جلو و پشت صحنه
هر برنامهی وب یک جلوی صحنه دارد و یک پشت صحنه. این کلمهها را در آگهیهای کار و در حرفهای هر تیم میشنوی.
خط تیره در صفتهای دوتکه
وقتی دو کلمه با هم یک صفت میسازند و قبل از اسم میآیند، معمولاً میانشان خط تیره میگذارند: a full-stack developer، a front-end framework، a user-friendly page. خط تیره میگوید این دو کلمه با هم یک معنی دارند.
هشت کلمهی این درس
frontend (فرانتاِند): فرانتاند؛ بخشی از برنامه که کاربر میبیند
front یعنی جلو و end یعنی سر یا انتها: frontend «سرِ جلویی» برنامه است. هر چه کاربر میبیند و لمس میکند frontend است: دکمهها، رنگها، فرمها، انیمیشنها. این بخش در مرورگر یا گوشی کاربر اجرا میشود و با HTML، CSS و JavaScript ساخته میشود. مثل سالن رستوران: میزها، منو و گارسون، یعنی هر چه مشتری با آن روبهروست.
The frontend calls the API and shows the results.
فرانتاند API را صدا میزند و نتیجهها را نشان میدهد.
backend (بَکاِند): بکاند؛ بخش پشت صحنهی برنامه روی سرور
back یعنی پشت: backend «سرِ پشتی» برنامه است که کاربر آن را نمیبیند. روی سرور اجرا میشود و کارهای اصلی آنجاست: نگه داشتن داده در پایگاه داده، بررسی رمز عبور، حسابوکتاب، فرستادن ایمیل. frontend از راه API با آن حرف میزند. مثل آشپزخانه و انبار رستوران: مشتری آنجا نمیرود، ولی غذا آنجا درست میشود. با پایتون، جاوااسکریپت (Node.js)، جاوا و زبانهای دیگر نوشته میشود.
The backend checks the password and returns a token.
بکاند رمز عبور را بررسی میکند و یک توکن برمیگرداند.
full-stack (فولاِستَک): فولاستک؛ هم فرانتاند و هم بکاند
full یعنی کامل و stack یعنی چند چیز که روی هم چیده شدهاند، مثل یک دسته بشقاب. به لایههای یک برنامه (ظاهر، سرور، پایگاه داده) که روی هم سوارند هم stack میگویند. full-stack developer کسی است که روی همهی این لایهها کار میکند: هم صفحه را میسازد، هم API را مینویسد، هم با پایگاه داده کار میکند. در آگهیهای کار این کلمه را زیاد میبینی.
We are looking for a full-stack developer who knows Python and React.
ما دنبال یک برنامهنویس فولاستک هستیم که پایتون و React بلد باشد.
UI (یوآی): رابط کاربری؛ هر چه کاربر میبیند و با آن کار میکند
interface یعنی جایی که دو چیز به هم میرسند. UI جایی است که آدم به برنامه میرسد: دکمهها، منوها، نوشتهها، رنگها و چیدمانشان روی صفحه. سؤال UI این است: «چه شکلی است و هر چیز کجاست؟». مثل داشبورد ماشین: فرمان، دکمهها و عقربهها. به رابطی که پنجره و دکمه دارد GUI میگویند (G یعنی graphical) و به رابط متنی ترمینال CLI.
The new UI is cleaner and has bigger buttons.
رابط کاربری تازه مرتبتر است و دکمههای بزرگتری دارد.
UX (یواِکس): تجربهی کاربری؛ حس و راحتی کاربر هنگام کار
experience یعنی تجربه. UX دربارهی این است که کار کردن با برنامه چه حسی دارد: آسان است یا گیجکننده؟ کاربر زود به هدفش میرسد یا سه بار راه را اشتباه میرود؟ UI میگوید دکمه چه شکلی باشد و UX میگوید اصلاً این دکمه لازم است و کجا باشد تا کاربر بیفکر پیدایش کند. دری را تصور کن که دستگیرهی قشنگی دارد ولی نمیدانی باید بکشی یا هل بدهی: UI خوب، UX بد.
A slow login page is bad UX.
صفحهی ورود کُند، تجربهی کاربری بدی است.
layout (لِیاوت): چیدمان؛ این که هر چیز کجای صفحه بنشیند
lay out یعنی چیزها را پهن کردن و کنار هم چیدن، مثل چیدن وسایل روی میز. layout نقشهی چیدمان یک صفحه است: منو بالا باشد یا کنار، محتوا چند ستون باشد، پانویس کجا بیاید. هنوز حرفی از رنگ و فونت نیست؛ فقط جای جعبهها. مثل نقشهی خانه قبل از رنگ و مبلمان. در CSS ابزارهای اصلی چیدمان flexbox و grid هستند.
The layout breaks on small screens.
چیدمان روی صفحههای کوچک به هم میریزد.
component (کامپونِنت): جزء؛ تکهی مستقل و قابل استفادهی دوباره
component یعنی جزء یا قطعه: یکی از تکههایی که با هم یک چیز بزرگتر را میسازند. در ساختن صفحه، component تکهای مستقل از رابط کاربری است که یک بار میسازی و ده جا به کار میبری: یک دکمه، یک کارت محصول، نوار بالای صفحه. مثل آجرهای لگو: هر کدام کامل است و با کنار هم گذاشتنشان هر چیزی میسازی. React و Vue بر پایهی همین فکر ساخته شدهاند.
We use the same button component on every page.
در همهی صفحهها از همان کامپوننت دکمه استفاده میکنیم.
responsive (ریسپانسیو): واکنشگرا؛ صفحهای که با اندازهی هر نمایشگر جور میشود
respond یعنی واکنش نشان دادن و responsive یعنی «واکنشنشاندهنده». صفحهی responsive به اندازهی نمایشگر واکنش نشان میدهد: روی لپتاپ سه ستون است، روی تبلت دو ستون و روی گوشی یک ستون، بی آن که چیزی از صفحه بیرون بزند. مثل آب که شکل ظرفش را میگیرد. معنی دومش «زود جوابدهنده» است: برنامهای که با هر کلیک فوری واکنش نشان میدهد.
Make the page responsive so it works on phones.
صفحه را واکنشگرا کن تا روی گوشی هم درست کار کند.
آگهی کار
We are hiring a full-stack developer.
You will work on both sides of our app. On the frontend, you will build each new component of the UI and make every page responsive, so the layout looks good on phones too. On the backend, you will write the API in Python.
You do not need to be a designer, but you should care about UX. If a user cannot find a button, that is our bug.
ما یک برنامهنویس فولاستک استخدام میکنیم.
تو روی هر دو طرف برنامهی ما کار میکنی. در فرانتاند، هر کامپوننت تازهی رابط کاربری را میسازی و همهی صفحهها را واکنشگرا میکنی تا چیدمان روی گوشی هم خوب دیده شود. در بکاند، API را با پایتون مینویسی.
لازم نیست طراح باشی، ولی باید تجربهی کاربری برایت مهم باشد. اگر کاربری نتواند یک دکمه را پیدا کند، این باگ ماست.