فاز 4: وب و API
request، response، endpoint، JSON، token: زبان مشترک هر چیزی که به اینترنت وصل است.
درس 1: وب
- web: وب؛ شبکهی جهانی صفحههای بههموصل
- website: وبسایت؛ مجموعهی صفحههای یک نشانی
- page: صفحه
- browser: مرورگر
- link: پیوند؛ نوشته یا دکمهای که به صفحهی دیگر میبرد
- URL: نشانی کامل یک چیز در وب
- domain: دامنه؛ اسم یک سایت در اینترنت
- address: نشانی
درس 2: دو طرف گفتوگو
- client: کلاینت؛ طرفی که درخواست میفرستد
- server: سرور؛ طرفی که جواب درخواستها را میدهد
- request: درخواست؛ پیامی که کلاینت به سرور میفرستد
- response: پاسخ؛ جوابی که سرور برمیگرداند
- host: میزبان؛ کامپیوتری که سایت یا سرویس روی آن است
- port: درگاه؛ شمارهی یک در روی کامپیوتر
- protocol: پروتکل؛ قرارداد حرف زدن دو کامپیوتر
- connection: اتصال؛ راه باز میان دو کامپیوتر
درس 3: HTTP
- HTTP: پروتکل وب؛ زبان گفتوگوی مرورگر و سرور
- HTTPS: نسخهی امن و رمزشدهی HTTP
- HTTP method: نوع کاری که درخواست از سرور میخواهد
- GET request: درخواستی که فقط چیزی را میگیرد
- POST request: درخواستی که دادهی تازه به سرور میفرستد
- header: سرآیند؛ اطلاعات کناری بالای درخواست یا پاسخ
- body: بدنه؛ خود دادهی درخواست یا پاسخ
- status code: کد وضعیت؛ عدد سهرقمی نتیجهی درخواست
درس 4: API
- API: راه رسمی حرف زدن یک برنامه با برنامهی دیگر
- endpoint: نشانی یک کار مشخص در API
- REST: سبکی ساده و رایج برای ساختن API روی HTTP
- JSON: قالبی متنی و ساده برای نوشتن و فرستادن داده
- XML: قالبی تگدار برای نوشتن داده، قدیمیتر از JSON
- payload: بار اصلی پیام؛ دادهای که واقعاً میفرستی
- query string: تکهی بعد از علامت سؤال در نشانی
- resource: منبع؛ هر چیزی که API به تو میدهد یا نگه میدارد
درس 5: جواب سرور
- OK: درست، بدون مشکل؛ کد 200 در HTTP
- bad request: درخواست نادرست؛ کد 400
- unauthorized: بدون مجوز؛ کد 401، یعنی اول باید وارد شوی
- internal server error: خطای داخلی سرور؛ کد 500
- redirect: به نشانی دیگری فرستادن
- success: موفقیت؛ کار درست انجام شد
- failure: شکست؛ کار انجام نشد
- too many requests: درخواستهای بیش از حد؛ کد 429
درس 6: ورود و اجازه
- authentication: احراز هویت؛ ثابت کردن این که کی هستی
- authorization: مجوز؛ این که اجازهی چه کارهایی را داری
- login: ورود به حساب کاربری
- logout: خروج از حساب کاربری
- sign up: ثبتنام کردن؛ ساختن حساب تازه
- session: نشست؛ مدتی که سرور تو را به یاد دارد
- cookie: تکهدادهی کوچکی که سایت در مرورگر تو نگه میدارد
- access token: توکن دسترسی؛ بلیت موقت کار با API
درس 7: کلید و محدودیت
- API key: کلید API؛ رمزی که برنامهی تو را به سرویس میشناساند
- secret: راز؛ هر مقدار محرمانه مثل رمز و کلید
- rate limit: سقف تعداد درخواست در یک بازهی زمانی
- quota: سهمیه؛ مقدار کل مجاز در یک دوره
- webhook: نشانیای که سرویس دیگر هنگام یک اتفاق خودش صدا میزند
- callback: تابعی که میدهی تا بعداً صدایش بزنند
- SDK: بستهی آمادهی ابزار و کد برای کار با یک سرویس
- sandbox: محیط آزمایشی و جدا، بدون خطر برای چیزهای واقعی
درس 8: جلو و پشت صحنه
- frontend: فرانتاند؛ بخشی از برنامه که کاربر میبیند
- backend: بکاند؛ بخش پشت صحنهی برنامه روی سرور
- full-stack: فولاستک؛ هم فرانتاند و هم بکاند
- UI: رابط کاربری؛ هر چه کاربر میبیند و با آن کار میکند
- UX: تجربهی کاربری؛ حس و راحتی کاربر هنگام کار
- layout: چیدمان؛ این که هر چیز کجای صفحه بنشیند
- component: جزء؛ تکهی مستقل و قابل استفادهی دوباره
- responsive: واکنشگرا؛ صفحهای که با اندازهی هر نمایشگر جور میشود
درس 9: فرم و رویداد
- tag: برچسب؛ نشانهی HTML میان < و >
- form: فرم؛ جایی که کاربر اطلاعات وارد میکند
- field: خانهی یک فرم یا یک تکه از یک رکورد
- checkbox: خانهی تیکزدنی
- dropdown: فهرست بازشو
- submit: فرستادن فرم؛ تحویل دادن
- click: کلیک کردن؛ زدن روی چیزی با ماوس
- event: رویداد؛ اتفاقی که برنامه از آن باخبر میشود
درس 10: ظاهر صفحه
- style: سبک؛ ظاهر یک تکه از صفحه
- font: قلم؛ شکل حرفهای نوشته
- margin: حاشیه؛ فاصلهی بیرونی یک جعبه با همسایههایش
- padding: فاصلهی درونی؛ میان لبهی جعبه و محتوایش
- border: لبه؛ خط دور یک جعبه
- width: پهنا؛ اندازه از این سر تا آن سر
- height: بلندی؛ اندازه از پایین تا بالا
- background: پسزمینه
درس 11: همزمان و ناهمزمان
- asynchronous: ناهمزمان؛ منتظر تمام شدن کار نمیماند
- synchronous: همزمان؛ خطبهخط، هر کار بعد از تمام شدن قبلی
- await: منتظر ماندن تا یک کار ناهمزمان تمام شود
- promise: قول؛ نتیجهای که بعداً میرسد
- listener: شنونده؛ تابعی که منتظر یک رویداد است
- trigger: راه انداختن؛ باعث شروع چیزی شدن
- stream: جریان؛ دادهای که کمکم و پیوسته میرسد
- socket: سوکت؛ سرِ یک اتصال شبکه در برنامه
درس 12: رفت و برگشت داده
- upload: بارگذاری؛ فرستادن فایل از دستگاه خودت به سرور
- download: بارگیری؛ گرفتن فایل از سرور روی دستگاه خودت
- cache: حافظهی نهان؛ نسخهی دمدستی برای سریعتر شدن کار
- refresh: تازه کردن؛ دوباره گرفتن آخرین نسخه
- reload: دوباره بار کردن
- offline: برونخط؛ بدون اتصال به شبکه
- online: برخط؛ وصل به شبکه و در دسترس
- proxy: واسطه؛ سروری که درخواست را بهجای تو میفرستد