بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 10: قفل دو لایه Two Locks

رمز + چیزی که داری: تأیید دو مرحله‌ای. یک کد یک‌بارمصرف ساده در پایتون می‌سازی و بررسی می‌کنی.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

رمز عبور چیزی است که می‌دانی. اگر لو برود، دزد هم می‌داند. برای همین دو لایه‌ی دیگر داریم: چیزی که داری (موبایلت، یک کلید سخت‌افزاری) و چیزی که هستی (اثر انگشت، چهره). ترکیب دو لایه = تأیید دو مرحله‌ای (2FA).

با 2FA، دزدی که رمزت را دارد هنوز وارد نمی‌شود: کد ۶ رقمی که به موبایل تو می‌آید را ندارد. این یکی از مؤثرترین دفاع‌هاست؛ آن را روی ایمیل، بازی و پیام‌رسانت روشن کن (معمولاً در تنظیمات → امنیت).

کدهای یک‌بارمصرف چطور ساخته می‌شوند؟ اپ و سرور یک راز مشترک دارند و هر ۳۰ ثانیه از راز + زمان یک هش می‌سازند و ۶ رقمش را نشان می‌دهند. ما نسخه‌ی ساده‌اش را می‌نویسیم: به جای زمان، یک شماره‌ی دور (counter) می‌گیریم.

import hashlib

def one_time_code(secret, counter):
    h = hashlib.sha256((secret + str(counter)).encode()).hexdigest()
    return int(h, 16) % 1000000

print(one_time_code("my-secret", 1))
print(one_time_code("my-secret", 2))

int(h, 16) رشته‌ی هگز را به عدد بزرگ تبدیل می‌کند و % 1000000 فقط ۶ رقم آخر را نگه می‌دارد. چون هش یک‌طرفه است، کسی که یک کد را ببیند، کد بعدی را نمی‌تواند حدس بزند. و چون هر counter فقط یک بار استفاده می‌شود، کد یک‌بارمصرف است.

یک دفاع دیگر: شمردن تلاش‌ها. اگر کسی ۳ بار رمز غلط زد، قفل کن. این حمله‌ی حدس زدن را بی‌فایده می‌کند. سایت‌های خوب همین کار را می‌کنند و برای همین گاهی باید چند دقیقه صبر کنی.

tries = 0
while tries < 3:
    if input() == "secret":
        print("ok")
        break
    tries = tries + 1
    print("wrong, tries left:", 3 - tries)

⚠️ کد تأیید را به هیچ‌کس نده. کلاهبردارها زنگ می‌زنند و می‌گویند «کدی که برایتان آمد را بخوانید»: این یعنی آن‌ها همین الان رمزت را دارند و فقط کد را می‌خواهند! کد را فقط در خود اپ یا سایت رسمی وارد کن. و اگر کدی آمد که درخواست نکرده‌ای، فوراً رمزت را عوض کن و به بزرگ‌تر بگو.

⚠️ قانون‌های این دوره: ۱) هر چه یاد می‌گیری فقط روی حساب‌ها و دستگاه‌های خودت امتحان کن. ۲) ورود به حساب یا دستگاه دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی، جرم است (قانون جرایم رایانه‌ای ایران) و به تو و خانواده‌ات آسیب می‌زند. ۳) اگر پیام مشکوک، تهدید یا چیز عجیبی دیدی، به والدین یا معلمت بگو.

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Know, Have, Are (آسان)
  2. Six Digits (آسان)
  3. Make the Code (متوسط)
  4. Three Tries (متوسط)
  5. Two-Step Login (سخت)
  6. Used Codes Never Work Again (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 9: هش: اثر انگشت داده جلسه‌ی 11: HTTPS و قفل مرورگر →