درون کامپیوتر
برنامهی تو روی یک ماشین واقعی اجرا میشود که حافظه، دیسک و پردازنده دارد. وقتی برنامه کند میشود یا خطای «out of memory» میدهد، با این کلمهها میفهمی کجای کار میلنگد.
too و enough
too یعنی «بیش از حد» و قبل از صفت میآید: «too slow»، «too old». برای مقدار میشود too much (نشمردنی) و too many (شمردنی): «too much memory»، «too many requests». enough یعنی «به اندازهی کافی» و قبل از اسم میآید: «not enough space on the disk». این دو کلمه در پیامهای خطا خیلی زیادند.
هشت کلمهی این درس
memory (مِموری): حافظه (معمولاً RAM)
memory یعنی «حافظه» و «خاطره». در کامپیوتر معمولاً یعنی RAM: جای سریع ولی موقتی که برنامهها هنگام اجرا دادههایشان را در آن میگذارند. مثل میز کار: هر چه بزرگتر باشد چیزهای بیشتری جلوی دستت جا میشود، ولی آخر روز (با خاموش شدن) خالی میشود. متغیرهای برنامهات در memory زندگی میکنند.
The program uses too much memory and becomes slow.
برنامه حافظهی زیادی مصرف میکند و کند میشود.
disk (دیسک): دیسک؛ حافظهی ماندگار
disk یعنی «صفحهی گرد»، چون هارددیسکهای قدیمی واقعاً صفحههای گردِ چرخان داشتند. امروز به هر حافظهی ماندگار کامپیوتر میگویند، حتی SSD که هیچ چیز گردی در آن نیست. فایلها، عکسها و برنامههای نصبشده روی disk هستند و با خاموش شدن کامپیوتر پاک نمیشوند.
There is not enough space on the disk to install the update.
برای نصب بهروزرسانی، روی دیسک جای کافی نیست.
CPU (سیپییو): پردازنده؛ مغز کامپیوتر
central یعنی «مرکزی»، processing یعنی «پردازش» و unit یعنی «واحد». CPU تراشهای است که دستورهای برنامهها را یکییکی و با سرعتی باورنکردنی انجام میدهد: حساب میکند، مقایسه میکند و تصمیم میگیرد. به آن processor هم میگویند. پردازندههای امروز چند هسته (core) دارند و چند کار را همزمان میکنند.
This loop uses 100 percent of the CPU.
این حلقه صددرصد پردازنده را میگیرد.
hardware (هاردوِر): سختافزار
hard یعنی «سفت، سخت» و ware یعنی «کالا». hardware همهی بخشهایی از کامپیوتر است که میتوانی به آنها دست بزنی: صفحهکلید، نمایشگر، پردازنده، حافظه. در برابرش software است. جالب است که این کلمه قبل از کامپیوتر هم بود و هنوز هم به ابزار فلزی مثل پیچ و قفل میگویند.
This game needs better hardware to run smoothly.
این بازی برای اجرای روان به سختافزار بهتری نیاز دارد.
operating system (آپِرِیتینگ سیستِم): سیستمعامل
operate یعنی «به کار انداختن و اداره کردن». operating system نرمافزار اصلی کامپیوتر است که سختافزار را اداره میکند و به برنامههای دیگر اجازهی اجرا میدهد. مثل مدیر یک ساختمان که به هر برنامه اتاق (حافظه) و نوبت (پردازنده) میدهد. Windows، macOS، Linux و Android سیستمعامل هستند.
Choose the installer for your operating system.
نصبکنندهی مناسب سیستمعامل خودت را انتخاب کن.
process (پراسِس): پردازه؛ برنامهی در حال اجرا
process در انگلیسی روزمره یعنی «فرایند، روند انجام یک کار». در کامپیوتر یعنی برنامهای که همین حالا در حال اجراست. برنامه روی دیسک مثل دستور پخت است و process مثل خودِ آشپزی. اگر مرورگر را دو بار باز کنی، از یک برنامه دو process داری. Task Manager فهرست همینها را نشان میدهد.
Kill the process that is using port 3000.
پردازهای را که پورت ۳۰۰۰ را گرفته ببند.
thread (ثْرِد): نخ؛ یک رشتهی اجرا درون برنامه
thread یعنی «نخ، رشته». در برنامه به یک مسیر اجرا درون یک process میگویند. برنامهای با چند thread مثل آشپزخانهای با چند آشپز است که همزمان روی یک غذا کار میکنند: یکی فایل دانلود میکند و دیگری صفحه را روان نگه میدارد. همهشان حافظهی همان برنامه را شریک هستند.
The download runs in a separate thread so the app stays responsive.
دانلود در یک نخ جدا اجرا میشود تا برنامه روان بماند.
performance (پِرفورمِنس): کارایی؛ سرعت و سبکی برنامه
perform یعنی «اجرا کردن، از پس کاری برآمدن» و performance یعنی «چقدر خوب این کار انجام میشود». در برنامهنویسی یعنی برنامه چقدر سریع است و چقدر حافظه و پردازنده مصرف میکند. برنامهای که performance خوبی دارد زود باز میشود و گیر نمیکند.
This update improves the performance of the search page.
این بهروزرسانی کارایی صفحهی جستوجو را بهتر میکند.
چرا کامپیوترم کند است؟
Why is my computer slow?
Every running program is a process, and each process needs memory and CPU time. Open the Task Manager of your operating system to see the list. If one process uses 95% of the CPU, close it.
If memory is full, the system starts using the disk instead, which is much slower. Closing browser tabs often helps.
Sometimes the hardware is simply too old. But try the simple things first: they improve performance for free.
چرا کامپیوترم کند است؟
هر برنامهی در حال اجرا یک پردازه است و هر پردازه حافظه و وقتِ پردازنده میخواهد. Task Manager سیستمعاملت را باز کن تا فهرستشان را ببینی. اگر یک پردازه ۹۵ درصد پردازنده را گرفته، آن را ببند.
اگر حافظه پر شود، سیستم به جایش از دیسک استفاده میکند که خیلی کندتر است. بستن زبانههای مرورگر خیلی وقتها کمک میکند.
گاهی هم سختافزار واقعاً زیادی قدیمی است. ولی اول کارهای ساده را امتحان کن: اینها بدون هزینه کارایی را بهتر میکنند.