حافظه
Python و JavaScript حافظه را خودشان مدیریت میکنند، ولی باگهای حافظه باز هم پیش میآید. این هشت کلمه را در گزارش باگها و در بحث کارایی میبینی.
because و so: علت و نتیجه
because علت را میگوید و so نتیجه را. Because objects are a reference type, the defaults change یعنی «چون شیءها از نوع ارجاعیاند، پیشفرضها عوض میشوند». We keep every request in a list, so garbage collection can never free them یعنی «…پس جمعآوری زباله هیچوقت آزادشان نمیکند». در گزارش باگ، با این دو کلمه زنجیرهی علت و نتیجه را روشن میکنی.
هشت کلمهی این درس
garbage collection (گاربِج کِلِکشِن): جمع کردن خودکار حافظهای که دیگر کسی لازمش ندارد
garbage یعنی «زباله» و collection یعنی «جمعآوری»، درست مثل ماشین زباله که شبها میآید. در Python و JavaScript لازم نیست خودت حافظه را آزاد کنی: garbage collector هر چند وقت یک بار میگردد و شیءهایی را که دیگر هیچ متغیری به آنها اشاره نمیکند پاک میکند تا جایشان آزاد شود. در C این کار با خود برنامهنویس است.
The object is removed by garbage collection when nothing refers to it.
وقتی دیگر چیزی به آن شیء اشاره نکند، جمعآوری زباله پاکش میکند.
memory leak (مِمِری لیک): نشت حافظه؛ حافظهای که گرفته میشود و آزاد نمیشود
leak یعنی «نشت»، مثل لولهای که قطرهقطره آب از آن میچکد. memory leak وقتی است که برنامه حافظه میگیرد و دیگر رهایش نمیکند، معمولاً چون جایی هنوز به چیزهای بهدردنخور اشاره میکند. اول چیزی دیده نمیشود، ولی بعد از چند ساعت برنامه کند میشود یا کل حافظه را میخورد و از کار میافتد.
The app has a memory leak: it uses more RAM every hour.
این اپ نشت حافظه دارد: هر ساعت رم بیشتری مصرف میکند.
reference type (رِفرِنس تایپ): نوعی که متغیرش نشانیِ داده را نگه میدارد، نه خودش را
reference یعنی «ارجاع» یا «نشانی دادن». در reference type، متغیر خودِ داده را نگه نمیدارد، بلکه به جایی از حافظه اشاره میکند که داده آنجاست. پس اگر بنویسی b = a، هر دو به یک چیز اشاره میکنند و تغییر یکی در دیگری هم دیده میشود. لیست و دیکشنری پایتون و آرایه و شیء جاوااسکریپت اینطورند؛ برعکسش value type است.
Arrays are a reference type, so both variables see the change.
آرایهها از نوع ارجاعیاند، پس هر دو متغیر تغییر را میبینند.
pointer (پوینتِر): اشارهگر؛ متغیری که نشانی یک جای حافظه را نگه میدارد
point یعنی «اشاره کردن» و pointer یعنی «اشارهگر»، مثل انگشتی که به چیزی اشاره میکند. در زبانهایی مثل C، C++ و Go، pointer متغیری است که بهجای مقدار، نشانی خانهای از حافظه را نگه میدارد. با آن میشود مستقیم به حافظه دست زد؛ قدرتمند است، ولی اگر به جای نادرستی اشاره کند برنامه crash میکند. Python و JavaScript پوینتر آشکار ندارند.
In C, a pointer stores the address of another variable.
در C، اشارهگر نشانی یک متغیر دیگر را نگه میدارد.
heap (هیپ): بخشی از حافظه برای دادههایی که هنگام اجرا ساخته میشوند
heap در انگلیسی یعنی «توده» یا «کپه»، مثل کپهای از لباس روی صندلی. در حافظهی برنامه، heap جای بزرگی است که شیءهای ساختهشده هنگام اجرا (لیست، شیء، رشتهی بلند) در آن مینشینند و تا وقتی لازم باشند میمانند. برعکسش stack است که کوچک و مرتب است و متغیرهای محلی تابعها را نگه میدارد.
Objects live on the heap, and the garbage collector cleans it.
شیءها روی heap زندگی میکنند و garbage collector آن را تمیز میکند.
shallow copy (شَلو کاپی): کپی سطحی؛ فقط لایهی بیرونی کپی میشود
shallow یعنی «کمعمق»، مثل قسمت کمعمق استخر. shallow copy کپیای است که فقط ظرف بیرونی را تازه میسازد، ولی چیزهای داخلش هنوز همان قبلیها هستند. اگر لیست داخل لیست داری، تغییر لیست داخلی در کپی، اصل را هم عوض میکند. list.copy() و [:] در پایتون و spread در جاوااسکریپت shallow copy میسازند.
A shallow copy still shares the inner lists with the original.
کپی سطحی هنوز لیستهای داخلی را با نسخهی اصلی شریک است.
deep copy (دیپ کاپی): کپی عمیق؛ همهی لایهها از نو ساخته میشوند
deep یعنی «عمیق». deep copy کپیای است که نهفقط ظرف بیرونی، بلکه هر چیزی را که داخلش هست، تا آخرین لایه، از نو میسازد. نتیجه کاملاً مستقل از اصل است و تغییر یکی به دیگری کاری ندارد. کندتر است و حافظهی بیشتری میگیرد، پس فقط وقتی دادهی تو در تو داری سراغش برو.
Use a deep copy if you want to change the nested data safely.
اگر میخواهی دادهی تو در تو را بیخطر تغییر دهی، کپی عمیق بگیر.
allocation (اَلِکِیشِن): اختصاص دادن تکهای از حافظه به یک داده
allocate یعنی «سهم دادن» یا «اختصاص دادن»، مثل تقسیم بودجه بین بخشها. memory allocation یعنی برنامه از سیستم بخواهد تکهای از حافظه را برای دادهای کنار بگذارد. در Python و JavaScript هر بار لیست یا شیء میسازی این کار خودکار انجام میشود؛ در C با malloc دستی حافظه میگیری و با free پسش میدهی.
Creating objects in a loop causes many small allocations.
ساختن شیء داخل حلقه باعث تعداد زیادی اختصاص حافظهی کوچک میشود.
گزارش یک باگ حافظه
Bug: the server uses more memory every hour
After about ten hours, the server crashes with "JavaScript heap out of memory". This looks like a memory leak. We keep every request in a global list, so garbage collection can never free them.
There is a second problem. The settings function makes a shallow copy of the default object and then changes a nested field. Because objects are a reference type, the defaults change for every user. We should use a deep copy (structuredClone) here.
باگ: سرور هر ساعت حافظهی بیشتری مصرف میکند
بعد از حدود ده ساعت، سرور با پیام «JavaScript heap out of memory» از کار میافتد. به نظر میرسد نشت حافظه باشد. ما هر درخواست را در یک لیست سراسری نگه میداریم، پس جمعآوری زباله هیچوقت نمیتواند آزادشان کند.
یک مشکل دوم هم هست. تابع تنظیمات از شیء پیشفرض یک کپی سطحی میگیرد و بعد یک فیلد تو در تو را عوض میکند. چون شیءها از نوع ارجاعیاند، پیشفرضها برای همهی کاربرها عوض میشوند. اینجا باید از کپی عمیق (structuredClone) استفاده کنیم.