lstrip() فقط از سمت چپ و rstrip() فقط از سمت راست:

answer = "   yes   "
print("[" + answer + "]")
print("[" + answer.strip() + "]")
print("[" + answer.lstrip() + "]")
print("[" + answer.rstrip() + "]")
[   yes   ]
[yes]
[yes   ]
[   yes]

یک الگوی رایج برای جواب کاربر این است: input().strip().lower(). این‌طوری فرقی نمی‌کند کاربر بنویسد Yes، YES یا yes؛ همه به yes تبدیل می‌شوند. درباره‌ی گرفتن ورودی، مقاله‌ی input در پایتون را ببینید.

جایگزین کردن متن: replace

replace(old, new) هر جا old را ببیند، آن را با new عوض می‌کند. عدد سوم اختیاری می‌گوید حداکثر چند بار جایگزین شود:

sentence = "I like cats. cats are cute."
print(sentence.replace("cats", "dogs"))
print(sentence.replace("cats", "dogs", 1))
print(sentence.replace(" ", ""))
I like dogs. dogs are cute.
I like dogs. cats are cute.
Ilikecats.catsarecute.

خط آخر نشان می‌دهد که با جایگزین کردن فاصله با رشته‌ی خالی، همه‌ی فاصله‌ها حذف می‌شوند.

شکستن و چسباندن: split و join

split() رشته را از جاهایی که جداکننده هست می‌شکند و یک لیست از تکه‌ها برمی‌گرداند. اگر جداکننده ندهید، از روی فاصله‌ها می‌شکند. join() برعکس این کار را می‌کند: عضوهای یک لیست را با رشته‌ای که رویش صدا زده شده به هم می‌چسباند.

line = "red,green,blue"
colors = line.split(",")
print(colors)
words = "Python is really fun".split()
print(words)
print(len(words))
print(" - ".join(colors))
['red', 'green', 'blue']
['Python', 'is', 'really', 'fun']
4
red - green - blue

با split و len در یک خط تعداد کلمه‌های یک جمله را شمردیم. split و join بیشتر از هر چیز با لیست‌ها کار می‌کنند؛ اگر با لیست آشنا نیستید، مقاله‌ی لیست در پایتون را بخوانید.

پیدا کردن و شمردن: find، count، startswith و endswith

email = "sara@example.com"
print(email.find("@"))
print(email.find("#"))
print(email.count("a"))
print(email.startswith("sara"))
print(email.endswith(".com"))
print(email[:email.find("@")])
4
-1
3
True
True
sara

find() اندیس اولین جایی را که متن پیدا شد برمی‌گرداند و اگر پیدا نشود -1 می‌دهد. متد index() همین کار را می‌کند، با این فرق که اگر چیزی پیدا نشود خطای ValueError می‌دهد. count() می‌شمارد یک متن چند بار در رشته آمده است. startswith() و endswith() بررسی می‌کنند که رشته با متن خاصی شروع یا تمام می‌شود و جوابشان True یا False است. در خط آخر هم find و برش را ترکیب کردیم تا بخش قبل از @ جدا شود.

بررسی نوع کاراکترها: isdigit و isalpha

print("2026".isdigit())
print("12a".isdigit())
print("Python".isalpha())
print("Python 3".isalpha())
True
False
True
False

isdigit() می‌گوید آیا همه‌ی کاراکترها رقم هستند و isalpha() می‌گوید آیا همه حرف هستند (فاصله و رقم حرف حساب نمی‌شوند). قبل از این‌که ورودی کاربر را با int() به عدد تبدیل کنید، می‌توانید با isdigit() مطمئن شوید واقعاً عدد تایپ کرده است.

عملگر in: آیا این متن داخل آن یکی هست؟

message = "I love Python"
print("Python" in message)
print("python" in message)
print("Java" not in message)
True
False
True

in به بزرگی و کوچکی حروف حساس است؛ برای همین "python" پیدا نشد. اگر می‌خواهید بدون توجه به بزرگی و کوچکی جست‌وجو کنید، اول متن را با lower() کوچک کنید: "python" in message.lower().

رشته‌ها تغییرناپذیرند (immutable)

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های رشته در پایتون این است که بعد از ساخته شدن، نمی‌شود حرفی از آن را عوض کرد:

name = "Sara"
name[0] = "Z"

پایتون این خطا را می‌دهد (خط آخر پیام خطا):

TypeError: 'str' object does not support item assignment

برای «تغییر» رشته باید یک رشته‌ی تازه بسازید و اگر خواستید، آن را در همان متغیر بریزید:

name = "Sara"
new_name = "Z" + name[1:]
print(new_name)
print(name)
Zara
Sara

همین قانون درباره‌ی متدها هم صادق است. upper()، replace() و بقیه‌ی متدها رشته‌ی اصلی را تغییر نمی‌دهند؛ نتیجه را به‌شکل یک رشته‌ی تازه برمی‌گردانند. اگر نتیجه را جایی نگه ندارید، از دست می‌رود:

word = "hello"
word.upper()
print(word)
word = word.upper()
print(word)
hello
HELLO

اگر متدی روی رشته صدا زدید و به نظر رسید «کار نکرد»، اول ببینید نتیجه را در متغیری ریخته‌اید یا نه. این یکی از رایج‌ترین اشتباه‌های تازه‌کارهاست.

جدول متدهای رشته در یک نگاه

این جدول پرکاربردترین متدها و تابع‌های رشته را با یک مثال کوتاه نشان می‌دهد. ستون آخر همان چیزی است که پایتون برمی‌گرداند؛ رشته‌ها داخل کوتیشن نوشته شده‌اند تا از عدد و لیست جدا باشند.

متد یا تابعکارشمثالنتیجه
len()تعداد کاراکترهاlen("cat")3
upper()همه‌ی حروف بزرگ"Hi".upper()'HI'
lower()همه‌ی حروف کوچک"Hi".lower()'hi'
title()حرف اول هر کلمه بزرگ"red car".title()'Red Car'
strip()حذف فاصله از دو سر" ok ".strip()'ok'
replace()جایگزین کردن متن"a-b-c".replace("-", "+")'a+b+c'
split()شکستن به لیست"a b c".split()['a', 'b', 'c']
join()چسباندن عضوهای لیست",".join(["a", "b"])'a,b'
find()اندیس اولین تطابق، یا -1"hello".find("l")2
index()مثل find()، اما اگر نباشد خطا"hello".index("o")4
count()تعداد تکرار"banana".count("a")3
startswith()آیا با این متن شروع می‌شود؟"python".startswith("py")True
endswith()آیا با این متن تمام می‌شود؟"photo.png".endswith(".png")True
isdigit()آیا همه رقم است؟"123".isdigit()True
isalpha()آیا همه حرف است؟"abc1".isalpha()False

تمرین رشته‌ها

بهترین راه یاد گرفتن رشته‌ها، نوشتن برنامه‌های کوچک با آن‌هاست. این چند ایده را خودتان امتحان کنید:

  1. برنامه‌ای بنویسید که یک جمله را بگیرد و تعداد کلمه‌هایش را چاپ کند.
  2. اسم کاربر را بگیرید و آن را برعکس و با حروف بزرگ چاپ کنید.
  3. از یک ایمیل، بخش قبل و بعد از علامت @ را جدا کنید و هر کدام را در یک خط چاپ کنید.
  4. بشمارید یک حرف خاص چند بار در یک جمله آمده است، چه بزرگ نوشته شده باشد چه کوچک.

در دوره‌ی پایتون بتل کد، جلسه‌ی بازی با رشته‌ها همین ایده‌ها را با چالش‌هایی که خودکار بررسی می‌شوند تمرین می‌دهد و جلسه‌ی ابزارهای متن سراغ split، join، strip و مرتب چاپ کردن متن می‌رود. اگر ۱۵ سال یا بیشتر دارید، جلسه‌ی رشته‌ها به‌طور عمیق در دوره‌ی پایتون حرفه‌ای را ببینید. برای تمرین آزاد هم بخش متن (رشته) در تمرین‌خانه‌ی پایتون تمرین‌های زیادی از ساده تا سخت دارد. قدم بعدی بعد از رشته‌ها معمولاً قالب‌بندی متن با f-string و کار با لیست‌هاست.

سؤال‌های پرتکرار

تفاوت تک‌کوتیشن و دابل‌کوتیشن در پایتون چیست؟

در نتیجه هیچ تفاوتی ندارند و هر دو یک رشته‌ی معمولی می‌سازند. فقط شروع و پایان رشته باید با یک نوع علامت باشد. اگر داخل متن آپستروف دارید، مثل It's، رشته را با دابل‌کوتیشن بنویسید و برعکس.

چطور طول یک رشته را در پایتون پیدا کنم؟

با تابع len(). مثلاً len("Python") عدد ۶ را برمی‌گرداند. فاصله‌ها و علامت‌ها هم جزو طول حساب می‌شوند و طول رشته‌ی خالی صفر است.

چطور یک رشته را در پایتون برعکس کنم؟

ساده‌ترین راه، برش با گام منفی است: text[::-1]. این کار یک رشته‌ی تازه می‌سازد که حرف‌هایش از آخر به اول چیده شده‌اند و رشته‌ی اصلی تغییری نمی‌کند.

چرا upper() رشته‌ی من را تغییر نمی‌دهد؟

چون رشته‌ها تغییرناپذیرند و upper() یک رشته‌ی تازه برمی‌گرداند. باید نتیجه را در متغیر بریزید: name = name.upper(). همین نکته برای replace()، strip() و بقیه‌ی متدهای رشته هم صادق است.

چطور عدد را به رشته و رشته را به عدد تبدیل کنم؟

str(12) عدد را به رشته‌ی "12" تبدیل می‌کند و int("12") رشته را به عدد صحیح. برای عدد اعشاری از float("3.5") استفاده کنید. اگر رشته یک عدد معتبر نباشد، int() خطای ValueError می‌دهد.

تفاوت find و index در رشته چیست؟

هر دو اندیس اولین جایی را که متن پیدا شود برمی‌گردانند. فرقشان وقتی است که متن پیدا نشود: find() عدد -1 را برمی‌گرداند، اما index() خطای ValueError می‌دهد و اگر آن را مدیریت نکنید، برنامه متوقف می‌شود.

همین حالا روی Battle Code تمرین کن

مقاله‌های دیگر

همه‌ی مقاله‌ها