کلید و ساختار
جدولها تنها نیستند: به هم وصل میشوند و قانون دارند. با این کلمهها میفهمی یک پایگاه داده چطور دادهاش را درست و سالم نگه میدارد.
اسمهایی که با -tion تمام میشوند
خیلی از فعلها با -tion اسم میشوند: migrate میشود migration، relate میشود relation، transact میشود transaction. این پایان همیشه «شِن» خوانده میشود و تکیه روی بخش قبل از آن است: مایگرِیشِن. هر جا کلمهای با -tion دیدی، بدان اسمِ یک کار است.
هشت کلمهی این درس
primary key (پرایمِری کی): کلید اصلی؛ شناسهی یکتای هر ردیف
primary یعنی اصلی و اول، و key یعنی کلید. primary key ستونی است که مقدارش برای هر ردیف فرق دارد و هیچوقت خالی نیست، پس با آن میشود دقیقاً یک ردیف را پیدا کرد. مثل کد ملی: دو نفر ممکن است هماسم باشند، ولی کد ملیشان یکی نیست. معمولاً اسم این ستون id است و خیلیها کوتاهش میکنند: PK.
Every table should have a primary key.
هر جدول باید یک کلید اصلی داشته باشد.
foreign key (فارِن کی): کلید خارجی؛ ستونی که به ردیفی در جدول دیگر اشاره میکند
foreign یعنی خارجی و بیگانه (foreign language یعنی زبان خارجی). foreign key ستونی است که کلید اصلی یک جدول دیگر را در خودش نگه میدارد و اینطوری دو جدول را به هم وصل میکند. مثلاً در جدول orders ستون user_id میگوید این سفارش مال کدام کاربر است. کلید از جدول «بیگانه» آمده، برای همین این اسم را دارد.
The user_id column is a foreign key to the users table.
ستون user_id یک کلید خارجی به جدول users است.
unique (یونیک): یکتا؛ بدون تکرار
unique یعنی یکتا: چیزی که فقط یکی از آن هست. اثر انگشت هر آدم unique است. در پایگاه داده وقتی ستونی UNIQUE است، دو ردیف نمیتوانند در آن مقدار یکسان داشته باشند؛ مثلاً دو کاربر نمیتوانند با یک ایمیل ثبتنام کنند. در کد هم زیاد میشنوی: unique id، unique values.
Each username must be unique.
هر نام کاربری باید یکتا باشد.
schema (اِسکیما): طرح ساختار داده
schema یعنی طرح و نقشهی کلی. در پایگاه داده، schema نقشهی ساختار است: چه جدولهایی هست، هر جدول چه ستونهایی دارد و نوع هر ستون چیست. خود دادهها در آن نیست؛ مثل نقشهی یک ساختمان که اتاقها را نشان میدهد ولی آدمها را نه. برای JSON هم schema مینویسند تا بگویند داده باید چه شکلی باشد.
We changed the database schema to add a phone column.
طرح پایگاه داده را عوض کردیم تا یک ستون phone اضافه شود.
relation (ریلِیشِن): رابطه؛ پیوند میان دادهها
relation یعنی رابطه و نسبت، از فعل relate (ربط داشتن). در پایگاه داده به پیوند میان جدولها میگویند: هر کاربر چند سفارش دارد، هر سفارش مال یک کاربر است. به پایگاه دادههایی که با جدول و این پیوندها کار میکنند relational database میگویند. در گفتوگوی روزمره کلمهی relationship برای همین معنی رایجتر است.
There is a one-to-many relation between users and orders.
بین کاربرها و سفارشها یک رابطهی یکبهچند هست.
migration (مایگرِیشِن): مهاجرت؛ تغییر گامبهگام ساختار پایگاه داده
migration یعنی مهاجرت، مثل کوچ پرندهها. در برنامهنویسی دو جا میشنویاش. اول: فایلی که یک تغییر در ساختار پایگاه داده را قدمبهقدم مینویسد (ساختن جدول، اضافه کردن ستون) تا روی کامپیوتر همهی اعضای تیم و روی سرور یکسان اجرا شود. دوم: بردن داده یا برنامه از یک سیستم به سیستم دیگر.
Run the migrations before you start the server.
قبل از روشن کردن سرور، مایگریشنها را اجرا کن.
constraint (کِنسترِینت): قید؛ قانونی که داده باید رعایت کند
constraint یعنی قید و محدودیت: چیزی که دست تو را میبندد. در پایگاه داده قانونی است که روی یک ستون میگذاری تا دادهی غلط وارد نشود: NOT NULL (خالی نباشد)، UNIQUE (تکراری نباشد)، CHECK (مثلاً سن منفی نباشد). اگر دادهای قانون را بشکند، پایگاه داده آن را قبول نمیکند و خطا میدهد.
The insert failed because of a unique constraint on the email column.
درج شکست خورد، به خاطر قید یکتا بودن روی ستون email.
transaction (ترَنزَکشِن): تراکنش؛ چند کار که یا همه انجام میشوند یا هیچکدام
transaction در انگلیسی روزمره یعنی یک داد و ستد، مثل یک خرید با کارت بانکی. در پایگاه داده به چند دستور میگویند که با هم یک کار حساب میشوند: یا همه انجام میشوند یا هیچکدام. مثال معروفش انتقال پول است: کم کردن از حساب علی و اضافه کردن به حساب سارا. اگر وسط کار برق برود، نباید پول از یکی کم شده و به دیگری نرسیده باشد.
If any step fails, the whole transaction is rolled back.
اگر هر کدام از قدمها شکست بخورد، کل تراکنش به عقب برمیگردد.
یک خطا و توضیحش
Error: UNIQUE constraint failed: users.email
This error means that another user already has this email. The email column must be unique, so the database refused the new row.
The whole transaction was cancelled, and nothing was saved.
Note: the id column is the primary key, so you do not need to set it yourself. If you want to change the schema, write a new migration.
خطا: قید UNIQUE شکسته شد: users.email
این خطا یعنی کاربر دیگری از قبل همین ایمیل را دارد. ستون email باید یکتا باشد، برای همین پایگاه داده ردیف تازه را قبول نکرد.
کل تراکنش لغو شد و چیزی ذخیره نشد.
توجه: ستون id کلید اصلی است، پس لازم نیست خودت آن را مقدار بدهی. اگر میخواهی طرح پایگاه داده را عوض کنی، یک مایگریشن تازه بنویس.