بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

رباتیک و اینترنت اشیا

کد فقط روی صفحه نمی‌ماند؛ می‌تواند چرخ ربات را بچرخاند یا گلدان را آب بدهد. این کلمه‌ها را در README پروژه‌های رباتیک و راهنمای بردهای MicroPython می‌بینی.

جمله‌ی شرطی ساده: When / If

برای گفتن قانون‌های یک دستگاه، انگلیسی از زمان حال ساده در هر دو بخش جمله استفاده می‌کند: When the soil is dry, the pump turns on (وقتی خاک خشک است، پمپ روشن می‌شود). If the sensor sees a wall, the robot stops. این دقیقاً همان if در کد توست: شرط، بعد کار.

هشت کلمه‌ی این درس

sensor (سِنسِر): حسگر؛ قطعه‌ای که چیزی از دنیای واقعی را می‌سنجد

sense یعنی حس کردن و sensor یعنی «حس‌کننده». حسگر قطعه‌ای است که چیزی از دنیای واقعی را می‌سنجد و به عدد یا سیگنال برقی تبدیل می‌کند: دما، نور، فاصله، حرکت، رطوبت. گوشی‌ات چندین حسگر دارد؛ مثلاً همان که می‌فهمد گوشی را خوابانده‌ای و صفحه را می‌چرخاند. در رباتیک، حسگرها چشم و گوش ربات‌اند.

The robot stops when the distance sensor sees a wall.

ربات وقتی حسگر فاصله دیوار را ببیند می‌ایستد.

actuator (اَکچو‌اِیتِر): عملگر؛ قطعه‌ای که دستور برقی را به حرکت یا کار تبدیل می‌کند

act یعنی عمل کردن؛ actuator چیزی است که دستور برقی را به یک کار واقعی در دنیای فیزیکی تبدیل می‌کند: موتوری که می‌چرخد، شیری که باز می‌شود، چراغی که روشن می‌شود، بلندگویی که بوق می‌زند. sensor و actuator جفت هم‌اند: حسگر دنیا را می‌بیند، برنامه تصمیم می‌گیرد و عملگر کار را انجام می‌دهد؛ مثل چشم، مغز و دست.

The actuator opens the window when the room gets too hot.

وقتی اتاق خیلی گرم شود، عملگر پنجره را باز می‌کند.

motor (موتِر): موتور برقی؛ قطعه‌ای که برق را به چرخش تبدیل می‌کند

motor از ریشه‌ی لاتینی‌ای می‌آید که یعنی حرکت (مثل motion). موتور برقی جریان برق را به چرخش تبدیل می‌کند و رایج‌ترین عملگر در رباتیک است: چرخ‌های ربات، پروانه‌ی پهپاد، لرزش گوشی. موتور معمولی فقط می‌چرخد؛ servo motor تا زاویه‌ی مشخصی می‌چرخد و می‌ایستد و stepper motor قدم‌به‌قدم جلو می‌رود. موتورها برق زیادی می‌کشند، برای همین آن‌ها را مستقیم به پایه‌ی میکروکنترلر وصل نمی‌کنند و یک برد راه‌انداز (driver) وسط می‌گذارند.

Each wheel has its own motor, so the robot can turn in place.

هر چرخ موتور خودش را دارد، پس ربات می‌تواند درجا بچرخد.

microcontroller (مایکروکِنترولِر): میکروکنترلر؛ کامپیوتر کوچکِ تک‌تراشه برای کنترل دستگاه‌ها

micro- یعنی خیلی کوچک و controller یعنی کنترل‌کننده. microcontroller یک کامپیوتر کامل ولی کوچک روی یک تراشه است: پردازنده، کمی رم و حافظه‌ی برنامه همه با هم. سیستم‌عامل بزرگ ندارد و یک برنامه را بارها و بارها اجرا می‌کند: حسگرها را بخوان، تصمیم بگیر، موتور را بچرخان. بردهایی مثل Arduino، ESP32 و Raspberry Pi Pico میکروکنترلر دارند و روی بعضی‌شان با MicroPython می‌شود پایتون نوشت.

We use a cheap microcontroller to read the temperature every minute.

با یک میکروکنترلر ارزان هر دقیقه دما را می‌خوانیم.

circuit (سِرکِت): مدار؛ مسیر بسته‌ای که برق در آن می‌گردد

circuit با circle (دایره) هم‌ریشه است و یعنی یک دور کامل. مدار برقی مسیر بسته‌ای است که جریان برق از باتری بیرون می‌آید، از قطعه‌ها (چراغ، مقاومت، موتور) رد می‌شود و به باتری برمی‌گردد. اگر جایی از این حلقه باز باشد، برق نمی‌گردد و هیچ‌چیز کار نمی‌کند. short circuit (اتصال کوتاه) یعنی برق راه میان‌بری پیدا کند، که خطرناک است و قطعه‌ها را می‌سوزاند.

If the LED does not light up, check that the circuit is closed.

اگر LED روشن نمی‌شود، ببین مدار بسته باشد.

voltage (وُلتیج): ولتاژ؛ فشار برق

voltage از اسم Volta، دانشمند ایتالیایی سازنده‌ی اولین باتری، آمده و با ولت (V) سنجیده می‌شود. ولتاژ را مثل فشار آب در لوله تصور کن: هر چه فشار بیشتر، جریان با زور بیشتری راه می‌افتد. باتری قلمی ۱٫۵ ولت است، درگاه USB پنج ولت و برق خانه ۲۲۰ ولت. بیشتر میکروکنترلرها با ۳٫۳ ولت کار می‌کنند و ولتاژ بیشتر می‌تواند آن‌ها را بسوزاند.

This board runs at 3.3 V, so a higher voltage will damage it.

این برد با ۳٫۳ ولت کار می‌کند، پس ولتاژ بیشتر خرابش می‌کند.

signal (سیگنِل): سیگنال؛ تغییری در برق یا امواج که خبری را می‌رساند

signal یعنی علامت یا نشانه، مثل چراغ راهنمایی یا دست تکان دادن. در الکترونیک، سیگنال تغییری در برق یا امواج است که اطلاعات می‌برد: سیمِ یک حسگر با بالا و پایین رفتن ولتاژ، عدد را به میکروکنترلر می‌رساند. دو نوع اصلی دارد: digital (فقط ۰ یا ۱، روشن یا خاموش) و analog (هر مقداری میان دو حد). «آنتن» گوشی هم signal است، و در سیستم‌عامل signal پیامی است که به یک برنامه داده می‌شود، مثل وقتی Ctrl+C می‌زنی.

The sensor sends an analog signal between 0 and 3.3 volts.

حسگر یک سیگنال آنالوگ بین ۰ تا ۳٫۳ ولت می‌فرستد.

Internet of Things (اینتِرنِت آو ثینگز): اینترنت اشیا؛ وسیله‌های روزمره‌ای که به اینترنت وصل‌اند

thing یعنی چیز یا شیء. Internet of Things (کوتاهش IoT) یعنی وسیله‌های معمولی که حالا به اینترنت وصل‌اند و داده می‌فرستند یا دستور می‌گیرند: لامپ هوشمند، دماسنج خانه، کنتور برق، گلدانی که خبر می‌دهد خاکش خشک شده. هر کدام معمولاً یک میکروکنترلر، چند حسگر و یک اتصال وای‌فای دارند. چالش بزرگش امنیت است: خیلی از این دستگاه‌ها با رمز پیش‌فرض رها می‌شوند، پس اول رمز پیش‌فرض را عوض کن و firmware را به‌روز نگه دار.

Our smart garden is a small Internet of Things project with three sensors.

باغچه‌ی هوشمند ما یک پروژه‌ی کوچک اینترنت اشیا با سه حسگر است.

README یک پروژه

Smart Plant
This small Internet of Things project keeps a plant alive. A soil sensor sends an analog signal to the microcontroller. When the soil is dry, the board turns on a small pump: our actuator is a tiny 5 V motor. The whole circuit is powered by USB, so the voltage is low and safe. Never connect it to a wall outlet. Every hour, the board sends the soil level over Wi-Fi to a web page.

گیاه هوشمند
این پروژه‌ی کوچک اینترنت اشیا یک گیاه را زنده نگه می‌دارد. یک حسگر خاک، سیگنالی آنالوگ به میکروکنترلر می‌فرستد. وقتی خاک خشک است، برد یک پمپ کوچک را روشن می‌کند: عملگر ما یک موتور ریز ۵ ولتی است. برق کل مدار از USB می‌آید، پس ولتاژ کم و بی‌خطر است. هیچ‌وقت آن را به پریز دیوار وصل نکن. برد هر ساعت میزان رطوبت خاک را با وای‌فای به یک صفحه‌ی وب می‌فرستد.