بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 41: قرارداد کلاه‌سفید The White-Hat Contract

یاد می‌گیری یک هکر کلاه‌سفید پیش از هر آزمایشی چه چیزی لازم دارد: اجازه‌ی کتبی، محدوده‌ی روشن، گزارش مسئولانه و شناخت قانون.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

⚠️ به فاز ۲ خوش آمدی. از این جلسه به بعد با وب سر و کار داری و وسوسه‌ی «بذار یه سایت واقعی رو امتحان کنم» زیاد می‌شود. جواب همیشه نه است، مگر اجازه‌ی کتبی داشته باشی. قانون جرایم رایانه‌ای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانه‌ها، شنود و تغییر داده‌های دیگران را جرم می‌داند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحه‌ی پیش‌نمایشِ خودت و تمرین‌های همین سایت کار می‌کنی. هیچ‌وقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازه‌ی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).

سه کلاه: کلاه‌سفید با اجازه آزمایش می‌کند و گزارش می‌دهد. کلاه‌سیاه بدون اجازه نفوذ می‌کند و سوءاستفاده می‌کند. کلاه‌خاکستری بدون اجازه آزمایش می‌کند ولی «نیت بدی ندارد». نکته‌ی مهم: از نظر قانون، کلاه‌خاکستری هم جرم است، چون اجازه نداشته. نیت خوب، مجوز نیست.

یک آزمایش امنیتی قانونی چهار بخش دارد که روی کاغذ نوشته و امضا می‌شود:
۱. اجازه (Authorization): چه کسی، با چه سِمتی، به تو اجازه داده.
۲. محدوده (Scope): دقیقاً کدام دامنه‌ها، صفحه‌ها و حساب‌ها. هر چیز خارج این فهرست ممنوع است.
۳. زمان و روش: از کی تا کی، و چه کارهایی ممنوع است (مثلاً حمله‌ی از کار انداختن سرویس هیچ‌وقت).
۴. گزارش: یافته‌ها فقط به چه کسی و تا چه زمانی گفته می‌شود.

AUTHORIZATION
  Owner: Battle Code school (signed by the principal)
  Tester: Sara Ahmadi (student, class 10)
SCOPE
  In scope:  practice.example.test, my-page.example.test
  Out of scope: everything else, all student accounts
TIME
  2026-10-20 to 2026-10-27, 14:00-18:00
  Never: denial of service, password guessing on real accounts
REPORT
  To: security@example.test, within 48 hours of each finding

محدوده را با برنامه چک می‌کنیم، نه با حافظه. قبل از هر درخواست، آدرس را با فهرست مجاز مقایسه کن. اگر در فهرست نیست، برنامه باید بایستد. این عادت کوچک، تو را از بزرگ‌ترین اشتباه‌ها نجات می‌دهد.

scope = ["practice.example.test", "my-page.example.test"]
target = input()
if target in scope:
    print("OK: in scope")
else:
    print("STOP: out of scope")

گزارش مسئولانه (Responsible disclosure) یعنی: اشتباه را پیدا کردی؟ (۱) سوءاستفاده نکن، (۲) آن را جایی عمومی ننویس، (۳) فقط به صاحبش خبر بده با جزئیات کافی برای تکرار، (۴) به او زمان بده تا درست کند (معمولاً ۹۰ روز)، (۵) هر چه دیدی، ذخیره یا پخش نکن. یک گزارش خوب سه بخش دارد: چه چیزی، کجا، چطور تکرار می‌شود.

Title:  Guestbook shows raw HTML from visitors
Where:  practice.example.test/guestbook
Steps:  1. Open the guestbook  2. Post <b>hi</b>  3. The word appears bold
Impact: a visitor could run script in other visitors' browsers
Fix:    escape text before showing it (textContent, not innerHTML)

در ایران، قانون جرایم رایانه‌ای (مصوب ۱۳۸۸) از ماده‌ی ۱ تا ۳ دسترسی غیرمجاز، شنود غیرمجاز و جاسوسی رایانه‌ای را جرم می‌داند؛ ماده‌های ۸ تا ۱۱ تخریب داده و اخلال در سامانه‌ها را. حتی «فقط نگاه کردن» به داده‌ای که نباید می‌دیدی، دسترسی غیرمجاز است. برنامه‌های Bug Bounty (پاداش یافتن اشکال) تنها جایی هستند که صاحب سایت از قبل، به‌صورت عمومی، اجازه و محدوده را اعلام کرده است.

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Which Hat? (آسان)
  2. In Scope? (آسان)
  3. Scope Checker (متوسط)
  4. Permission Expiry (متوسط)
  5. Disclosure Report (سخت)
  6. Red Lines (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 40: ارائه و گواهی جلسه‌ی 42: مرورگر از داخل ۱: درخواست و پاسخ →